Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Belkarper
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Belkarper
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
28 Haziran 2021
TÜRKİYE’DE YABANCI SERMAYELİ ŞİRKETLER VE İŞÇİLER

Resmi verilere göre, Türkiye’de 31.12.2020 tarihi itibariyle 73.679 yabancı sermayeli şirket vardı.

TÜRKİYE’DE YABANCI SERMAYELİ ŞİRKETLER VE İŞÇİLER

TEKGIDA-İŞ SENDİKA AKADEMİSİ

Yabancı şirketlerin sayısı 1999 yılında 4.050 iken, 2002 yılında 5.443 oldu. AKP iktidarları döneminde Türkiye’de yabancı sermayeli şirket sayısı hızla arttı. 2003 yılında 6.534 olan şirket sayısı, iki yıl sonra 2005 yılında 10.273’e, 2008 yılında 19.093’e, 2011 yılında 29.244’e ve 2016 yılında 53.156’ya ve 2020 yılı sonunda da 73.679’a yükseldi. Diğer bir deyişle, doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının Türkiye ekonomisindeki rolü ve etkisi, özellikle AKP iktidarları döneminde katlanarak arttı.

Bu rakamların yanı sıra, Türkiye’de faaliyette bulunan ve 2020 yılı sonu itibariyle 52.155 kişiyi istihdam eden 21 yabancı sermayeli banka bulunmaktadır. 1980 yılında yabancı sermayeli banka sayısı 4 idi.

Bu sayı 1990 yılında 19’a çıktı. Yaşanan sorunlar nedeniyle bu sayı 2000 yılında 15’e düşmekle birlikte, yeniden artarak 21’e yükseldi.

Yabancı sermayeli doğrudan yatırımların Türkiye’nin en büyük 500 ve ikinci büyük 500 sanayi kuruluşu içinde de önemli bir ağırlığı bulunmaktadır.

Yabancı sermayeli işletmelerde onbinlerce işçi çalışmaktadır. İlgili bakanlıkların elinde, Türkiye’deki yabancı sermayeli kuruluşlarda çalışan işçilere ilişkin toplu veri bulunmamaktadır. Bu konuda başvurulabilecek temel kaynak, Türkiye’nin en büyük 1000 sanayi kuruluşunda yer alan yabancı sermayeli şirketlerin bir bölümünde istihdam edilen işçi sayıları ile, Türkiye’deki yabancı sermayeli bankalarda istihdam edilen işçi sayılarıdır.

Türkiye’de yabancı sermayeli şirketlerde sendikalaşma konusunda kapsamlı bir araştırma yoktur. Bu konudaki tek yayın, Yıldırım Koç tarafından yazılan 1999 yılında Türk-İş tarafından yayımlanan “Türkiye’de Yabancı Sermayeli Şirketlerde Sendikalaşma” (Türk-İş Eğitim Yay.No.39, Ankara, 1999) kitapçığıdır. 1999 yılında Türkiye’de yalnızca 4.050 şirket bulunurken yapılmış olan bu çalışma, günümüzde 73.679 şirketin bulunduğu koşullarda önemini tümüyle yitirmiştir. Bu konuda gerçekleştirilecek kapsamlı bir çalışma, yabancı sermayeli şirketlerin Türkiye’de işçilere ve işçi örgütlerine ilişkin tavrının tespit edilmesi açısından önemli katkılarda bulunacaktır.

Böylesine kapsamlı bir çalışma yapılmadan, bazı gözlemlere dayanarak, Türkiye’de doğrudan sermaye yatırımı biçiminde faaliyette bulunan yabancı şirketlerin bazılarının sendikal hak ve özgürlüklere gereken saygıyı göstermediği söylenebilir. Bazı şirketler de, ilk örgütlenme aşamasında ve ilk toplu iş sözleşmesi sürecinde zorluk çıkardıktan ve sendikal hak ihlallerinde bulunduktan sonra, daha istikrarlı ilişkilere girmişlerdir.

YABANCI SERMAYE MEVZUATI

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasının ardından çok sayıda yabancı sermayeli kuruluş devletleştirildi.

Türkiye’de serbest bölgelere ve yabancı sermayeye ilişkin ilk kanun, 19 Temmuz 1927 tarihinde Resmi Ceride’de yayımlanan 1132 sayılı Serbest Mıntıka Hakkında Kanun’dur. Bu kanun uyarınca İstanbul’da Ford Motor Company Montaj Fabrikası kuruldu. Bu fabrikada 50 dolayında kamyon ve otomobilin montajı yapıldı. İşyerinde 450 dolayında işçi çalışıyordu. Fabrika 1934 yılında faaliyeti durdurdu. (Şafak Altun, Türkiye’de Yabancı Sermayenin Tarihsel Gelişimi, YASED Yay., İstanbul, 2008, s.103)

Türkiye’de yabancı sermayeli şirketlerle ilişkilerin geliştirilmesini teşvik eden ilk düzenleme, 1.3.1950 gün ve 5583 sayılı Hazinece Özel Teşebbüslere Kefalet Edilmesine ve Döviz Taahhüdünde Bulunulmasına dair Kanundur (R.G. 4.3.1950). Kanuna göre, yurtdışından borçlanmaya devlet kefaleti sağlanabiliyor ve bu şekilde gelen sermayenin yurtdışına transferine izin verilebiliyordu.

