Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Belkarper
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Belkarper
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
28 Ocak 2021
SENDİKAL REKABET: YIKIM MI YENİLENME Mİ?

1960 – 80 arası sendikal hareketin altın dönemindeki slogan olan “sınıf kardeşliği” deyimi, yerini sınıfın kendi örgütleri arasındaki rekabete bıraktı.

SENDİKAL REKABET: YIKIM MI YENİLENME Mİ?

Bu rekabet, aslında giderek küçülen sendikalı işyerlerinin sendikaları arasında yıkıcı sonuçlar verdi. Sonuç olarak o dönemde ulaşılan sendikalı işçi oranına, artan işçi sayısına rağmen bugün hâlâ ulaşılamadı.

Bir yapıyı tanımak, onunla ilgili fikir yürütebilmek uzun zaman ister. Hatta bu uzun zamanı kendinize tamsanız bile, öznellikten kaçabilmeniz her zaman mümkün olmayabilir. Bu nedenle burada yazılanların herhangi bir yapı ile bağlantılı olduğunu söylenemez. Ya da daha açık bir deyim ile adını koyarsak, yazılanlar bir sendikayı işaret etmemektedir. Ancak bütün sendikalara ve o yapıların içinde çalışanlara kıyısından köşesinden dokunabil- meyi amaçlamaktadır.

Sendika denince akla gelebilen bütün formlar üzerinden bir şeyler aktarmaya çalışmak, işin kolayına kaçmaktır. Sendika yöneticilerinin konumları, iç çelişkileri, sınıfın öz mücadele örgütleri, emek dayanışmasını sağlayan çıkar örgütleri gibi birçok ve çeşitli tanımlamayı bir arada açıklamak, aslında birçok konunun özelliğini arka plana itebilir.

Burada yapmak istediğimiz, belirli tanımlamaların dışında kalarak gerçekten sendika gibi sendika olabilmek konusunu biraz açmak olmalı. Ki bu sendika tanımı içinde sadece üyelerinin değil, toplumu oluşturan emekçi bütün katmanların çıkarlarını koşulsuz savunabilmek yer alır. Üyesi olsun olmasın, çalışan bireyin hakkını sermaye örgütleri ve temsilcilerine karşı koruma fikri sendikalar için çok yeni bir olgu değildir. Buna rağmen artık Türkiye’de dar anlamda kendi işkolu, kendi işyeri, hatta kendi vatandaşının çıkarını öne çıkarmak, sendikaların büyük bölümü için ana hedef haline dönüştü.

Bu bölünme ve parçalanma sürecinin elbette üyeler arasında da yaygınlaştığı, ‘benim sendikam, senin sendikan’ rekabetine kadar uzandığı, hatta bu yıkıcı rekabetin sendikasız işyerleri dışında kalan işyerleri arasında da yıkıma kadar gidebildiği sayısız örnekle dolu kısa sendikacılık tarihimiz.

SINIF KARDEŞLİĞİ YERİNİ REKABETE BIRAKTI

Alanla ilgili çoğu kişinin kabul ettiği gibi, 1960- 80 arası sendikal hareketin altın dönemindeki slogan olan “sınıf kardeşliği” deyimi, yerini amansız bir sınıfın kendi örgütleri arasındaki rekabete bıraktı. Bu rekabet, aslında giderek küçülen sendikalı işyerlerinin sendikaları arasında yıkıcı sonuçlar da verdi. Sonuç olarak o dönemde ulaşılan sendikalı işçi oranına, artan işçi sayısına rağmen bugün hâlâ ulaşılamadı. Sendikaların söz ve karar sahibi olması, üyelerinin bu kararlara uyması ve kararları uygulaması demokratik mekanizmalar sayesinde gerçekleşirken, bugün gelinen noktada sendikaların çalışanlar üzerindeki etkisi en alt düzeye indi. İşçi, tepkisini sendikaya üye olmayarak, ‘gemisini kurtaran’ kaptan olarak veya sendikal örgütlenme dışında yollar, çareler arayarak gösteriyor ve yoluna bu şekilde devam ederek sendikasız bir işçi hareketi içine dahil olmaya çalışıyor.

