Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
Elmacık Atasu
Belkalper
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Socotab
Pepsi
Tuborg_Bira
Vakıf Zeytinlikleri
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Taris
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
Elmacık Atasu
Belkalper
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Socotab
Pepsi
Tuborg_Bira
Vakıf Zeytinlikleri
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Taris
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
04 Nisan 2020
YEVM-İ CEDİT, RIZK-I CEDİT

“Yevm-i cedit, rızk-ı cedit”, “yeni gün, yeni azık” demek. Osmanlı’nın son dönemlerinde işçileri anlatırken bu ifade de kullanılmış. Kastedilen, kıyıda köşede birikmiş parası olmayan, her gün ancak kazandığını yiyen insanlar.

YEVM-İ CEDİT, RIZK-I CEDİT

“Yevm-i cedit, rızk-ı cedit”, “yeni gün, yeni azık” demek. Osmanlı’nın son dönemlerinde işçileri anlatırken bu ifade de kullanılmış. Kastedilen, kıyıda köşede birikmiş parası olmayan, her gün ancak kazandığını yiyen insanlar. Diğer bir deyişle, yaşamını işgücü satışıyla kazanan işçiler.

Türkiye tarihinin en büyük ekonomik krizini yaşarken, bir de koronavirüs vurdu. Birçok işyeri kapandı; ne yazık ki kapatmalar veya daralmalar devam edeceğe benziyor. İşsizlik ödeneği veya kısa çalışma ödeneği gibi önlemler, hem miktar olarak yeterli değil, hem de bu süreçte sıkıntı içine düşen işçilerin tümünü kapsamıyor. Bu krizlerin işçi sınıfı üzerindeki etkileri, geçmişte görülmemiş boyutta olacağa benziyor.
 
Bu farkın bir nedeni, krizin boyutu. İkinci ve en az birincisi kadar önemli olan, işçi sınıfının yapısında son on yıllarda yaşanmış olan değişim. 
 
40 YIL ÖNCE
 
Böyle bir ekonomik ve tıbbi kriz 40 yıl önce yaşansaydı, etkilerinin sınırlı kalmasının bir nedeni, halkımızın önemli bir bölümünün köylerde yaşaması ve geçimini kendisine ait tarla ve bahçelerden sağlaması olurdu. Ayrıca kentlerde yaşayan işçilerin epeyce bir bölümünün de köyle bağı devam ediyordu. İşçilerin gıda ihtiyaçlarının bir bölümü, köydeki aileden geliyordu. Hatta birçok işçi, yıllık ücretli iznini köyünde çalışarak geçiriyordu. Ayrıca ihtiyaçlar sınırlıydı. Kapitalizmin toplumu saran virüslerinden biri olan gösterişçi tüketim günümüzdeki kadar etkili değildi. İnsanlar daha sade yaşıyorlardı. Bu nedenle de borçları yoktu.
 
BUGÜNKÜ DURUM
 
Bugün yaşamını bir başkasına ait işyerinde çalışma karşılığında aldığı ücret veya aylıkla kazananların gelir getirici bir işte çalışanlara oranı yüzde 70 civarında. Bu oran her geçen gün daha da artıyor.
 
Geçmişte işçilerin epeyce bir bölümünün köyden ek geliri varken, günümüzde birçok işçi, köyde kalan ve tarımsal üretim ciddi biçimde gerilediği için gelire ihtiyacı olan yakınına para gönderiyor. Köyden gelen yardım tersine dönmüş durumda. Diğer bir deyişle, mülksüzleşme süreci çok daha ileri safhalarda.
 
Eskiden olmayan bazı harcamalar insanları boğuyor.
 
Bunların bir bölümü gerçekten yeni ihtiyaç, bir bölümü gösterişçi tüketim.
 
Önce ihtiyaçlara bakalım.
 
“Eledim eledim höllük eledim, aynalı beşikte bebek beledim” diye bir türkü vardır. Gençler “höllük” bilmez. “Belemek” ise “beşiğe yatırıp bağlamak” demek. Höllük, bebeğin beşikte altına serilen dezenfekte edilmiş topraktır. Son olarak 1970’lerin başında görmüştüm. Toprak eleniyor ve fırına verilip mikroplarından arındırılıyor. Beşiğe yerleştirildikten sonra üzerine bir tülbent yayılıyor. Çocuk çıplak olarak üzerine yatırılıyor. Çocuk işediğinde pişik filan olmuyor. Böyle bir yöntemin aileye maliyeti sıfırdır.
 
40-45 yıl önce bebek büyütülürken t-bezi kullanılırdı. Bebeğin altına önce tülbentten bir parça konur, üzerine t-bezi dediğimiz bir bez bağlanır; onun üzerine de naylon bir külot geçirilirdi. Tülbendi ve t-bezini defalarca yıkar ve kaynatıp yeniden kullanırdınız. Böyle bir uygulamanın maliyeti çok düşüktü.
 
Günümüzde hazır bezler var. Kullanması çok kolay, ancak maliyeti hiç de azımsanacak kadar değil. Bebeğiniz varsa, zorunlu olarak hazır bez kullanacaksınız. Bütçenizin küçümsenmeyecek bir bölümü, bebek bezine ve bebekler için gerekli olan diğer harcamalara gidecek.
 
