Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
07 Haziran 2023
MERKEZ’E GÖRE TL DEĞERLİ DEĞİL, HATTA ÇOK DEĞERSİZ; N’OLACAK ŞİMDİ!

Hani en son söyleneceği en başta söylemek gibi bir durum var ya… Ben de en son sorulacağı en başta sorayım:

“Neyi yanlış ölçüyoruz ki TL şu ortamda değil değerli, hatta tam tersine değersiz görünüyor?”

MERKEZ’E GÖRE TL DEĞERLİ DEĞİL, HATTA ÇOK DEĞERSİZ; N’OLACAK ŞİMDİ!

TL’nin reel olarak değersiz göründüğünü söyleyen ben değilim, yanlış anlaşılmasın!

Bunu Merkez Bankası söylüyor. Merkez Bankası’nın açıkladığı reel efektif döviz kuru endeksine göre Türk parası ticaretimizde ağırlığı olan ülkelerin paraları karşısında, tabii ki özellikle dolar ve euro karşısında hiç de sanıldığı gibi değerli değil, hatta tam aksine değersiz.

Yani normalde Türk parasının diğer paralara karşı değer kazanması gerekiyor.

Yani piyasa tam tersini bekliyor ama dolar ve euronun TL karşısında düşmesi gerekiyor.

Kulağa tuhaf geliyor, biliyorum. Herkes adeta “dolar-toto” oynuyorken, kurun nereye gideceği tahmin edilmeye çalışılıyorken düşüş beklemek! Ama Merkez Bankası’nın reel efektif döviz kuru verilerine itibar edeceksek, ki etmemiz gerekir, dövizde düşüş beklenmeli.

Reel kur nereden nereye?

Merkez Bankası reel efektif döviz kurunu 2003 yılını 100 kabul ederek hesaplıyor. Hesaplama hem TÜFE, hem Yİ-ÜFE bazlı olarak yapılıyor.

2003 yılı ortalaması 100 olan reel efektif döviz kuru endeksi mayıs ayında TÜFE bazlı hesaplamaya göre 57.92 düzeyinde. Yaklaşık 58; yani TL, TÜFE bazlı hesaplamaya göre 2003 yılına kıyasla yüzde 42 aşağıda.

Türk parası, TÜFE bazlı hesaplamaya göre reel olarak en düşük düzeye 47.69 ile Aralık 2021’de inmişti. Söz konusu ay TÜFE’de yüzde 14’e, Yİ-ÜFE’de yüzde 20’ye yaklaşan artışa karşılık dolar kuru yüzde 29’luk bir artış göstermiş ve bu da TL’nin değerini reel olarak dibe çekmişti. Zaten TL’nin reel değeri Aralık 2021’de, tüm zamanların en düşük düzeyine geriledi.

Yİ-ÜFE bazlı hesaplamaya göre ise durum çok farklı. Yİ-ÜFE esas alınarak hesaplanan reel kur endeksi mayıs ayında 92.62 ile çok daha yukarıda. Bu hesaplamaya göre TL öyle çok da fazla değersiz değil.

TL değersiz ise Merkez’in yaptığı ne?

Veriler böyle… Türk parası özellikle TÜFE bazlı endekse göre çok değersiz görünüyor ve bu veriyi doğru kabul edersek dövizin hızla aşağı gelmesi gerekiyor.

Sizce de ortada tuhaf bir durum yok mu?

Hadi piyasanın beklentisini ve dövizin artması gerektiğine dönük tahminleri bir kenara bırakalım…

Kendi yaptığı çalışmayla paramızın değersiz olduğunu ortaya koyan Merkez Bankası ne diye kuru tutabilmek için uğraş veriyor ki? Paramız zaten değersiz ise dövizde ortaya çıkan artış eğilimi çok arızidir, üstünde durmaya ve önlem almak için çaba göstermeye bile gerek yoktur. Normal şartlarda zaten dövizin artmasını gerektirecek bir durum olmadığına göre bir kur artışı beklentisi de yaşanmaz, Merkez Bankası da kuru tutmak adına adeta bin takla atmaz.

