Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
04 Ağustos 2020
KENDİ GİTTİ ADI KALDI YADİGAR: TEKEL

Çarşıları gezdiğimde ara sıra dükkan tabelalarında hâlâ TEKEL sözcüğüne rastlıyorum. Alkollü içecek ve tütün ürünleri satılan dükkanların bazılarında İngilizce olarak “tobacco shop” yazıyor, bazılarında hâlâ TEKEL.

KENDİ GİTTİ ADI KALDI YADİGAR: TEKEL

Çarşıları gezdiğimde ara sıra dükkan tabelalarında hâlâ TEKEL sözcüğüne rastlıyorum. Alkollü içecek ve tütün ürünleri satılan dükkanların bazılarında İngilizce olarak “tobacco shop” yazıyor, bazılarında hâlâ TEKEL.

Ben, TEKEL ve SÜMERBANK ürünleriyle yetiştirilmiş kuşaktanım. Ayakkabımızı, pijamamızı ve gömleğimizi her ildeki SÜMERBANK mağazasından alırdık; takım elbisemiz SÜMERBANK kumaşından dikilirdi. Evimizin kibrit, tuz, sigara ve (Çaykur kurulmadan önce) çay ihtiyacı TEKEL’den karşılanırdı. Bayramlarda Tekel likörü almaya gönderilirdim. İlk içtiğim bira, Tekel birasıydı.
 
Biz tüketici olarak TEKEL ve SÜMERBANK gibi kamu kuruluşlarının ürünlerini güvenerek alırdık. Üretici de ürününü güvenerek bu ve benzeri kuruluşlara satardı. Pamuk, yün, tütün, çay, anason, üzüm, vb. üreticisi ürününe iyi para verileceğinden ve parasını mutlaka alacağından emindi. Bu işletmelerde çalışan işçi ve memurlar da günün koşullarında imrenilen çalışma ve yaşama imkanlarına sahipti.
 
Bugün TEKEL de yok, SÜMERBANK da. Ama TEKEL’in kendi gitti, adı kaldı yadigar.
 
KÖYLÜYE DESTEK
 
TEKEL, tütün üreticilerini Reji zulmü ve sömürüsünden kurtardı. Yüzbinlerce köylü ailesine geçim imkanı sağladı.
 
Tütün üreticilerinin sayısı 1945 yılında 183 bin, 1950’de 231 bin oldu. Bu sayı 1960’lı yılların ilk yarısında hızla artarak, 1965 yılında 379 bine ulaştı. Türkiye’de TEKEL’in özelleştirilmesi öncesinde 622 bin aile tütün ekimiyle geçiniyordu. Bu ailelerin 334 bini Ege Bölgesi’nde, 146 bini Güneydoğu Anadolu’da, 97 bini Karadeniz Bölgesi’nde, 29 bini Doğu Anadolu’da, 16 bini de Marmara Bölgesi’ndeydi.
 
Tütün üreticilerinin sayısı 2001 yılında 402.889’a indi. TEKEL’in özelleştirilmesi sonrasında, 2016 yılı sonunda, tütün üreticilerinin toplam sayısı 58.167 idi. Güneydoğu Anadolu’daki 146 bin üretici, 6.357’ye inmişti. Doğu Anadolu’daki 29 bin üretici, yalnızca 136 olmuştu.
 
İSTİHDAM KAYNAĞI
 
TEKEL’in en önemli fabrikalarından biri, Cibali Tütün (Sigara) Fabrikası idi. Bu işletme 1884 yılında kuruldu ve 1925 yılında millileştirilip devletleştirildi. 1970 yılında İstanbul Sigara Fabrikası kuruluncaya kadarki dönemde ülkenin en önemli sigara fabrikası, Cibali Tütün’dü. Cibali Tütün Fabrikası özelleştirildi ve kapatıldı.
 
TEKEL’in İzmir Sigara Fabrikası 1884 yılında kuruldu. Fabrika özelleştirildi ve kapatıldı.
 
TEKEL’in Samsun Sigara Fabrikası da Reji dönemindendi; 1887 yılında kurulmuştu. 1997 yılında TEKEL’in Samsun Ballıca Fabrikası açılınca, şehir içindeki Samsun Sigara Fabrikası faaliyetini durdurdu. Fabrika daha sonra özelleştirildi.
 