1.8.1951 gün ve 5821 sayılı Yabancı Sermaye Yatırımlarını Teşvik Kanunu (R.G.9.8.1951) ilk kez yabancı sermaye yatırımlarını teşvik ediyordu. Kanuna göre, “Memleket ekonomisinin kalkınmasına yarıyacak mahiyette olmak, Türk hususi sermayesine açık işlerde kullanılmak, her hangi bir inhisar ve imtiyazı tazammun etmemek şartiyle ve sanayi, enerji, maden, bayındırlık, ulaştırma ve turizm sahalarına yatırılmak üzere getirilecek yabancı sermaye bu kanunda yazılı hak ve menfaatlerden” faydalanacaktı. Kanunda bu işletmelerde çalışacak Türk işçilerinin çalışma koşullarına ilişkin bir düzenleme yoktu. Kanunun beşinci maddesi, yapılacak yatırımlarda istihdam edilecek “yabancı mütehassıs ve ustalar hakkında etüd, montaj devrelerine de şamil olmak üzere, yabancıların çalışmalarını düzenleyen kanunlardaki yükümlülük ve yasakların uygulanmayacağını belirtiyordu.

Bu kanunun istenen sonuçları doğurmaması üzerine, 18.1.1954 gün ve 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu (R.G.23.1.1954) kabul edildi. 17 Haziran 2003 tarihine kadar yürürlükte kalan bu kanunda yabancı işletmelere sağlanan teşvik ve ayrıcalıklar artırıldı. Bu kanunda da yabancı şirketlerin istihdam edecekleri Türk vatandaşlarına ilişkin özel bir düzenleme yoktu. Yabancı uyruklu kişilerin Türkiye’de çalıştırılmaları ve kazançlarını ülkelerine gönderebilmeleri daha etraflı bir biçimde düzenlenmişti.

Bu genel düzenlemelerin yanı sıra, 1954 yılında 6326 sayılı Petrol Kanunu ve 1960 yılında 7462 sayılı Ereğli Demir Çelik Fabrikasına ilişkin kanun ile de bu alanlardaki yabancı sermayenin faaliyetlerine ilişkin özel düzenlemeler getirildi.

Petrol Kanununda yabancı şirketlerin “petrol ameliyatının ifası için kendisine lüzumlu olabilecek yabancı idari ve mesleki personelle mütehassıs işçileri Türkiye’de istihdamına, vekilin tasvibiyle Petrol Dairesince müsaade” edilebileceği belirtiliyordu (M.119). Ayrıca, yabancı şirketlere, belirli sayıda Türk vatandaşının petrol işinde uzmanlık kazanmaları için yabancı ülkelerde eğitilmesi ve bunun masraflarının üstlenilmesi yükümlülüğü getiriliyordu (M.120).

6224 sayılı Kanunun uygulandığı dönemde Türkiye’de yatırım yapan ilk yabancı şirketler ve geliş tarihleri şöyleydi: Fiat (1954), Sandoz (1956), Pfizer (1957), Roche (1958), Pirelli (1960), Goodyear (1961), Bayer (1962), BMC (1964), Coca-Cola (1964), Siemens (1964), Pepsi (1964), AEG (1964), MAN (1966), Tuborg (1967), Mercedes (1967), Renault (1969), Bosch (1970). (Şafak Altun, a.g.k., 2008, s.129)

6224 sayılı Kanunun uygulandığı dönemde, 1980 yılında Türkiye’de yabancı sermayeli şirket sayısı yalnızca 100 idi. Bu sayı 1983 yılında 170 oldu. ANAP iktidarı döneminde ise yabancı sermayeli şirket sayısı hızla arttı. Bu sayı 1984 yılında 267, 1988 yılında 1.109 ve ANAP iktidarının son yılı olan 1991’de 2.123 oldu. 1992-2002 yıllarında Türkiye’yi koalisyonlar yönetti. 1992 yılında 2.123 olan yabancı sermayeli şirket sayısı 1996’da 3.582’ye ve 2002 yılında da 5.443’e yükseldi.

Günümüzde de yürürlükte olan 5.6.2003 gün ve 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanununun (R.G.17.6.2003) kabulünden sonra Türkiye’deki yabancı sermayeli şirket sayısı hızla artarak, 2020 yılı sonunda 73.679’a ulaştı.