Yani şu durumda Merkez Bankası da mı kendi açıkladığı bu verinin gerçeği yansıtmadığı kanısında?

Yok eğer bu veri doğru görülüyorsa dövizde artış olacağına dönük algının nedeni herhalde sorgulanıyordur.

Eminiz birileri “Bir yerde hata mı yapıyoruz ki böyle bir tablo ortaya çıkıyor” sorusuna yanıt arıyordur.

Sahi arıyor mudur?

Sakın enflasyonu yanlış ölçüyor olmayalım!

Reel efektif döviz kurunun düzeyini belirleyen üç temel gösterge var…

Türk parasının değerindeki değişim ile Türkiye’deki ve karşı ülkelerdeki enflasyon oranı.

TL’nin değer değişimi belli, sorun yok.

Bu hesaplama ağırlıkla dolar ve euroya dayandığına göre ABD ve AB’deki enflasyondan söz ediyoruz. Buralardaki enflasyon zaten hangi düzeydeki yanlış ölçüm olsun ve ne kadar oynasın!

Şu durumda geriye kalıyor bizim enflasyonun ne kadar doğru olduğu.

Eğer enflasyonu olduğundan düşük ölçersek tabii ki reel efektif döviz kuru düşük çıkacak, yani Türk parası değersiz görünecektir.

Zaten TÜFE ve Yİ-ÜFE bazlı endeksler arasında özellikle 2022 yılıyla birlikte başlayan açılma buna işaret ediyor. 2022’den itibaren Yİ-ÜFE artışı TÜFE artışının çok üstüne çıktı ve bu da Yİ-ÜFE bazlı reel kur endeksinin yüksek görünmesi sonucunu doğurdu.

Şu durumda karşımızda iki olasılık var:

Ya tüm ölçümler eksiksiz ve TL’nin değer kazanması, yani dolar ve euronun gerilemesi gerekiyor.

Ya da bizim enflasyon ölçümümüz “biraz” hatalı, reel kur endeksi bu yüzden düşük görünüyor ve sonuçta dövizdeki artış beklentisi normal.

Sizce hangi olasılık makul görünüyor?

KAYNAK Alaattin AKTAŞ / Ekonomim.com
DİĞER HABERLER
ASGARİ ÜCRETE ZAM YAPILMAZSA MEMUR VE İŞÇİNİN VERGİSİ ARTAR
ASGARİ ÜCRETE ZAM YAPILMAZSA MEMUR VE İŞÇİNİN VERGİSİ ARTAR

Asgari ücrete temmuzda yüzde 25 zam yapılmazsa milyonlarca memur, kamu işçisi ve özel sektör çalışanı ikinci 6 ayda 5.100 TL fazla vergi ödemek zorunda kalacak.

GREVDE İŞÇİ DAYANIŞMASI
GREVDE İŞÇİ DAYANIŞMASI

Tekgıda-İŞ Sendikası’na bağlı Kristal Yağ emekçileri, grevlerinin 31’inci gününde kitlesel bir basın açıklaması gerçekleştirdi. Açıklamaya, Türk-İş’e bağlı sendikaların şube yöneticileri de destek verdi.

GIDADA YENİ ZAMLAR KAPIDA BEKLİYOR
GIDADA YENİ ZAMLAR KAPIDA BEKLİYOR

Zamların ve vergilerdeki artışın market fiyatlarına yansıyacağını belirten Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Baki Remzi Suiçmez, “Üretim maliyeti yükselen bir ürünün rafa düşük fiyatla gitmesi mümkün değil” dedi.

878 CAN İŞ CİNAYETİ KURBANI
878 CAN İŞ CİNAYETİ KURBANI

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi, 2024 yılının ilk altı ayında meydana gelen “iş cinayetleri” raporunu yayımladı.