Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
29 Mayıs 2024
MAYIS ENFLASYONU YÜZDE 3’ÜN ALTINDA KALABİLİR

Mayıs ayı enflasyonunu beş gün sonra, pazartesi günü öğreneceğiz. Geçen yılın mayısında doğalgazda sıfır fiyat yöntemi uygulandığı için yüzde 0.04 gibi, neredeyse sıfır düzeyinde bir gerçekleşme olmuştu.

MAYIS ENFLASYONU YÜZDE 3’ÜN ALTINDA KALABİLİR

İşte yıllık hesaplamadan yüzde 0.04 çıkıp yerine Türkiye gerçeklerine uygun bir oran gireceği için mayıs sonunda yıllık bazda 2024’ün rekoru görülecek. Bu zaten aylar öncesinden bilinen ve hep dile getirilen bir durum. Kaldı ki ekonomi yönetimi de adeta dört gözle mayısta tepe noktanın görülmesini ve sonrasında yaşanacak baz etkisine dayalı o hızlı düşüşü bekliyor.

Peki mayıstaki artış hangi düzeyde oluşacak, şimdi merak edilen bu…

TÜFE artışına ilişkin mayıs ayı tahminleri genellikle yüzde 3 dolayında bulunuyor.

Ancak oran yüzde 3’ün biraz altında kalır ve yüzde 2.5 ile yüzde 3 arasında gelirse ben bu oranı şaşırtıcı bulmam.    

Mayısın ilk günlerinde yapılan tahminler yüksek sayılabilecek bir oran gelme olasılığının ağır bastığı yönündeydi. Bu köşede ben de yüzde 4’ün altında bir oranın çok zor olduğunu birkaç kez dile getirmiştim.

Ancak daha sonra yaşanan gelişmeler, mayıs ayı enflasyonunun başlangıç tahminlerinin altında kalabileceğini gösterdi.

Bir tarafta mayıs enflasyonunu yukarı itecek etkenler var. Daha sonra detaylı olarak değineceğim bu etkenler; doğalgazdaki sübvansiyonun bitmesi ve giyim grubunda beklenen yüksek artış.

Diğer tarafta ise enflasyonu aşağı çekmesi, en azından artışı frenlemesi söz konusu olan etkenler var. Bunlar da döviz ile akaryakıt fiyatlarında yaşanan gerileme…

Önce olumlu etkenlerden başlayalım…

Döviz ve akaryakıtta gerileme…

Enflasyonda belirleyici iki temel etken olduğunu hep vurgulamışımdır.

Bunlar; kur artışı ile akaryakıt fiyatları.

Sırayla gidelim…

Dolar kurunda mayısta artış bir yana düşüş var. Dolar ay ortalaması bazında mayısta 32.19 düzeyinde oluşmak üzere. Nisandaki ortalama 32.27 olmuştu. Buna göre yüzde 0.25 düzeyinde bir düşüş söz konusu. “Aradaki farkın ne önemi var” denilebilir elbette; evet, çok az bir fark var ama en azından artıştan söz etmiyoruz.

Ayrıca bu ayki oran, 2021’in ağustosundaki yüzde 1.6’lık düşüşten sonraki en yüksek gerilemeye işaret ediyor. Neredeyse son üç yılın en belirgin düşüşü söz konusu.

Dolayısıyla mayıs ayı için hiç kimse “Ama dolar arttı; ama ithal maliyetler” gibi gerekçelere sığınamaz.

Dövizin yatay seyri, hatta çok az gerilemesi tabii ki fiyatlarda bir ucuzlama yaratmaz, kimsenin böyle bir beklentisi yok ama en azından döviz gerekçesiyle ya da bahanesiyle zam yapılması da söz konusu olmaz, olmamalı.

Akaryakıt bahanesi de yok

Bu ay akaryakıta da zam gelmedi, tam tersine ucuzlama oldu.

Ay ortalaması bazında mayısta benzin yüzde 1.8, motorin yüzde 3.2, otogaz yüzde 3.7 ucuzladı.

Her türlü mal ve hizmetin temel girdisi olan akaryakıttaki bu fiyat indirimi de dövizde olduğu gibi bir ucuzluk getirmeyecek; ancak en azından yeni zamların yapılmasına yol açmayacak. En azından açmaması gerekiyor.

