Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
Elmacık Atasu
Belkalper
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Socotab
Pepsi
Tuborg_Bira
Vakıf Zeytinlikleri
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Taris
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
Elmacık Atasu
Belkalper
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Socotab
Pepsi
Tuborg_Bira
Vakıf Zeytinlikleri
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Taris
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
30 Ekim 2020
YİNE YEP, HEP YEP!

YEP´e göre Cumhuriyetimizin 100´üncü yılında ortalama dolar kuru 8 lira olacaktı. Dolar şimdi 8.30´larda ve en iyimser, ama en iyimser tahminle bile 2023´te 10 lira aşılacak. Bu, kişi başına gelirde YEP´te öngörülenin 2 bin dolar altında kalınması demek.

YİNE YEP, HEP YEP!

YEP’e göre Cumhuriyetimizin 100’üncü yılında ortalama dolar kuru 8 lira olacaktı. Dolar şimdi 8.30’larda ve en iyimser, ama en iyimser tahminle bile 2023’te 10 lira aşılacak. Bu, kişi başına gelirde YEP’te öngörülenin 2 bin dolar altında kalınması demek.

Sakın temel sorunumuz kurdaki gidişatı görememek değil de programa yazamamak olmasın. Gidişatı görememek vahimse, görüp de yazamamak daha da vahim.
 
Eskiden orta vadeli program derdik, şimdi adı yeni ekonomi programı oldu. Yani OVP’den YEP’e geçtik. Temel amaç aynı, gelecek üç yılda Türkiye ekonomisi nasıl şekil alacak, ekonominin büyüklükleri çerçevesinde bu belirlenmeye çalışılıyor.
 
Köşemizde dün YEP’teki enflasyon tahminleri ile Merkez Bankası’nın tahminleri arasındaki farkı ele almıştık. Bugün de YEP’teki döviz kuru varsayımlarının daha şimdiden nasıl anlamını yitirdiğini irdelemek istiyoruz. 
 
Yeni ekonomi programı her yıl eylül sonunda açıklanır ve içinde bulunulan yılın tahminlerine de yer verilir. 2021-2023 dönemine ilişkin program da 29 Eylül’de açıklandı ve bu programda 2020’nin gerçekleşme tahminleri de yer aldı.
 
Ekonomide oynaklığın çok olduğu Türkiye gibi bir ülkede program yapmak ve sayıları tutturmak kolay değildir, kabul. Hele hele birkaç yıl sonrasının büyüklüklerini sağlıklı tahmin edebilmek hiç kolay değildir.
 
Ama iyi de eylül sonunda açıklanan bir programın o yılın son üç ayını, hatta izleyen ekim ayını bile görememesine ne diyecek, bunu nasıl açıklayacağız?
 
Kur artışı nasıl görülemez!
 
Sakın sorunumuz kurdaki gidişatı “görememek” değil de, “yazamamak” olmasın! 
 
Yeni ekonomi programında bu yılın TL cinsi GSYH büyüklüğünden dolar cinsi büyüklüğe geçilirken doların yıl ortalamasının 6.91 olacağı varsayıldı. YEP açıklandığında da yazdık; 6.91’lik ortalamayı tutturmak için yılın son üç ayındaki dolar kuru ortalamasının 7.51 olması gerekiyordu. Oysa YEP’in açıklandığı o günlerde dolar 7.75 dolayındaydı.
 
Sonra ne oldu; 7.75 bile hayal oldu! Dolar geldi 8.30’a dayandı, hatta aştı.
 
Daha bir ay önce doların bu günlerde 8.30’a ulaşacağını göremediysek, ortada vahim bir durum var.
 
Yok eğer doların buralara geleceğini tahmin etmekle birlikte programı bu kur varsayımıyla yapamıyor, bu gerçeği programa yazamıyorsak ortada daha vahim bir durum var.
 
Dolar 8.30’da devam ederse…
 
Dolar ulaştığı 8.30’lardan geri gider mi, bilemeyiz. Bunu bilen var mıdır, onu da bilemeyiz.
 
Ama şöyle bir varsayımda bulunalım. Dolar yılın son iki ayında hiç değişmese ve 8.30’da kalsa yılı nasıl kapatabiliriz, bunun hesabını yapmak çok kolay. 
 
Doların yılın ilk on ayındaki ortalaması 6.83 oldu. Son iki ay 8.30’la geçildiği takdirde 2020 yılı ortalama dolar kuru 7.08 olarak gerçekleşecek.
 