4875 sayılı Kanunun “amaç” maddesi şöyledir: “Bu Kanunun amacı, doğrudan yabancı yatırımların özendirilmesine yabancı yatırımcıların haklarının korunması ile yatırım ve yatırımcı tanımlarında uluslararası standartlara uyulmasına, doğrudan yabancı yatırımların gerçekleştirilmesinde izin ve onay sisteminin bilgilendirme sistemine dönüştürülmesine ve tespit edilen politikalar yoluyla doğrudan yabancı yatırımların artırılmasına ilişkin esasları düzenlemektir. Bu Kanun, doğrudan yabancı yatırımlara uygulanacak muameleyi kapsar.”

4875 sayılı Kanunda, yabancı yatırımcıların yerli yatırımcılarla aynı haklara sahip olmaları kabul ediliyordu. Ayrıca, yabancı yatırımlar için, “kamu yararı gerektirmedikçe ve karşılıkları ödenmedikçe kamulaştırılamaz veya devletleştirilemez” düzenlemesi getiriliyordu. Yabancı personel istihdamı konusunda, “Bu Kanun kapsamında kurulan, şirket, şube ve kuruluşlarda istihdam edilecek yabancı uyruklu personele, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çalışma izni verilir,” hükmü vardı.

20.8.2003 tarihli Resmi Gazete’de de “Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Uygulama Yönetmeliği” yayımlandı. “Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Yabancı Uyruklu Personel İstihdamı Hakkında Yönetmelik” de 6.9.2003 tarihinde yürürlüğe girdi.

BANKALARDA YABANCI SERMAYE VE İŞÇİLER

Türkiye Bankalar Birliği’nin Bankalarımız 2020 (Yay.No.339, İstanbul, 2021) kitabına göre, Türkiye’de 2020 yılı sonu itibariyle 21 yabancı sermayeli banka vardı. Bu bankalarda çalışan toplam personel sayısı 52.155 idi. İşçi istihdamı açısından en önemli bankalar şunlardı: Türkiye Garanti Bankası A.Ş. (Ana ortak: Banco Bilbao Vizcaya Argentaria S.A.; 18.656 işçi); Denizbank A.Ş. (Ana ortak: Emirates NBD Bank PJSC, 11.932 işçi); QNB Finansbank A.Ş. (Ana ortak: Qatar National Bank, 11.111 işçi); ING Bank A.Ş. (Ana ortak: ING Bank N.V., 3.442 işçi); HSBC Bank A.Ş. (Ana ortak: HSBC Middle East Holdings B.V., HSBC Middle East Limited, 1.948 işçi); Odea Bank A.Ş. (Ana ortak: Bank Audi S.A.L., 1.109 işçi).

Bankacılık sektöründe 2020 sonu itibariyle 186.612 kişi istihdam ediliyordu. Kamu sermayeli mevduat bankalarında 61.592 kişi; özel sermayeli mevduat bankalarında 67.498 kişi; yabancı sermayeli mevduat bankalarında 52.155 kişi; kalkınma ve yatırım bankalarında 5.124 kişi ve Tas.Mevd.Sig.Fonuna devredilen bankalarda 243 kişi çalışıyordu.

BÜYÜK SANAYİ ŞİRKETLERİNDE YABANCI SERMAYE VE İŞÇİ İSTİHDAMI

İstanbul Sanayi Odası (İSO) 1960’lı yılların sonlarından itibaren Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşlarına ilişkin veri derlemekte, değerlendirmekte ve yayınlamaktadır. 100 şirketle başlayan bu çalışma, günümüzde 1000 şirketi kapsamaktadır. Türkiye’nin en büyük 500 sanayi şirketi ve ikinci büyük 500 sanayi şirketine ilişkin verilerde, şirketlerin yabancı sermaye durumu da verilmektedir. Ancak istihdam verileri şirketlerin yalnızca bir bölümünde vardır. Ayrıca her yıl belirli sayıda şirket, isimlerinin ve haklarındaki diğer bilgilerin yayınlanmamasını talep etmektedir. Bu nedenle, yabancı sermayeli şirketlerin toplu istihdamına ilişkin en güvenilir kaynağın da önemli eksiklikleri vardır. Aşağıdaki bilgiler, bu eksiklikler ışığında değerlendirilmelidir. Ayrıca, en büyük 1000 sanayi şirketinin dışındaki yabancı sermayeli şirketlerin istihdamına ilişkin toplu bilgi yoktur.

İstanbul Sanayi Odası, 2020 yılına ilişkin en büyük 500 sanayi şirketine ilişkin verileri yayınladı. Ancak bu raporun hazırlandığı günlere kadar, ikinci büyük 500 sanayi şirketine ilişkin veriler henüz yayınlanmamıştı. Ayrıca, 2020 yılına ilişkin en büyük 500 sanayi şirketinde yabancı sermayeye ilişkin bilgiler de daha sonra yayınlanacaktır. Bu durumda, Türkiye’de en büyük 1000 sanayi şirketi içinde yabancı sermayeli şirketlerin incelenmesinde veri bulunan 2019 yılının değerlendirilmesi gerekmektedir.