İşverenlerin bu rekabetten mutlu olmalarına engel bir durum yok. İki veya daha fazla sendika işyerinde örgütlenmek adına mücadeleye girince, buradan çoğunlukla sendikasızlık ve işçilerin sendikalarından istifa etmesine varan sonuçlar çıkıyordu. “Körün istediği bir gözün ikisini de veren” Tanrı’dan çok sendikalar oluyordu. Sendika topluluğu, işkolu düzeyinde birbirlerini tanıdıkları için, örgütlendikleri işyerlerine hatta toplu iş sözleşme-sinin sonuçlarına, üyelerine sundukları hizmetlere kadar birçok noktada birbirleri hakkında bilgi sahibidir. Çok kuvvetle muhtemel, sahip oldukları bu bilgilerin ışığında sendikaların bulunmadığı bir işyeri yerine, sendikalı bir işyerinde örgütlenmek onlar açısından birkaç avantajı birlikte sunmaktadır. Öncelikle sendikalı işyerlerinin, sendikasız işyerinden farklı olarak sendika konusunda deneyimli yöneticileri bulunmaktadır. Bu deneyim onlara, sendikalara karşı hangi düzeyde ve nasıl konum alacakları bilgisini de aktarmıştır. Sendikalı işyerlerinde üyesi olan sendikadan çeşitli nedenlerle ortaya çıkan şikâyetler, alandaki farklı sendika tarafından “orada bizimle çalışabilirsiniz” türündeki değerlendirmeler ve ardından diğer sendikaya üyeliklerin başlaması ile işyerinde hızla iki sendikayı bir çatışma alanı içine sokabilmektedirler.

Bu konuda işverenlerin tercihi, mevcut sendikasından istifa edenleri yola getirmek için onlara gözdağı vermekten ücretsiz izne ayırmaya kadar birçok strateji geliştirmek yönünde olur.

İşte tam bu noktada işyerinde örgütlü sendika, diğer sendika üyesi işçilere ya da sendika üyesi olmayan işçilere yönelik birçok hamleyi devreye sokar. Bu hamlelerden sadece biri üzerinde duracağım.

‘YA BENİM ÜYEMSİN YA DA HİÇ KİMSENİN’

Bilindiği gibi, sendikaların toplu iş sözleşmesi yaptığı işyerlerinde kendi isteği ile sendika üyesi olmayan işçiler, isterlerse mevcut sendikaya dayanışma aidatı yatırarak sözleşme sonuçlarından yararlanırlar (6356 sayılı Sendikalar ve TİS kanunu 111:39/4). Bu yararlanma esasına göre, dayanışma aidatının sendika üyeliği aidatından yüksek olamayacağı yine aynı kanun ile hüküm altına alınmıştır. Sendikaların tüzüğü genel olarak aidat miktarını bir günlük asgari ücret tutarında belirlemektedir.

Elbette asgari ücretin bir günlük tutarının altında belirlenen sendika aidatları konusunda hiçbir kısıtlama yoktur. İşte bu bağlamda sendika üyesi olmak istemeyen işçi, sadece dayanışma aidatını ödemek isterse sendika üyesi arkadaşlarından daha yüksek bir aidat ödemek zorunda kalacaktır. Sendika üyeliğini özendirmek adına yapılan bu küçük değişiklik, çok açık olarak sendikasından istifa eden işçi veya diğer sendikaya geçen işçi için bir örtülü cezalandırma haline gelmektedir. İşçiye bu yolla “Madem ki benim sendikamdan ayrıldın, aidatını daha yüksek ödeyeceksin” denmektedir.

Öte yandan 6356 sayılı yasaya göre, sendika üyeliğinden istifa eden işçinin diğer sendikaya üyeliği ancak bir sonraki ay içinde başlamaktadır. Yani “ya benimsin ya da hiç kimsenin” şeklindeki erkek jargonu sendikalarda da hâkim.

