Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Belkarper
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Belkarper
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
11 Şubat 2021
UZAKTAN ÇALIŞMANIN KÖKLERİ

Topraklarımızda “eve iş verme” de denilen “uzaktan çalışmayı”, 17. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu döneminde görüyoruz. Dokumacılıkla başlayan serüven, diğer işkolları ile yayılarak bugünlere kadar uzanıyor.

UZAKTAN ÇALIŞMANIN KÖKLERİ

Türk-İş’in 2001’de yayınladığı “Eve – İş – Verme: Sorunlar, Öneriler” adlı kitap, uzaktan çalışmanın topraklarımızda izlediği seyri de ayrıntılı olarak ele almaktadır. Türk-İş Genel Başkan Danışmanı Sayın Yıldırım Koç’un yazdığı kitaptan, Osmanlı dönemindeki ve Özal sonrasındaki seyri hızlı bir özet olarak sunuyorum:

OSMANLI’DA UZAKTAN ÇALIŞMA

“1600-1615 yıllarında Ankara’da tüccar hammaddeyi köylü ve şehirli üreticiye veriyor ve belirli bir ücret karşılığında evlerde sof dokutturuyor ya da boyattırıyordu.

1913 ve 1915 Sanayi Sayımlarında kunduracılıkta, pamuk ipliği üretiminde ve pamuklu dokumacılıkta eve-iş-verme sistemi saptanmıştı. …kunduracılık büyük çoğunlukla evlerde yapılıyordu. İstanbul’da büyük mağazalar için kundura üreten işçi sayısı üç bin dolaylarında idi

Manisa’da evlerde 600 dolayında tezgâh, pamuklu kumaş dokuyordu. Bursa’da evlerde 500 dolayında havlu tezgâhı vardı.

1900’lü yılların başlarında Anadolu’nun birçok bölgesinde halı evlerde dokunuyordu.

1908’de kurulan Şark Halı Şirketi, İzmir, Sivas, Burdur, Isparta, Haçin, Urla, Maraş ve Kırkağaç’ta imalathaneler kurup, işçileri buralarda topladı. Ancak diğer taraftan evlerde üretimi sürdürttü.”

12 EYLÜL SONRASI UZAKTAN ÇALIŞMA

12 Eylül Amerikan darbesi sonrası, ucuz emek pazarının ulus ötesi tekeller için cazibe alanı haline getirilmek istendiğini görüyoruz. Özal Hükümeti, uzaktan çalışmayı da büyütmek ve uygulanan işkolu sayısını daha da çoğaltmak için epeyce çaba gösterdi. Eve iş verme 1986’lara kadar şu işlere yayılmıştı bile; “İlik açma, düğme dikme, pantolon dikişi temizleme, biçilmiş etek dikme, biçilmiş önlüğü dikme, yün kazağa yakasını geçirme, pardösü eteği bastırma, iş işleme, triko dokumayı birleştirme, örgü ve tığ işi yapma, daktilo yazma, tercüme yapma, yabancı dil dersi verme, kese kağıdı yapma, çocuk bakma, dekoratif duvar süsleri yapma, elektrik sanayiinin yan işi olarak darbeli el presi ile zil butonu basma, halı dokuma.”

ANAP’ın Devlet Bakanı Ahmet Alptemoçin, “… konfeksiyon, halıcılık, el sanatları, dokumacılık, elektronik araçların montajı gibi alanlarda” eve iş verme yöntemini yaymayı planladıklarını açıklıyordu.

ANAP Hükümeti’nin Başbakanlık Danışmanı Adnan Kahveci’nin desteği ile, “…Menteşoğlu Şirketi Muş’ta beş bin aileye kazak ördürmeye karar verdi.”

DPT 1986 Programı, “eve-iş-verme sisteminin teşvik edileceğini yazdı.”

“…eve-iş-verme sistemi konusundaki ilk önemli bilimsel çalışma yapanlardan Mine Çınar, 1987 ve 1989 yıllarındaki araştırmasını 1994’te yayımladı:

İstanbul’da giyim, dokuma ve deri sektöründe 88 bin dolayında kadın…” bu sistemde çalışmaktaydı. Bazı kadınlar 10 yılı aşkındır örgü işinde çalışıyor olmalarına rağmen, bunu “iş” olarak görmüyorlardı. Görüşme yapılan kadınların yüzde 54’ü kocası izin vermediği için, yüzde 24’ü çocuklar nedeniyle dışarıda çalışmıyordu.