İSO verilerine göre, 2019 yılında en büyük 500 sanayi şirketinin 49 tanesi yüzde 100 yabancı sermayeliydi. 33 şirkette yerli özel-yabancı ortaklığı vardı ve yabancı sermayenin payı yüzde 50’den fazlaydı. 1 şirkette ise yabancı sermaye payı yüzde 50’den fazlaydı ve geri kalan sermaye kamu, özel yerli ve yabancı işletmelere aitti. 8 şirkette yerli özel ve yabancı payı yarı yarıyaydı. 9 şirkette yabancı sermayenin payı yüzde 0,01-25 oranında, 25 şirkette yüzde 25,01-50 düzeyindeydi.

İSO verilerine göre, 2019 yılında ikinci en büyük 500 sanayi şirketinin 27 tanesi yüzde 100 yabancı sermayeliydi. 17 şirkette yerli özel-yabancı ortaklığı vardı ve yabancı sermayenin payı yüzde 50’den fazlaydı. 5 şirkette ise yerli özel ve yabancı payı yarı yarıyaydı.

İSO verilerine göre, Türkiye’nin en büyük 500 sanayi şirketi içinde yabancı sermayeli şirketlerin payında 2009-2019 döneminde bir azalma vardır.

2009 yılında yabancı sermaye paylı şirketlerin sayısı 153 iken, bu sayı 2014 yılında 126’ya geriledi. 2019 yılında ise en büyük 500 sanayi kuruluşu içinde 117 yabancı sermaye paylı şirket faaliyet gösteriyordu.

2019 yılında en büyük ikinci 500 sanayi kuruluşu içinde 64 yabancı sermaye paylı şirket vardı. Bu gruptaki yabancı sermaye paylı şirketlerin sayısı 2009-2019 döneminde önemli bir değişiklik göstermedi.

2019 Yılında Cirolarına Göre Türkiye’nin En Büyük 1000 Sanayi Kuruluşu İçinde Yabancı Sermaye Paylı Şirketler (İstanbul Sanayi Odası)

Ciro Sıra No.

Şirket

Yabancı Sermaye Oranı
(%)

Çalışan Sayısı

002

Ford Otomotiv San.A.Ş.

41,04

12.517

003

Toyota Otomotiv Sanayi Türkiye A.Ş.

100,00

5.290

004

Oyak-Renault Otomobil Fabrikaları A.Ş.

51,00

7.189

005

Star Rafineri A.Ş.

100,00

007

TOFAŞ Türk Otomobil Fabrikası A.Ş.

37,86

6.719

012

Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.

70,00

014

Mercedes-Benz Türk A.Ş.

84,99

017

PETKİM Petrokimya Holding A.Ş.

51,00

020

BSH Ev Aletleri San. ve Tic. A.Ş.

99,98

025

Unilever San. ve Tic.T.A.Ş.

99,99

027

Borçelik Çelik San.Tic.A.Ş.

50,00

031

Bosch San. ve Tic. A.Ş.

100,00

7.507

045

Coca-Cola İçecek A.Ş.

20,09

050

Philsa Philip Morris Sabancı Sigara ve Tütüncülük San.ve Tic.A.Ş.

75,00

051

BMC Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.

49,90

2.845

053

İpragaz A.Ş.

99,88

054

BRİSA Bridgestone Sabancı
Lastik San. ve Tic.A.Ş.

43,63

3.003

056

Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş.

37,50

058

Banvit Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş.

91,71

5.047

060

MAN Türkiye A.Ş.

99,99

062

MMK Metalurju San.Tic. ve Liman İşletmeciliği A.Ş.

100,00

073

Tosyalı Toyo Çelik A.Ş.

49,00

075

JTI Tütün Ürünleri Sanayi A.Ş.

100,00

677

079

BoschTermoteknik Isıtma ve
Klima San.Tic.A.Ş.

100,00

080

Borusan Mannesmann Boru
San. ve Tic.A.Ş.

6,67

1.409

083

Posco Assan TST Çelik Sanayi A.Ş.

70,00

084

Bilgi gizlendi

100,00

087

Bunge Gıda San. ve Tic. A.Ş.

100,00

410

089

Namet Gıda San. ve Tic. A.Ş.

39,24

1.679

094

Tusaş Motor Sanayii A.Ş.

46,22

098

Goodyear Lastikleri T.A.Ş.

74,60

1.817

099

AutolivCankor Otomotiv Emniyet
Sistemleri San. ve Tic.A.Ş.

100,00

102

Sarten Ambalaj San. ve Tic.A.Ş.

15,00

104

C.P.Standart Gıda San. ve Tic. A.Ş.

100,00

105

FNSS Savunma Sistemleri A.Ş.

49,00

106

IndoramaVentures Corlu Pet Sanayi A.Ş.

100,00

107

Bilgi gizlendi

100,00

115

Maxion İnci Jant Sanayi A.Ş.