TEKEL’in Adana Sigara Fabrikası 1895 yılında kuruldu. Adana Sigara Fabrikası özelleştirildi ve kapatıldı.
 
TEKEL’in Malatya Sigara Fabrikası 1925 yılında tütün atelyesi olarak kuruldu. 1939 yılında da Malatya Sigara Fabrikası’na dönüştürüldü. Fabrika özelleştirildi ve kapatıldı.
 
1983 yılında Bitlis’te BEST (Bitlis Entegre Tütün Sanayii) kuruldu. Şirketin hisselerinin çoğunluğu ünlü ulusötesi sigara tekeli Rothmans Şirketi’ne, azınlığı ise Bitlis’teki girişimcilere aitti. İşletmenin yapacağı üretim ihraç edilecekti. TEKEL, Rothmans Şirketi’nin hisselerinin yüzde 25’ini satın alarak bu işletmeye ortak oldu. Şirket başarılı olamayınca üretim tesislerini 1997 yılında TEKEL’e sattı ve faaliyetten çekildi. Böylece TEKEL’in Bitlis Sigara Fabrikası ortaya çıktı. Ancak fabrika daha sonra özelleştirildi ve kapatıldı.
 
TEKEL’in İstanbul (Maltepe) Sigara Fabrikası 1969 yılında üretime geçti. 2000’li yıllarda özelleştirildi ve kapatıldı.
 
TEKEL’in Tokat Sigara Fabrikası 1985 yılında üretime başladı. Özelleştirildi ve kapatıldı.
 
TEKEL’in içki fabrikaları, yaprak tütün işleme tesisleri, vb. de özelleştirildi.
 
1948 yılında TEKEL işyerlerinde toplam 20.390 daimi ve mevsimlik işçi, 3.523 memur ve 2008 hizmetli çalışıyordu. 1971 yılında çalışan daimi ve mevsimlik işçi sayısı 64.302, memur sayısı ise 5.535 idi.
 
Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu’nun 1984 yılına ilişkin raporuna göre, bu tarihte TEKEL’de toplam 6.744 memur ve 62.186 işçi çalışıyordu. Bu işçilerin hepsi sendika üyesiydi ve sendikalarının TEKEL ile imzaladığı toplu iş sözleşmelerinde önemli haklara sahipti. Ayrıca bu işyerlerinde yasalar da tam olarak uygulanıyordu.
 
Artık TEKEL yok. Kendi gitti, adı kaldı yadigar. Ama ben hâlâ, TEKEL’in ve yok edilen bunca kamu kuruluşunun bir gün yeniden yaratılacağına inanıyorum.  
DİĞER HABERLER
KIRMIZI ET BORSASI
KIRMIZI ET BORSASI

Kırmızı et fiyatları son gelen zamlarla adeta altın piyasası gibi yükselişe geçti. Et her semtte farklı fiyattan satılıyor. Dar gelirli yurttaşlar ise ucuz et kuyruğunda.

DOMATES VE SEBZE MEYVE FİYATLARI ARTTI
DOMATES VE SEBZE MEYVE FİYATLARI ARTTI

Şubat ayında Antalya Toptancı Hallerinde domates fiyatı endeksi yıllık yüzde 83, sebze yüzde 51,06, meyve fiyat endeksi de yüzde 68,13 arttı.

KÂR HIRSI İŞÇİYİ CANINDAN EDİYOR
KÂR HIRSI İŞÇİYİ CANINDAN EDİYOR

Her geçen yıl iş cinayetleriyle ülke tarihindeki kara günlerin sayısı artıyor.

İŞ YASALARINDA DEĞİŞİKLİK ASLINDA İŞVERENLERİN ESNEKLİK TALEBİ
İŞ YASALARINDA DEĞİŞİKLİK ASLINDA İŞVERENLERİN ESNEKLİK TALEBİ

İş yasalarında değişiklik konusu Çalışma Bakanı’nın “Toplantılara başladık” açıklamaları ile birlikte yeniden gündeme geldi.