7.08’lik bu ortalamayı YEP’te öngörülen 4.9 trilyon liralık GSYH’ye uyguladığımızda GSYH dolar cinsinden 685 milyara gerileyecek. YEP’te bu yılki GSYH 702 milyar dolar olarak öngörülüyordu.
 
 
Kişi başına gelir 7 bin dolarlara inecek
 
Toplam GSYH ve kişi başına gelirde YEP’te öngörülenle gidişata göre tahmin edilen büyüklükler arasındaki fark bu yıl için çok önemli sayılmaz. Ama asıl darbeyi sanki gelecek yıllarda yiyeceğiz, görüntü öyle.
 
Doların son iki ay 8.30’da sabit kalacağını, yani yılı bu düzeyde kapatacağımızı varsaymıştık. 2021 ortalamasına erişmek için bu tutarı YEP’te öngörülen deflatör kadar büyüttük. (Deflatörle büyütme bir önceki yıl ortalamasına, yani 2020 ortalamasına göre yapılır ama bu yılın ortalaması ile kapanışı çok kopuk olacağı için yıl sonunu kullandık.) 2021 ortalamasını da yine deflatör düzeyinde büyüterek sonraki iki yılın ortalama kurunu tahmin etmeye çalıştık.
 
Yıl ortalaması dolar kuru olarak bulduğumuz değerler 2021 için 9.12, 2022 için 9.75, 2023 için ise 10.28.
 
Son dönemdeki tırmanışa bakarsak bu kur düzeyleri çok iyimser kalıyor, o da bir gerçek. Bu iyimser kur varsayımlarına rağmen dolar cinsi GSYH büyüklüğü ve bağlı olarak kişi başına gelirde bizi hiç parlak olmayan bir tablo bekliyor. Bu yılı iyi kötü atlatacağız, kişi başına gelir yine de 8 bin doların üstünde kalacak. Ama sonrasında program dönemi boyunca 8 bin doları bir daha göremeyeceğiz.
 
Öyle ki yeni ekonomi programında öngörülen tahminle iyimser sayılabilecek bu tahmin arasında Cumhuriyetimiz 100’üncü yılında kişi başına gelirde tam 2.200 dolarlık bir fark ortaya çıkıyor.
 
Çünkü dolar şimdi 8.30 lira, yeni ekonomi programında 2023’ün ortalamasında öngörülen kur 8.02 lira! Gerçeklerden böylesine kopmuş durumdayız. Yazımızın ana bölümündeki soruyu bir kez daha soralım: Program yaparken temel sorunumuz kurun nasıl seyredeceğini görememek mi, yoksa gördüğümüz gerçeği programa yazamamak mı?
DİĞER HABERLER
EMEKLİLİKTE 15 YIL VE 3600 GÜN İÇİN DİKKAT!
EMEKLİLİKTE 15 YIL VE 3600 GÜN İÇİN DİKKAT!

15 yıl sigortalılık ve 3600 gün primle emeklilik için kıdem tazminatı alanların yeniden çalışıp çalışamayacağı farklı tartışmalara konu oluyordu. Yargıtay açıkça, bu durumdaki işçilerin yeniden çalışmaya başlamasının “hakkın kötüye kullanılması” olmadığı kararını verdi ve bu konuda engel kalmadı.

VİRÜSÜN FATURASI FONA 34.6 MİLYAR LİRA
VİRÜSÜN FATURASI FONA 34.6 MİLYAR LİRA

Kovid-19 ikinci dalga dolayısıyla başlayan kısıtlamalar sonucu kısa çalışmaya dönen işçi sayısı yeniden artışa geçti.

İŞ YERİNDE KOVİD-19 ÖNLEMLERİ
İŞ YERİNDE KOVİD-19 ÖNLEMLERİ

İş yerimde Covid-19 pandemisi koşullarında alınması gerekli önlemlerin yeterince alınmadığını düşünüyorum. Maske kuralına uyuluyor ve işyeri maske sağlıyor, ancak lavabo ve tuvaletlerde önlemler yetersiz, yemekhanede maskesiz olarak birbirimize yakın oturuyoruz. Alınması gerekli önlemleri belirten bir kanun var mı?

İŞE İADE KARARI İŞVERENE DEĞİL İŞÇİYE SORULSUN
İŞE İADE KARARI İŞVERENE DEĞİL İŞÇİYE SORULSUN

Bursa Orhangazi’de sendikalı oldukları için işten atılan sekiz Cargill işçisinin hak arama ve işe iade talebi 1004. günde. İşçilerden Abdullah Saraç, “Biz mahkemeden sendikal tazminat istemedik, işimizi istedik” dedi.

TEKGIDAIS

BEDAVA
İNCELE