60,00

1.245

116

BeyçelikGestamp Otomotiv Sanayi
A.Ş.

50,00

1.986

117

Oba Makarnacılık San. ve Tic. A.Ş.

30,00

121

PrometeonTurkey Endüstriyel ve
Ticari Lastikleri A.Ş.

99,99

127

Akçansa Çimento San. ve Tic. A.Ş.

39,72

974

131

Cargill Tarım ve Gıda San.Tic.A.Ş.

100,00

675

133

Federal Mogul Powertrain Otomotiv A.Ş.

50,00

134

Akenerji Elektrik Üretim A.Ş.

37,36

138

Sofra Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş.

100,00

11.810

139

Progıda Tarım Ürünleri San.ve Tic. A.Ş.

100,00

141

Ravago Petrokimya Üretim A.Ş.

100,00

493

145

Whirlpool Beyaz Eşya San. ve Tic. A.Ş.

100,00

152

Bilgi gizlendi

5,44

153

Anadolu Efes Biracılık ve Malat
Sanayii A.Ş.

24,00

991

158

Deva Holding A.Ş.

82,20

2.453

160

Korozo Ambalaj San. ve Tic.A.Ş.

85,00

165

Betek Boya ve Kimya Sanayi A.Ş.

99,67

1.450

167

Paşabahçe Cam San.ve Tic.A.Ş.

0,53

171

Aunde Teknik Tekstil San. ve Tic. A.Ş.

50,00

3.281

172

Türk Prysmian Kablo ve
Sistemleri A.Ş.

83,75

175

Daikin Isıtma ve Soğutma Sistemleri San. Tic. A.Ş.

100,00

1.534

178

SumitomoRubber AKO Lastik San. ve
Tic. A.Ş.

80,00

1.940

180

Anadolu Isuzu Otomotiv
San. ve Tic. A.Ş.

29,75

847

181

BoschRexroth Otomasyon San. ve
Tic. A.Ş.

100,00

183

İnci GS Yuasa Akü San. ve
Tic. A.Ş.

50,00

187

Toyota Boshoku Türkiye
Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.

100,00

1.138

189

Türk Tuborg Bira ve Malt Sanayii A.Ş.

95,69

191

HT Solar Enerji A.Ş.

85,00

417

194

Tat Gıda Sanayi A.Ş.

5,26

849

200

Bilgi gizlendi

99,98

205

Mondi Tire Kutsan Kağıt ve
Ambalaj Sanayi A.Ş.

79,15

206

Nexans Türkiye Endüstri ve Ticaret A.Ş.

100,00

218

RWE & Turcas Güney
Elektrik Üretim A.Ş.

69,84

220

Bayer Türk Kimya Sanayii Ltd.Şti.

100,00

226

Tiryaki Agro Gıda San. ve Tic.A.Ş.

28,00

229

Olmuksan International Paper
Ambalaj San. ve Tic.A.Ş.

92,97

230

Hugo Boss Tekstil Sanayi Ltd.Şti.

100,00

3.708

234

Assan Hanil Otomotiv San.
ve Tic.A.Ş.

40,00

1.057

246

Erikli Su ve Meşrubat San. ve Tic.A.Ş.

100,00

254

Kent Gıda Maddeleri San. ve Tic. A.Ş.

99,46

1.068

256

Alp Havacılık San. ve Tic. A.Ş.

50,00

1.285

260

Baymak Makine San.ve Tic.A.Ş.

100,00

262

Kansai Altan Boya San. ve Tic.A.Ş.

51,00

897

263

Sırmagrup İçecek San. ve Tic.A.Ş.

95,67

269

Temsa Ulaşım Araçları San. ve Tic. A.Ş.

100,00

271

Bilgi gizlendi

100,00

273

Yazaki Otomotiv Yan San. ve Tic.A.Ş.

100,00

274

ChassisBrakes International
Otomotiv San. ve Tic.A.Ş.

100,00

286

LesaffreTurquie Mayacılık Üretim ve Ticaret A.Ş.

100,00

288

Ege Profil Tic.ve San.A.Ş.

95,88

296

Jotun Boya San. ve Tic.A.Ş.

100,00

299

PolisanKansai Boya San. ve Tic.A.Ş.

50,00

303

Göknur Gıda Maddeleri Enerji İmalat İth.İhr.Tic. ve San.A.Ş.

83,50

360

309

Noksel Çelik Boru Sanayi A.Ş.

40,00

313

Stackpole International Otomotiv Ürünleri Ltd.Şti.

100,00

322

Leoni Kablo ve Teknolojileri san. ve
Tic.Ltd.Şti.

95,00

172

324

Bilgi gizlendi

49,00

326

Ortadoğu Rulman San. ve Tic. A.Ş.

3,35

342

Sun Chemical Matbaa
Mürekkepleri ve Gereçleri San. ve Tic.A.Ş.

100,00

235

344

BeyçelikGestamp Şasi Otomotiv
Sanayi A.Ş.