40 yıl önce evde ya telefon olmazdı, ya da kablolu bir telefon bulunurdu. Telefonda da öyle uzun uzun konuşulmazdı. Şimdi evde her yetişkinin elinde bir akıllı telefon var. Birçok evde internet bağlantısı da kullanılıyor. Bütün bunlar masraf kapısı. Hem bunların kullanımı için, hem de aygıtların taksidi için para bulacaksınız.
 
Eskiden tüplü televizyon vardı. Şimdi daha ileri teknolojili televizyonları alacaksınız.
 
Eskiden çamaşır leğende yıkanırdı. Sonra merdaneli ve ardından sentrifüjlü çamaşır makineleri geldi. Şimdi her şey otomatik. Kurutma aletleri bile var.
 
Eskiden yemekler günübirlik yapılır, kahvaltılıklar tel dolapta saklanırdı. Masrafı yoktu. Şimdi derin donduruculu buzdolapları ve ayrıca derin dondurucular var.
 
Bütün bunlar, evlerin elektrik tüketimini artırdı. 
 
Eskiden sobayla ısınılırdı. Pek rahat değildi; ancak nispeten ucuzdu. Şimdi doğalgazla ısınıyoruz ve doğalgaz fiyatları dövize endeksli olduğunda ısınma maliyeti arttı.
 
Eskiden çocuklar okula yürüyerek giderdi. Şimdi kentler çok büyüdü; kentli nüfusun oranı çok arttı. Çocukları okula servisle gönderiyoruz; tabii bir de servis parası ödüyoruz.
 
Eskiden devlet okulları parasızdı; velilerden para da toplanmazdı. Şimdi özel okullar bir felaket. Devlet okullarında da velilerin katkısı bekleniyor.
 
40 yıl önce devlet hastaneleri ve SKK hastaneleri, insanlara hasta gibi muamele ederler, “müşteri” gibi görüp soymaya kalkmazlardı. Katkı payları da ya yoktu, ya çok azdı. Şimdi sağlık giderleri de çok arttı.
 
Bunlar ihtiyaç diyebileceğimiz ek harcamalar.
 
Bir de özellikle araba merakı var. Eskiden köyde biri traktör aldı mı, bazı kişiler, “biz onlardan aşağı mı kalacağız” diyerek, ihtiyacı yokken traktör alır, hava atmaya çalışırdı. Günümüzde araba merakı da öyle. Eşim ve ben araba kullanmıyoruz; yürüyoruz ve toplu taşımdan yararlanıyoruz (tabii şimdi evden çıkmıyoruz). Ancak birçok işçi, sanki gelir garantisi varmış gibi, ciddi borçlara girerek araba aldı. Benzin, sigorta ve bakım masrafları da eklenince her ay sürekli bir gider oluştu. 40 yıl önce böyle bir durum söz konusu değildi. İşten çıkan veya başka biçimde gelir kaybına uğrayan işçinin öncelikli korkusu, evine ve arabasına haciz gelmesi. Kullanılabilir durumdaki mobilyasını gereksiz yere değiştiren, ucuzluktan yararlanacağım diye evini eşyayla dolduran çok sayıda insanımız var.
 
Bu nedenle de insanlarımız tüketici kredisi ve kredi kartı borcuna batmış durumda.
 
Bütün bu nedenlerle, bu krizin yevm-i cedit rızk-ı cedit’ler üzerindeki etkileri çok çok büyük olacak.
DİĞER HABERLER
DİPLOMALI UMUTSUZLAR
DİPLOMALI UMUTSUZLAR

Üniversiteye girmek ve mezun olup diplomasına kavuşmak için ter döken gençleri bu büyük mücadelenin sonunda ne yazık ki işsizlik bekliyor.

HAKSIZ ÖDEMELER YAPILIYOR
HAKSIZ ÖDEMELER YAPILIYOR

SGK ya da işveren kaynaklı hatalı işlemlerin bazı firmaların kısa çalışma ödeneğinden haksız şekilde faydalanmasına yol açtığı öne sürüldü.

DÖHLER’DE SENDİKA DÜŞMANLIĞI BİTMİYOR
DÖHLER’DE SENDİKA DÜŞMANLIĞI BİTMİYOR

Karaman’da faaliyet gösteren Alman gıda firması Döhler’de sendikalaşan 1 işçi daha Kod 29 ile tazminatsız işten çıkarıldı, 5 işçi de ücretsiz izne gönderildi.

RİSK GRUBUNDAKİ İŞÇİLER İKİNCİ GRUPTA AŞI OLMALI
RİSK GRUBUNDAKİ İŞÇİLER İKİNCİ GRUPTA AŞI OLMALI

Türk-İş, çok sayıda çalışanın görevi başında yeni tip korona virüse (Kovid-19) yakalandığını belirterek salgınla daha etkin mücadele için işkollarına göre virüse yakalanan işçi sayılarının açıklanmasını istedi.

TEKGIDAIS

BEDAVA
İNCELE