Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
04 Nisan 2016
SÜT TARTIŞMALARI

Son günlerde süt, üretici eline geçen fiyatın düşmesi, ödemelerin gecikmesi gibi sorunlarla gündeme geldi. Tarımın her dalında olduğu gibi, süt konusu da gelişmiş Batı´da da sürekli gündemi meşgul eden sorunlar arasındadır. Konu aynı, ancak sorunlar farklıdır.

SÜT TARTIŞMALARI

Son günlerde süt, üretici eline geçen fiyatın düşmesi, ödemelerin gecikmesi gibi sorunlarla gündeme geldi. Tarımın her dalında olduğu gibi, süt konusu da gelişmiş Batı’da da sürekli gündemi meşgul eden sorunlar arasındadır. Konu aynı, ancak sorunlar farklıdır. ABD ve AB’yi örnek aldığımızda, ortak özellik, sütün insan için yaşamsal bir gıda olduğu anlayışıyla izlenen okul sütü vb. programlarla süt tüketimi ve dolayısıyla süt üretiminin desteklenmesidir. Sorunlar söz konusu olunca, Türkiye’de temel sorun yapısal iken, Batının sorunu uygulama ile ilgilidir.
Türkiye’de süt üreten işletme büyüklükleri ve sütün tüketiciye ulaşma zinciri açısından önemli yapısal sorunlar vardır. Kişisel olarak 1982 yılında, sütün yüzde 100’ünün kooperatifler tarafından pazarlandığı Norveç’te tüm ülkeyi içeren bir yıllık bir incelemede bulunmuştum. 34 yıl sonra, Türkiye’de aynısını bırakın, benzeri bir yapının olmadığını üzülerek belirtmek durumundayım. ABD’de süt pazarlaması Federal Süt Pazarlama Düzeni’ne bağlıdır. Süt pazarlamasında kooperatiflerin önemi çok büyüktür. 2010 yılı verilerine göre ABD’de ilk 50 sırayı alan kooperatifler, toplam ülke üretiminin (86 milyon ton) yüzde 79’unu pazarlamaktadır. İlk 5 kooperatifin payı ise yüzde 42’dir. Süt sanayinde pazarlık kooperatifleri çok önemlidir, iki grupta toplanan bu kooperatiflerin ilki, süt fiyatı için pazarlık yapan (genellikle federal pazar kurallarına bağlı) yapılardır. Bu kooperatiflerin payı hacim olarak kooperatif pazarlamaya konu olan sütün yüzde 25’ini oluşturmaktadır. İkinci grup kooperatif, süt fiyattan konusunda pazarlık yapmakla birlikte fazla sütü, süt ürünlerine işleme kapasitesine sahip olan pazarlık-dengeleme kooperatifleri olarak adlandırılan örgütlerdir. 

•••

AB’de süt pazarlamasında ortak piyasa düzeni içinde sanayi kuruluşları yanında üretici kooperatiflerinin büyük ağırlığı bulunmaktadır. 2015 yılı süt kotalarının kaldırılmasından sonra süt piyasasını düzenlemek amacıyla "Süt Paketi" olarak adlandırılan yeni bir program tasarlanmıştır. Sistem 3 Ekim 2012 yılından bu yana tam uygulanabilir durumdadır. Sistem, üretici örgütleri aracılığıyla toplu sözleşme şartlarını müzakere etme olanağı verirken, süt üretici ve işleyicileri arasında yazılı sözleşme öngörmektedir. Süt Paketi tarafından getirilen önlemler 2020nin ortalarına kadar geçerli olacaktır. AB’de süt pazarlamasında kooperatiflerin payı yüzde 30’la yüzde 100 arasında değişmektedir. AB’de üretici meslek örgütünün etkinliği, süt pazarlamasında kooperatiflerin ağırlıklı olması yeterli görülmemiştir. Süt pazarının yapısını değiştirilmesine bir tepki olarak bazı pazarlık kooperatifleri kurulmuştur. Pazarlık kooperatiflerinin gelişmesi, ulusal düzeyde karşı karşıya bulunulan yasal kısıtlamalarla karşılaşmıştır. Ayrıca bir Avrupa Süt Bordu (ASB) oluşturulmuştur. Bu örgüt Avrupa’da üretici örgütlerinin şemsiye organizasyonudur. Yaklaşık 100 bin süt üreticisini temsil eden 15 Avrupa ülkesinden üyesi olan örgüt, Avrupa’nın her bölgesinde üreticilerin ileriye dönük sürdürülebilir süt üretimi gerçekleştirmelerini amaçlamaktadır. 