0,01

352

AptivTurkey Teknoloji
Hizmetleri Ltd.Şti.

100,00

367

Bilgi gizlendi

100,00

368

NittoBento Bantçılık
San. ve Tic. A.Ş.

100,00

460

381

Bekaert İzmir Çelik Kord San. ve
Tic. A.Ş.

100,00

430

385

Termo Teknik Tic. Ve San. A.Ş.

100,00

662

405

Standard Profil Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.

100,00

408

Bilgi gizlendi

100,00

412

MaxionJantaş Jant San. ve Tic.A.Ş.

60,00

443

413

Cimtaş Boru İmalatları ve Tic.Ltd.Şti.

50,00

416

Legrand Elektrik Sanayi A.Ş.

99,99

460

427

Amylum Nişasta San. ve Tic. A.Ş.

100,00

429

Oruçoğlu Yağ San. ve Tic. A.Ş.

100,00

432

GeorgFischer Hakan Plastik
Boru ve Profil San.Tic.A.Ş.

100,00

455

Çayeli Bakır İşletmeleri A.Ş.

100,00

458

Durum Gıda San. ve Tic.A.Ş.

100,00

463

Peyman Kuruyemiş Gıda Aktariye Kim.Mad.Tarım.Ür.San.
ve Tic.A.Ş.

100,00

469

FeldaIffco Gıda San. ve Tic.A.Ş.

100,00

474

Bilgi gizlendi

100,00

481

Bilgi gizlendi

100,00

493

BugaOtis Asansör San. ve Tic.
A.Ş.

59.50

501

Panasonic Life Solutions Elektrik San. ve Tic. A.Ş.

100,00

943

509

DB Tarımsal Enerji San. ve Tic. A.Ş.

1,64

511

Ulusoy Elektrik İmalat Taahhüt ve Ticaret A.Ş.

93,69

520

Mondi Kale Nobel Ambalaj San. ve Tic. A.Ş.

100,00

522

Nemak İzmir Döküm Sanayi A.Ş.

100,00

528

İ.E.Ulagay İlaç Sanayii T.A.Ş.

0,01

530

Cevher Jant Sanayii A.Ş.

100,00

540

Bilgi gizlendi

100,00

547

Erkunt Sanayi A.Ş.

63,72

559

Akwell Bursa Turkey Otomotiv
A.Ş.

100,00

560

Söke Değirmencilik San. ve Tic.A.Ş.

97,55

561

ASAŞ Ambalaj Baskı San. ve Tic. A.Ş.

100,00

562

Midal Kablo San. ve Tic. A.Ş.

100,00

565

Coats (Türkiye) İplik Sanayii A.Ş.

91,78

572

Akbel Bakliyat Hububat San. ve Tic. A.Ş.

100,00

577

Magnesit A.Ş.

100,00

592

SchottOrim Cam San. ve Tic.
A.Ş.

100,00

602

Grammer Koltuk Sistemleri San. ve Tic. A.Ş.

99,40

611

Özlem Tarım Ürünleri A.Ş.

15,00

612

Della Gıda San. ve Tic. A.Ş.

90,00

613

Bilgi gizlendi

90,00

618

ZF Lemförder Aks Modülleri
San. ve Tic. A.Ş.

100,00

628

MaysanMando Otomotiv Parçaları
San. ve Tic.A.Ş.

50,00

630

Pressan Madeni Eşya San. ve Tic. A.Ş.

40,00

634

BPO B-Plas Plastik Omnium Otomotiv Plastik ve Metal Yan Sanayi A.Ş.

50,00

638

Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası T.A.Ş.

97,80

647

Contitech Lastik San. ve Tic. A.Ş.

100,00

659

Graniser Granit Seramik San. ve Tic. A.Ş.

99,50

662

Kırpart Otomotiv Parçaları San. ve Tic. A.Ş.

7,60

663

Bağ Yağları San. ve Tic. T.A.Ş.

25,00

667

Bilgi gizlendi

51,00

671

Eurotec Mühendislik Plastikleri San. ve Tic. A.Ş.

19,16

683

Peker Yüzey Tasarımları San. ve Tic. A.Ş.

80,00

684

Ema Kimya Sistemleri San. ve Tic. A.Ş.

100,00

689

KlöcknerPentaplast Gebze Ambalaj
Maddeleri A.Ş.

100,00

691

BAŞTAŞ Başkent Çimento San. ve Tic.A.Ş.

87,90

704

Votorantim Çimento San. ve Tic. A.Ş.

99,92

712

Aydınlı Moda Tekstil San. ve Tic. A.Ş.

4,00

725

Chryso-Kat Katkı Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş.

100,00

750

Toyo Matbaa Mürekkepleri San. ve Tic. A.Ş.

100,00

762

SelkasanKağıt ve Paketleme
Malzemeleri İmalatı San. ve Tic. A.Ş.

