Orta Vadeli Program önceki gün Hazine ve MALİye Bakanı Berat Albayrak tarafından “Yeni Ekonomi Programı” (YEP) adıyla açıklandı. Ekonomistler, yeni programın bütçe üzerindeki yükü artıracağı değerlendirmesinde bulunuyor. Bununla birlikte Yeni Ekonomi Programı’nda çalışma hayatını ilgilendiren önemli ayrıntılar da dikkat çekti. 2019-2021 yıllarını kapsayan programdaki “Sosyal tarafların mutabakatıyla kıdem tazminatı reformu gerçekleştirilecektir” ile “Kamu kurumlarının esnek çalışma ile iş tatmini ve verimi yüksek işgücüne sahip olmaları sağlanacaktır” ifadeleri yer aldı. Dönem dönem gündeme gelen kıdem tazminatı düzenlemesi için hükümet ise fon sisteminden yana.

 

 

YEP’te yer alan kıdem tazminatı vurgusu akıllara daha önce gündeme gelen ‘kıdem tazminatı fonu’ tartışmasını getirdi. Mevcut yasaya göre, işçinin işe başladığı tarihten itibaren iş sözleşmesinin devamı süresince geçen her tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödeniyor. Kıdem tazminatı hesabı ise işçiye son ücret üzerinden yapılıyor. Ayrıca hesaplamada çıplak ücret dışında, düzenli ödenen prim, ikramiye, sosyal yardım niteliğindeki giyecek, yakacak ve erzak yardımı da dikkate alınıyor. YEP’te sözü edilen kıdem tazminatı reformunun ayrıntıları yer almıyor ancak daha önce gündeme gelen fon sistemi öngörülüyorsa; kıdem tazminatı hesabı, son ücret üzerinden değil her yıl sonunda aldığı ücret üzerinden yapılacak. Hesaplamada ek ödemeler de dikkate alınmayacak. Ayrıca mevcut yasada dikkate alınan ek ödemeler, fon sisteminde yapılacak kıdem tazminatı hesaplamasına dahil edilmeyecek. Böylece fon sistemine dahil olan işçilerin yaşayacağı hak kaybı mevcut sisteme oranla yaklaşık yarı yarıya olacak.

 

Dönemin Çalışma Bakanı Süleyman Soylu, Hadımköy-Arnavutköy Sanayici ve İş Adamları Derneği’nin 15 Nisan 2016’da makamına yaptığı basına kapalı ziyarette kıdem tazminatıyla ilgili işverenin yükünün farkında olduklarını ve bunu çözmek için, “bireysel kıdem tazminatı hesabı” açılarak işverenin bu konudaki yükünün hafifleyeceğini söylemişti. Soylu, kıdem tazminatı ile ilgili yüzde 8.33 olan rakamın, kademeli olarak yüzde 3.75’e indirilmesi için çalışma içinde olduklarını itiraf etmişti. Bu bir işçinin en az yüzde 55 hak kaybı yaşayacağı anlamına geliyor. Fon sisteminde 30 güne dokunulmadığı takdirde bile hak kaybı söz konusuyken prim oranında yaşanacak yüzde 55 düşüş ile işçinin eline geçecek kıdem tazminatı miktarı çok az olacak.

 

 

Öte yandan YEP’te yer alan “Kamu kurumlarının esnek çalışma ile iş tatmini ve verimi yüksek işgücüne sahip olmaları sağlanacaktır” ifadesi daha önce sadece doğum hallerinde öngörülen esnek çalışma modelinin yaygınlaştıracağı sinyallerini veriyor. Uzmanlar, esnek çalışma modelini, çalışanın ücret, kıdem tazminatı ve emeklilik gibi haklarında önemli kayıplara neden olacak bir sistem olarak değerlendiriyor.