••• 

Burada temel amaç ortalama süt üretim maliyetlerini karşılayan bir süt fiyatı elde edebilmektir. Sahip olduğu SEK sistemini eliyle yok eden Türkiye, 2002 yılından beri öncelikle süt üretimini kayıt altına alma gayreti içine girmiştir. Genelde çiftçi meslek örgütünün etkin olmadığı bir yapıda, süt pazarlaması için de, ABD ve AB’de olduğu gibi kooperatifler şeklinde örgütlenme yerine fazla etkinliği olmayacak birlik modeli seçilmiştir. Kooperatiflerin süt pazarlamasında payı yüzde 5’in bile altındadır (tahmin). Resmi verilere göre 18 milyon ton sütün yaklaşık yüzde 50’si sanayide işlenmektedir. Burada da birçok yapısal sorun varken, sözleşme zorunluluğu getirilmiştir. Fakat üreticinin sanayici karşısında hiçbir pazarlık gücü bulunmamaktadır. Bu nedenle de, uygulamada başta fiyat ve ödemeler konusunda sorunlar kendini göstermiştir.
Diğer konularda olduğu gibi bu alanda da üreticiye yapılacak en büyük iyilik, öncelikle meslek odası olan ziraat odalarını tabandan yukarı doğru demokratik bir yapıya kavuşturmaktır. Tarımla ilgisi olan ticaret borsalarının görevlerini de bu örgüte vermektir. Süt üreticilerinin de öncelikle ABD’de olduğu gibi pazarlık kooperatifleri altında 1163 sayılı yasaya göre örgütlenmeleri sağlanmalıdır. Ayrıca gerekli yasal düzenlemeler yapılarak tarımla ilgili konulardaki kooperatiflerin işlemleri için ilgili bakanlığın Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı olması sağlanmalıdır.
Kırk yıldır, kimse bize bir şey sormasa da belki bir ilgili okur diye, biz yazmaya devam edelim.

 
DİĞER HABERLER
İŞ CİNAYETLERİNİN NEDENİ KÂR HIRSI
İŞ CİNAYETLERİNİN NEDENİ KÂR HIRSI

İş Sağlığı ve Güvenliği Çalışanları Sendikası Genel Başkanı İrfan Sayar, “İş kazalarının sebebi iş güvenliği uzmanları değil daha çok kazanmak isteyen hırslı işverenlerdir. İş güvenliği uzmanlarına ‘Görmezden gel, her şeyi yazma, her şeyi bildirme’ şeklinde baskılar oluyor” dedi.

TÜRKİYE’DE İŞVERENLERİN ÖRGÜTLENMESİ – SEKTÖR DERNEKLERİ
TÜRKİYE’DE İŞVERENLERİN ÖRGÜTLENMESİ – SEKTÖR DERNEKLERİ

Türkiye’de işveren sendikalarının yanı sıra çok sayıda işveren derneği ve vakfı bulunmaktadır. Bunların TÜSİAD, MÜSİAD, TUSKON gibi bazıları kamuoyu tarafından bilinmekle birlikte, diğer işveren dernekleri ve vakıfları da son derece önemlidir.

VELİLER MASRAFLARI KARŞILAYAMIYOR
VELİLER MASRAFLARI KARŞILAYAMIYOR

CHP Çanakkale Milletvekili İsmet Güneşhan, 2023-2024 eğitim-öğretim yılının başlamasının ardından, yaşanan fiyat artışlarını ve iktidarın eğitim politikasını hedef aldı.

GIDA ENFLASYONU, UYGULANAN YANLIŞ POLİTİKALARIN SONUCU
GIDA ENFLASYONU, UYGULANAN YANLIŞ POLİTİKALARIN SONUCU

Yerli üretim ve hayvancılığı desteklemek yerine iktidar ithalata yönelirken, Türkiye’de tarım ve gıda sektörü, son yıllarda pek çok sorunla karşı karşıya.