82,15

768

YazakiWiring Technologies
Türkiye Elektrik Sistemleri San. ve Tic.Ltd.Şti.

100,00

794

Ege Fren San. ve Tic. A.Ş.

49,00

797

OpetFuchs Madeni yağ San. ve
Tic. A.Ş.

50,00

804

E.G.O. Elektrik Aletleri Sanayi A.Ş.

100,00

822

Demirer Kablo Tesisleri San. ve Tic. A.Ş.

100,00

827

Ünlü Tekstil San. ve Tic. A.Ş.

50,00

829

Pirelli Otomobil Lastikleri A.Ş.

100,00

841

Sika Yapı Kimyasalları A.Ş.

100,00

854

Netafim Sulama Sistemleri San. ve Tic. Ltd.Şti.

100,00

857

Bade Dokuma Tekstil Hali San. ve Tic. Aş:

50,00

859

Alarko Carrier San.v e
Tic. A.Ş.

42,03

869

Bilgi gizlendi

100,00

878

Duran-Doğan Basım ve Ambalaj Sanayi A.Ş.

31,84

879

Türk Ytong Sanayi A.Ş.

25,41

893

Erkunt Traktör Sanayii A.Ş.

100,00

910

Turkpulse Dış Ticaret A.Ş.

100,00

933

Konya Çimento Sanayii A.Ş.

81,88

936

Kros Otomotiv San. ve Tic.A.Ş.

72,00

944

Farel Plastik Elektrik ve Elektronik İmalat Sanayi A.Ş.

70,00

962

Subor Boru San. ve Tic. A.Ş.

20,00

975

Adel Kalemcilik Tic. Ve San. A.Ş.

15,40

984

Elit Çikolata ve Şekerleme Sanayi A.Ş.

36,25

999

Arılı Plastik Sanayii A.Ş.

100,00

Bu şirketlerin hangilerinde çalışan işçilerin sendikalara üye olup toplu iş sözleşmesi kapsamında bulunduğuna dair toplu bir çalışma yoktur.

Bu konuda metal işkolundaki grup toplu iş sözleşmeleri bir fikir verebilir. Türk Metal ile MESS arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinin kapsamında bulunan 143 işyerinden en az 31’i Türkiye’nin en büyük 1000 şirketi içinde yer alan yabancı sermayeli şirkettir. Birleşik Metal-İş ile MESS arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinin kapsamında bulunan 22 işyerinden en az 3’ü en büyük 1000 şirket içinde yer alan yabancı sermayeli şirkettir. Özçelik-İş ile MESS arasında imzalanan toplu iş sözleşmesi kapsamındaki 4 işyerinden 1’i bu durumdadır.

BAZI YABANCI SERMAYELİ ŞİRKETLERİN ORTAKLIK YAPISI

Bazı yabancı sermayeli şirketlerin ortaklık yapıları aşağıda sunulmaktadır:

Tofaş Türk Otomobil Fabrikaları A.Ş.: FCA Italy S.P.A. yüzde 37,86; Koç Holding Anonim Şirketi yüzde 37,59; diğer kişi ve kuruluşlar yüzde 24,55.

Brisa Bridgestone Sabancı Lastik San. ve Tic. A.Ş.: Hacı Ömer Sabancı Holding Anonim Şirketi yüzde 43,63; Bridgestone Corporation yüzde 43,63; diğer kişi ve kuruluşlar yüzde 12,74.

Petkim Petrokimya Holding A.Ş.: Socar Turkey Petrokimya A.Ş. yüzde 51; Cem Okullu yüzde 10,77; diğer kişi ve kuruluşlar yüzde 38,23.

Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş.: Koç Holding Anonim Şirketi yüzde 37,5; CNH Österreich GMBH yüzde 37,5; diğer kişi ve kuruluşlar yüzde 25.

Akenerji Elektrik Üretim A.Ş.: CEZ A.S. yüzde 37,36, AKKÖK Holding A.Ş. yüzde 20,43; Akarsu Enerji Yatırımları San. ve Tic.A.Ş. 16,93; diğer kişi ve kuruluşlar yüzde 25,28.

Ford Otomotiv Sanayi A.Ş.: Ford Deutschland Holding GMBH yüzde 41,04; Koç Holding Anonim Şirketi; yüzde 38,65; diğer kişi ve kuruluşlar yüzde 20,31.

Coca-Cola İçecek A.Ş.: Anadolu Efes Biracılık ve Malt San.A.Ş. yüzde 40,12; The Coca-Cola Export Corporation yüzde 20,09; Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş. yüzde 10,14; diğer kişi ve kuruluşlar yüzde 29,65.

Alarco Carrier San. ve Tic.A.Ş.: Carrier HVACR Investment BV yüzde 42,03; Alarko Holding A.Ş. yüzde 42,03; diğer kişi ve kuruluşlar yüzde 15,94.

