Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
23 Kasım 2023
PİYASA MI DOĞRU SÖYLEMİYOR, TÜKETİCİ ANKETİ Mİ?

Bir yandan çarşıyı pazarı, mikrofon uzatılan vatandaşı dinliyorsunuz; geçim zorluğu ve onun yarattığı sıkıntılar diz boyu…Diğer yandan TÜİK ve Merkez Bankası’nın ortaklaşa yaptıkları anketin sonucuna bakıyorsunuz; vatandaş kötümser ama az kötümser, durumundan öyle çok da şikayetçi değil…

PİYASA MI DOĞRU SÖYLEMİYOR, TÜKETİCİ ANKETİ Mİ?

Ya vatandaş durumunu abartarak aktarıyor ya da bu anket “Yandım Allah” diyen vatandaşı pek kapsamıyor.

TÜİK ile Merkez Bankası her ay ortaklaşa tüketici eğilim anketi yapıyor ve bu anketin sonuçlarından tüketici güven endeksi oluşturuluyor. Bu anketin kasım ayı sonuçları dün açıklandı. “Daha ayın ancak üçte ikisi geride kaldı, kasım sonuçları nasıl çıktı” diye düşünüyorsanız haklısınız ama söz konusu anket ayın ilk yarısında uygulanıyor. Yöntem böyle. Kasım ayındaki sonuçlarda ekimin ikinci yarısındaki gelişmeler de etkili, bu ayın kalan dönemi de aralık anketine yansıyacak. Dolayısıyla yöntemde bir yanlışlık yok.

Önemli olan tabii ki elde edilen sonuç…

Kasımda tüketicinin güveni ekime göre yüzde 1.1 artarak 75.5 olmuş. 75.5’in ne ifade ettiğini anlamak için tüketici güven endeksinin 0-200 arasında değer aldığını; 100’ün altındaki değerlerin kötümserliğe, 100’ün üstündeki değerlerin ise iyimserliğe işaret ettiğini belirtelim.

Kasımdaki endeks 75.5 ve şu durumda tüketici kötümserlik bölgesinde yer alıyor, yani ekonomiye güven duymuyor. Ancak en azından önceki aya göre güven duygusunun bir miktar arttığı gözleniyor.

Hanelerin mevcut dönemdeki maddi durumunu gösteren endekste kasım ayında ekime göre yüzde 2.7 iyileşme var.

Gelecek on iki aylık dönemdeki maddi duruma ilişkin endeks de bir iyileşme beklendiğine işaret ediyor. Oran yüzde 2.6. Yine gelecek on iki aylık dönemdeki genel ekonomik duruma ilişkin endekste ortaya çıkan iyileşme beklentisinin oranı da yüzde 0.6 düzeyinde.

Tüketici güven endeksini oluşturan dört ana kalemden yalnızca birinde gerileme var. Gelecek on iki aylık dönemde dayanıklı tüketim malına harcama yapma beklentisini gösteren endekste yüzde 0.6’lık bir gerileme gözleniyor.

Kötümser ama az kötümser!

Tüketici güven endeksinde son yirmi yılın ortalaması 88 düzeyinde. Zaten iyimserlik sınırı olan 100’ün aşılabildiği ay sayısı, bu yirmi yılda, yani yaklaşık 240 ayda, ancak bir elin parmakları kadar. Diğer aylarda hep 100’ün altında, yani kötümserlik sınırında kalındı.

Ama 88 ortalama, “kötümser ama az kötümser” denilebilecek bir düzeye işaret ediyor.

Çarşı pazar mı, anket mi?

Çarşıda, pazarda, sokakta mikrofon uzatıldığında söylenenlere, şikayetlere bakıyorsunuz, dile getirilenlerin bu endekse yansımadığı çok açık. Mikrofonlara söylenenler endekse yansımış olsa herhalde o 88’i belki ancak yarı düzeyinde görürüz. Sokak, öylesine berbat bir tabloya işaret ediyor çünkü.