İşçinin kendi rızası ile sendikasını değiştirme arzusu göstermesi, bugün için uygulamada işçinin sendikal bilincinin yüksek olduğu anlamına gelemiyor. Sendikası ile sorun yaşamasa dahi arkadaşlarının sendika değiştirmesi, diğer sendikanın gelecek dönem için sunduğu olanaklar veya siyasi görüşünün mevcut sendika ile örtüşmemesi gibi nedenlerle işçinin sendikadan ayrılması mümkün olabilmektedir.

Sendikaların demokratik gelenekleri oluştur(a)maması, rekabetin ve sendikal bilincin Türkiye açısından olumsuz noktaya çekilmesinde etken olmuştur. Bu konuda yazılmış eski bir eğitim notu bu durumunun bir itiraf gibidir: “Türkiye’deki sendikal örgütlenme yapısı açısından da sendikal demokrasinin yaşam bulacağı koşullar henüz bulunmamaktadır. Her şeyden önce üye örgüt iradesine dayanan bir sendikalaşma yoktur… Sendikalarda da liderlik özelliği ile demokrasi bağdaşmaz. Çünkü liderler sendikal demokrasinin ilkeleri olan çoğulculuğu, katılımcılığı ve açıklığı sevmezler.”

GELENEKSEL SENDİKAL ANLAYIŞ DEĞİŞMİYOR

Kendisi ile üye işçilerin bağlan-tısının kopuk olduğu, ilişkilerin sendika üyeliğine giriş ile sınırlı kaldığı, toplu iş sözleşmesinin imzalanmasının ardından üye ilişkilerinin neredeyse dondurulduğu sendikal yapıların, geleneksel sendika anlayışını değiştirmeye çok az istekli olduğu görülmektedir. Bu durum mevcut sendikaların önemli bir bölümünde gözlenebilmektedir. Çocuk işçilik, göçmen işçilik, işyerindeki kapsam dışı çalışanların sendikalaşması, işverenlerle dengeli ve çıkarları koruyan, adil ve hakkaniyete uygun ilişkiler kurulması, sendika yöneticisi gelirleri, demokratik geleneklere uygun iç örgütlenme, her düzeyde seçimlerin yapılması gibi birçok noktada, sendikalarımızın yol alması gereken çok konu var. Ancak bunların farkında olan ve düzeltmeye çalışan bir avuç gerçek sendikacı ile neler yapılabilir noktası asıl tartışma noktasıdır.

KAYNAK Birgün
DİĞER HABERLER
KADIN KOMİSYONUMUZ TOPLANDI
KADIN KOMİSYONUMUZ TOPLANDI

Sendikamızın Kadın Komisyonu Başkanları 8 Mart gündemiyle video konferans şekliyle toplandı.

DÜNYA GIDA FİYATLARI ŞUBAT’TA ART ARDA DOKUZUNCU DEFA ARTTI
DÜNYA GIDA FİYATLARI ŞUBAT’TA ART ARDA DOKUZUNCU DEFA ARTTI

Dünya gıda fiyatları Şubat ayında art arda dokuzuncu defa artış kaydederek şeker ve bitkisel yağ fiyatlarındaki yükselişin etkisiyle Temmuz 2014’ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı.

İSTİHDAMDA DERİN YARALAR AÇILIR
İSTİHDAMDA DERİN YARALAR AÇILIR

İş dünyası istihdam kaybının önünde set oluşturan kısa çalışma ödeneğinin uzatılmasını isterken, aksi halde oluşabilecek büyük işsizlik dalgasına dikkat çekiyor.

EMEKLİLİK İÇİN İŞTEN AYRILMA ŞARTI KALDIRILDI
EMEKLİLİK İÇİN İŞTEN AYRILMA ŞARTI KALDIRILDI

İki gündür çok yoğun sorular geliyor. Artık emekli olmak için işten ayrılmaya gerek kalmadı mı diye soruluyor. 3 Mart 2021 tarihli ve 31412 sayılı Resmî Gazete ’de yayımlanan 2019/104 Esas ve 2021/3 Karar sayılı Anayasa Mahkemesi Kararı ile yaşlılık aylığı bağlanacak sigortalıların “işten ayrılmaları” kuralına dair önemli bir iptal kararı alınmış bulunmaktadır.