Akçansa Çimento San. ve Tic. A.Ş.: Hacı Ömer Sabancı Holding Anonim Şirketi yüzde 39,72; Heiderbergcement AG yüzde 39,72; diğer kişi ve kuruluşlar yüzde 20,56.

ULUSLARARASI YATIRIMCILAR DERNEĞİ (YASED)

Yabancı sermayeli şirketler, Türkiye’de çeşitli sektörlerdeki işveren dernekleri, Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu’na bağlı işveren sendikaları ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’ne bağlı odalara üyeliğin dışında özel bir dernekte de örgütlenmiştir.

Yabancı sermayeli şirketler ilk olarak 1980 yılında Yabancı Sermaye Koordinasyon Derneği’ni kurdular. 1996 yılında derneğin adı YASED Yabancı Sermaye Derneği olarak değiştirildi. Derneğin adı, 2006 yılında da Uluslararası Yatırımcılar Derneği oldu.

YASED Tüzüğü’nde örgütün amacı şu şekilde ifade ediliyordu:

“Derneğin Amacı: Madde 3. Türkiye’nin uluslararası yatırımlardan aldığı payı ve bir cazibe merkezi olarak rekabetçiliğini arttırması için küresel standartlarda en iyi yatırım ortamının inşa edilmesinde ve korunmasında fikir önderi ve çözüm ortağı olarak ülkemizin Dünyanın en büyük ekonomilerinden biri olma hedefinin gerçekleştirilmesine uluslararası yatırımlarla destek veren öncü bir sivil toplum kuruluşu olmaktır.

YASED’e üyelik, bazı istisnalar dışında, yabancı sermayeli şirketlerle sınırlıydı. Tüzüğün ilgili maddesi aşağıda sunulmaktadır:

“Üye Olma Hakkı: Madde 5. Derneğe: (a) 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’nun 2/a maddesinde tanımlanan ‘Yabancı yatırımcı’ tarafından Türkiye’de Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş ve/veya yabancı yatırımcıların doğrudan ve dolaylı asgari %10 payına iştirak ettikleri tüzel kişiliği haiz kuruluşlar, (b) Yönetim Kurulu tarafından yapılacak değerlendirme sonucu uygun bulunan, bir uluslararası bağımsız denetim, hukuk veya danışmanlık firması ünvanı altında veya bu firmalarla organik ilişki içerisinde faaliyet gösteren bağımsız denetim kuruluşları, danışmanlık firmaları ve hukuk büroları, (c) Yürürlükteki kanun ve ilgili mevzuat kapsamında yetkilendirilmiş uluslararası şirketlerin Türkiye de faaliyet gösteren irtibat büroları, üye olabilir.”

YASED, kendisine ait şu bilgileri vermektedir:

“YASED, Türkiye ekonomisine yön veren 15’in üzerinde sektörde faaliyet göstermek üzere 5 kıtadan ve 30 ülkeden ülkemize yatırım yapmış ve her biri sektörlerinin en büyük temsilcileri olan uluslararası şirketlerin çatı kuruluşudur.”

“Güçlü temsil gücü: YASED, Türkiye’de faaliyet gösteren uluslararası firmaların ülkemize yapmış oldukları doğrudan yatırımların yaklaşık yüzde 85’ini temsil etmektedir.”

“2019 İstanbul Sanayi Odası 500 listesinin yüzde 25’i uluslararası sermayeli şirketlerdir. Uluslararası sermayeli sanayi şirketleri, İSO 500 listesinde yer alan kuruluşların toplam ihracatının yaklaşık yüzde 46’sını, yaratılan katma değerin yüzde 41’ini, istihdamın yüzde 28’ini ve Ar-Ge yatırımlarının yaklaşık yüzde 29’unu gerçekleştirmektedir.”

DİĞER HABERLER
BEL KARPER İDDİALARA YANIT VERDİ
BEL KARPER İDDİALARA YANIT VERDİ

Bel Karper firması, sağlıksız koşullarda üretim yaptığına yönelik iddialara yanıt gönderdi.

SENDİKALARIN GELECEĞİ İÇİN 4 SENARYO
SENDİKALARIN GELECEĞİ İÇİN 4 SENARYO

Sendikaların geleceği için 4 senaryo.

ORMAN YANGINLARI MEYVE-SEBZE ÜRETİMİNİ OLUMSUZ ETKİLEYECEK
ORMAN YANGINLARI MEYVE-SEBZE ÜRETİMİNİ OLUMSUZ ETKİLEYECEK

Ege ve Akdeniz’deki bazı illerde günlerdir süren yangın ekonomiyi de olumsuz etkileyecek.

FİYAT ARTIŞINA FİYAT ETİKETİ GİBİ ORANLAR DENK GELDİ
FİYAT ARTIŞINA FİYAT ETİKETİ GİBİ ORANLAR DENK GELDİ

Enflasyonda yıllık oranların özellikle TÜFE’de politika faizinin yalnızca 0.05 puan altında oluşması TÜİK açısından talihsizlik sayılmalı.