1989’daki bir haber, Kahramanmaraş’ta 15 bin ev kadınına örgü ördüren Aytemizler Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şirketi’ne aitti… Yılda yaklaşık 1,5 milyon adet triko… ihraç ediliyordu.

Araştırmacı Kuvvet Lordoğlu, Bursa’da 1989-1990 yıllarında 2500-3000 kadının sürekli olarak işverenlerden iş talep ettiğini veya ilişkisini sürdürdüğünü saptıyor. Şirketlerin bazıları “ekipbaşı” kullanıyor. Ekipbaşı 20-30 kadına iş dağıtıyor ve yapılan işleri topluyor.

İşsizlikle birlikte eve-iş-verme de yaygınlaştı. 1993’de Adana’daki üç sakız imalathanesi, sakızların kağıda sarılması işini evlerde 300 dolayında kadına yaptırıyordu.”

DYP-SHP II. Koalisyon Hükümeti, “bazı kamu bankaları aracılığıyla ev kadınlarına düşük faizli kredi vererek, evlerde yapılacak bu nitelikteki üretimi teşvik etmeye başladı;

Konfeksiyon atölyelerinde dikime hazırlanan kumaşlar evlerde diktiriliyor,

Boncuk ve tesbih dizimi,

Beyaz eşya üretiminde kullanılan lastik contaların çapaklarının temizlenmesi,

Elektrik anahtarları ve sigortalarının montajı,

Ayakkabıların saraç dikişleri,

Gümüş zincir örülmesi,

Eşarp kesilmesi, deri işlenmesi, düğme kutulanması, abiye giyimle işleme yapılması,

Kemik kutularına granür çizilmesi, hediyelik kemik kutu süslemesi, tüm küpürlerinin kesimi, gelinliklere işleme yapılması,

Oyun kağıdı paketlenmesi,

Dolma sarılması, fermuar dikilmesi ve çeviri yapılması…”

Uzaktan çalışmanın sömürü alanına girmişti bile.1995 sonrası süreç daha da hızlandı.

KAYNAK Mehmet Akkaya / Aydınlık
DİĞER HABERLER
KADIN KOMİSYONUMUZ TOPLANDI
KADIN KOMİSYONUMUZ TOPLANDI

Sendikamızın Kadın Komisyonu Başkanları 8 Mart gündemiyle video konferans şekliyle toplandı.

DÜNYA GIDA FİYATLARI ŞUBAT’TA ART ARDA DOKUZUNCU DEFA ARTTI
DÜNYA GIDA FİYATLARI ŞUBAT’TA ART ARDA DOKUZUNCU DEFA ARTTI

Dünya gıda fiyatları Şubat ayında art arda dokuzuncu defa artış kaydederek şeker ve bitkisel yağ fiyatlarındaki yükselişin etkisiyle Temmuz 2014’ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı.

İSTİHDAMDA DERİN YARALAR AÇILIR
İSTİHDAMDA DERİN YARALAR AÇILIR

İş dünyası istihdam kaybının önünde set oluşturan kısa çalışma ödeneğinin uzatılmasını isterken, aksi halde oluşabilecek büyük işsizlik dalgasına dikkat çekiyor.

EMEKLİLİK İÇİN İŞTEN AYRILMA ŞARTI KALDIRILDI
EMEKLİLİK İÇİN İŞTEN AYRILMA ŞARTI KALDIRILDI

İki gündür çok yoğun sorular geliyor. Artık emekli olmak için işten ayrılmaya gerek kalmadı mı diye soruluyor. 3 Mart 2021 tarihli ve 31412 sayılı Resmî Gazete ’de yayımlanan 2019/104 Esas ve 2021/3 Karar sayılı Anayasa Mahkemesi Kararı ile yaşlılık aylığı bağlanacak sigortalıların “işten ayrılmaları” kuralına dair önemli bir iptal kararı alınmış bulunmaktadır.