Ya o berbat tabloyu çizenlerin görüşü endekse pek yansımıyor ya da o tablo abartılı. Bir olasılık da tabii ki aslında öylesine zorluk içinde yaşayanların azınlıkta kaldığı.

Ama o zorlu koşullarda yaşayanların azınlıkta olduğu söylenebilir mi? Tam tersine, o durumda olan kesim çoğunluğu oluşturuyor.

-Çalışanların yarıdan fazlası asgari ücretli olmuş…

-Emekli deseniz perişan, hele hele işçi emeklileri…

-Ortalama kira, ele geçen geliri aşar duruma gelmiş, bundan dolayı kira artışına sınır getirilmiş ama uygulanabilirliği pek yok, zaten tam olarak uygulanamıyor…

-Fiyatlama davranışları inanılmaz bozulmuş, özellikle hizmetler sektöründe ve bu gerçeğe Merkez Bankası da sürekli dikkat çekiyor…

-Eğitimin kalitesini iyileştirmek üniversite sayısını artırmak olarak anlaşılmış, ancak üniversite mezunu iş bulamıyor, çünkü herhangi bir becerisi yok, olsa da iş yok… Sanayici ara eleman bulamıyor, çünkü meslek liseleri inanılmaz ihmal edilmiş durumda…

Tablo bu, eldeki malzeme bu! Gerçek böyleyken vatandaş “az kötümser” bir şekilde yaşıyor ya da yaşıyormuş!

Gel de inan! Doğrusu bu anket kimler kapsanarak, hangi gelir grubundaki ya da eğitimdeki kişiler kapsanarak yapılıyor, merak etmemek mümkün değil.

Anketin örnek büyüklüğünü biliyoruz; 4 bin 884 hane ve bu hanelerdeki 16 yaş üstü fertler kapsanıyor. Bu bir anket ve bu hane sayısı yeterli, zaten yüz binlerce hane ile çalışma yapılması beklenmez; ama 4 bin 884 hane gelir dağılımı yönüyle Türkiye ortalamasını ne ölçüde temsil ediyor, o önemli.

KAYNAK Alaattin Aktaş / Ekonomim.com
DİĞER HABERLER
ESKİDEN İŞÇİLER NASILDI?
ESKİDEN İŞÇİLER NASILDI?

Benim işçilerle doğrudan ilişkim 1972 yılında başladı. “Eski işçi” dediğimde benim bildiklerim bu yılların işçileridir. Ancak tabii ki daha öncenin işçileri de, “iyice eski işçiler” de var. 

‘EKONOMİNİN ÇARKLARI DURABİLİR’
‘EKONOMİNİN ÇARKLARI DURABİLİR’

TCMB yüzde 50 olan politika faizini sabit tuttu. “Ekonominin tüm çarkları durabilir” uyarısında bulunan Prof. Dr. Kozanoğlu “Sermaye çevrelerinden yüksek faize tepkiler yükselecek. Pusuya yatmış vaziyetteler” dedi.

GIDA FİYATLARI ARTIYOR, SAHTE ÜRÜN ÇOĞALIYOR
GIDA FİYATLARI ARTIYOR, SAHTE ÜRÜN ÇOĞALIYOR

Gıda fiyatları 48 aydır kesintisiz artıyor. Gıda Mühendisleri Odası, “Alım gücü düşen halk, sayıları hızla artan sağlıksız taklit ürünlere yöneliyor” uyarısında bulundu.

SİMİT BİLE ALAMAYAN BİNLERCE ÇOCUK VAR!
SİMİT BİLE ALAMAYAN BİNLERCE ÇOCUK VAR!

Yoksulluğun vurduğu çocuklar saatler boyu okullarda aç kalmak zorunda kalıyor. Ne evden yiyecek götürebiliyor ne de paraları olmadığı için kantinden bir şey alabiliyor.