Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
21 Mart 2024
HESABINIZI DOLARA GÖRE YAPIN

Son 50 yıldır hükûmetler TL üstünde tepinip duruyor. Bundan önceki hükûmetler de, bütçeyi siyasi popülizmde kullandı. Bu hükûmet ise aşırı istismar etti.

HESABINIZI DOLARA GÖRE YAPIN

Şimdi yerel seçimler para dağıtma yarışıyla geçiyor. Bütçe açıkları ve bütçenin popülizm amaçlı kullanılması ekonomik istikrarı bozdu. Hiçbir hükûmet istikrar için kemer sıkmayı göze alamadı. Sürekli devalüasyonlar, TL’yi dünyada en değersiz para yaptı.

1-2001 krizinde koalisyon hükûmeti vardı ve halk siyasi sorunlardan sıkılmıştı. AKP yeni iktidar olmuştu ve hassas davranıyordu. Bu nedenle IMF programı da yararlı oldu ve o yıllar TL değer kazandı.

Söz gelimi 2007 yılı sonunda, 2003 temel yılı ve TÜFE bazlı reel kur endeksi 127 idi. Yani döviz sepetine karşı TL yüzde 27 oranında daha değerli idi. Bunun nedeni o yıllarda yüksek reel faiz ve düşük kur nedeni ile bol sıcak para girmesi ve döviz arzının artmasıydı. Ama o zaman da hükûmet bu konjonktürü yönetemedi. Söz gelimi kurun dengeye gelmesi için sıcak paraya kontrol mekanizması getirmedi. MB kurları etkileyecek kadar döviz almadı. Sonunda, değerli TL nedeni ile ithal girdi fiyatları daha düşük kaldığı için, iplik fabrikaları kapandı. İplik ithal etmeye başladık. Pamuk ekimi durdu. Pamuk ithal etmeye başladık. Üretim ithal girdiye bağımlı oldu.

Siyasi iktidar, 2018 sonrası popülizmi ve kamplaşmayı tırmandırdı. Şimdi daha beterini yaşıyoruz, TL’den kaçış hızlandı. Herkes hesabını dolar üstünden yapıyor ve dolar adeta millî para gibi kullanılıyor.

İthal mallarda ticaret, ikinci el satışlar, doğrudan dolar üstünden yapılıyor. Bu doğru da olabilir… Ancak bazı sektörlerde işçi ücretleri de dolar üstünden hesaplanıyor. Denizcilik sektöründe servisler, işçilikler tamamıyla Euro üstünden hesaplanıyor.

Bugün de yatırım ortamı olmadığı için girdileri içerde üretmek için kimse yatırım yapmıyor. Bu günkü cari açıkların temelinde bu yanlışlar var.

2-2007 yılında bir dolar 1,2985 TL idi. Asgari ücret yıl ortalaması olarak 546,5 lira idi. Dolar cinsinden 420,87 dolar idi. Bugün asgari ücret 17.000 liradır. Dünkü kurdan 524,97 dolar eder.

2007 yılında dolar endeksi 82,930 idi. Mart 2024’te 103,807 oldu. Dolar endeksine göre düzeltirsek bugünkü asgari ücret 2007 doları olarak 657,14 dolar eder. Yani bugün asgari ücret daha yüksektir. Ama yoksulluk ve geçim sıkıntısı daha fazladır. Bunun tek nedeni enflasyonun düşük hesaplanması olabilir. Bunun içindir ki TL’ye güven sorunu çok yönlüdür. Kimse TL hesabıyla yürümek istemiyor.

3- Bütün bunların sonucu olarak, aşağıda grafikte görüldüğü gibi dolar bütün dünyada değer kazanıyor. Ama TL daha yüksek oranda değer kaybediyor.

4-Seçim sonrası kurda risk daha çok birikmiş olacaktır.

Kredi daralması var. Kredi kartlarında faiz artışı ve vade kısıtlaması yapıldı. Harcamalar kısılmak isteniyor. Ama asgari geçim seviyesinde harcamalar kısılmaz. Asgari geçim seviyesinde olanlar, yaşamak için harcama yapmak zorundadır.

Kaldı ki siyasi iktidar, kredi ve kredi kartlarında daraltma yaparak, halkı kendi dağıttığı seçim rüşvetine mecbur bırakıyor. Ve daha çok para dağıtılıyor.

Bu durumda ekonomik istikrar sorunu devam edecektir.

Önceki bir yazımda da yer vermiştim; Türkiye’ye bir yandan döviz girmiyor, öte yandan döviz ihtiyacı artıyor.

*Bir yıl içinde ödenmesi gereken dış borç stoku 226,6 milyar dolara yükseldi.

*34 milyar dolar tahmini cari açık bekleniyor.

*Türkiye’nin yurt dışı varlıkları ile yurt dışına olan yükümlülüklerinin farkı olarak tanımlanan net uluslararası yatırım pozisyonu eksi 285,2 milyar dolardır.

*Kur korumalı mevduatın tasfiye edilmesi dövize talebi artırıyor.

Bu durumu Swaplarla veya dolar tahviline yüzde 10 faiz vermekle, sürdürmek imkânı yoktur. Türkiye’de dış borçlarda temerrüt riski yüksektir. Döviz talebi arttıkça, kur artışı kaçınılmazdır. TL hâlen yüzde 41 oranında daha düşük değerdedir. Buna rağmen riskler daha yüksek olduğu için, doların artması kaçınılmazdır. Ama bu kadar kırılgan bir ekonomide ve ekonominin yönetilemediği bir konjonktürde nereye kadar artacağını ve ne olacağını kimse tahmin edemez.

Siz yine altın ve dövizde kalın.

KAYNAK Esfender Korkmaz / Yeniçağ
DİĞER HABERLER
CARGİLL’DE İMZA TÖRENİ
CARGİLL’DE İMZA TÖRENİ

Sendikamızın kısa bir süre önce toplu iş sözleşmesi görüşmelerini anlaşma ile tamamladığı Cargill’de işveren heyetinin ve yönetim kurulumuzun katılımı ile imza töreni düzenlendi.

İŞSİZLER ÖDENEĞE ERİŞEMİYOR
İŞSİZLER ÖDENEĞE ERİŞEMİYOR

Koşulların ağır olması ve kaynakların amacı dışında kullanılması nedeniyle işsizlik ödeneğinden yararlananların sayısı azılıyor.

EMEKÇİNİN GREV HAKKI İADE EDİLDİ
EMEKÇİNİN GREV HAKKI İADE EDİLDİ

AYM, toplu iş sözleşmesi ve grev hakkını engelleyen düzenlemeyi iptal etti.

YABANCI GİRİŞİNDE UMUT VERİCİ GELİŞME
YABANCI GİRİŞİNDE UMUT VERİCİ GELİŞME

Merkez Bankası’nın dün açıkladığı menkul kıymet istatistikleri seçimden sonraki haftada yabancıların hem hisse senedi, hem devlet iç borçlanma senedi alarak döviz getirdiklerini gösteriyor.