Yukarı itecek etkenler; doğalgaz ve giyim

Mayıs enflasyonu üstünde olumsuz etkide bulunacak iki etken olan doğalgaz ve giyim grubuyla ilgili olarak bu köşede daha önce de yer verdiğim detayları bir kez daha hatırlatmak istiyorum.

Doğalgazdaki 25 metreküplük sübvansiyon mayısta bitti. Merkez Bankası sübvansiyonun sona ermesinin mayıs ayı enflasyonuna 0.66 puanlık bir etkide bulunacağını hesaplıyor. Bir başka ifadeyle TÜFE kapsamındaki doğalgaz dışındaki tüm mal ve hizmetlerde fiyatlar sabit kalsa bile mayıs enflasyonu yüzde 0.66 olacak.

Bir yanlıştan başka bir yanlışa…

Normal bir fiyat endeksi hesaplamasında bu tür bir sübvansiyonun bitmesi fiyat artışı yaşanmış gibi bir etki doğurmazdı.

Çünkü TÜFE, mal ve hizmet fiyatlarındaki değişimi ölçer.

TÜFE, bir geçinme endeksi değildir; TÜFE, vatandaşın yaşam standardını ölçmez.

Ama TÜFE, doğalgazda tercih edilen hesaplama yönteminden dolayı geçen yıl mayısta “indirim olmayan dönemde gerilemiş”, bu yıl mayısta ise “zam olmayan dönemde artmış” gibi görünecek.

Sonuç olarak TÜFE’de mayıs ayında, zam yapılmamasına rağmen, doğalgaz kaynaklı yüzde 0.66’lık bir artış söz konusu olacak. Bu, klasik benzetmeyle geçen yıl ilk düğmenin yanlış iliklenmesinden başka bir şey değildir.

Giyim grubu

İkinci belirleyici etki ise giyim grubundan gelecek. TÜİK giyimde yaz sezonu fiyatlarını geçen yıldan beri mayıs ayında dikkate alıyor. İTO’nun giyimde sezon fiyatlarını dikkate aldığı ay ise nisan.

TÜFE’de giyim grubunun ağırlığı yüzde 6.94. Mayıs’ta bu grupta yüzde 10’dan az olmayacak bir artış bekleniyor. Oran yüzde 15’e kadar da gidebilir. Dolayısıyla giyimden gelecek etki de 0.8 puan dolayında hesaplanıyor.

Böylece doğalgaz ve giyim grubunun etkisi 1.5 puanı buluyor.

KAYNAK Alaattin Aktaş / Ekonomim.com
DİĞER HABERLER
İŞ KANUNUNDA TEMSİLCİ İŞÇİLERİN GÜVENCESİ (1936-1960)
İŞ KANUNUNDA TEMSİLCİ İŞÇİLERİN GÜVENCESİ (1936-1960)

1936 yılında kabul edilen ve 1937 yılında yürürlüğe giren 3008 sayılı İş Kanununda getirilen önemli düzenlemelerden biri, “mümessil işçi” uygulamasıydı.

BU KUYUDAN SU ÇIKMAZ!
BU KUYUDAN SU ÇIKMAZ!

Yeni vergi paketi bugünlerde asıl gündemde olması gereken asgari ücret ve emekli aylıkları artışlarını arka plana itecek. Yeni vergi paketi, emek gelirleri üzerindeki vergilerde bir azalmaya yol açmayacak. Pakette devasa şirket kârları ve servetler için anlamlı yeni vergiler yok.

BORÇ YAKAYA YAPIŞTI
BORÇ YAKAYA YAPIŞTI

İktidar, asgari ücrete ara zam beklentilerine kulak tıkarken borç, yurttaşın yakasına yapıştı. Enflasyon karşısında geliri yetersiz kalan yurttaşlar kartlara sarıldı. Kartla yapılan yemek harcamalarının tutarı ise yüzde 146,36 arttı.

ŞEYTAN KULAĞINA KURŞUN VERGİLER
ŞEYTAN KULAĞINA KURŞUN VERGİLER

Bundan 3,800 yıl önce Hammurabi, Babil caddelerine dev tabletler asmış ve üzerine şunu yazmıştı; “Vergi vermeyenin kellesi gider.”