Türkiye tarihinde özellikle 1967-1980 döneminde Türkiye Devrimci İşçi Sendikalan Konfederasyonunun (DİSK) çok önemli bir yeri vardı.

       Türkiye tarihinde özellikle 1967-1980 döneminde Türkiye Devrimci İşçi Sendikalan Konfederasyonunun (DİSK) çok önemli bir yeri vardı.

       Türk-İş içinde bir farklılaşma ortaya çıkınca, alternatif bir sendikal anlayışın formüle edilmesi gündeme geldi.

       Paşabahçe grevinden önce, 26 Ocak 1966 günü yapılan Maden-İş Genel Yönetim Kurulu toplantısında alınan 3 no.lu kararda şöyle deniyordu: "(a) Türk-Iş‘in… memleket gerçekleriyle yakından ilgilenmesi gerekirken bu görevlerini yapmayıp, tamamen tersine bir faaliyet gösterdikleri, Amerikan AID yardımı alması bakımından Türkiye gibi az gelişmiş ülkelerin emeklerini sömürme politikasının ve değişik zamanlarda değişik siyasi hüviyetlerle ortaya gelen Türk Hükümetlerinin politikasının uydusu bir politika izlemekte olduklan ve bu sebeplerle Türkiye Maden-İş Sendikası ve onun gibi hakiki sendikacılık prensipleri ile çalışan bir kısım sendikalann parçalanması, yok olması… gibi gerçekler açıkça tespit edilmiş ve bu hususlar göz önünde bulundurulmak şart ile 7.3.1966’da yapılacak Türk-İş Genel Kurulunda gerekli şekilde ve doğru yolda mücadele edilmesine; (b) Türk-İş Kongresindeki neticeye göre gerekirse kongreden sonra, hakiki işçi konfederasyonunun kuruluşunda Maden-İş olarak öncülük yapılması ve bu konuda genel yönetim kuruluna her türlü idari ve ödeme yetkisinin verilmesine ittifakla karar verildi."

       Bu kararda dikkati çeken nokta, "hakiki sendika" kavramıdır. DİSK’in 4. yılında yayımlanan "DİSK/in Dört Mücadele Yılı" kitapçığında da "Türk-İş, başta Maden-İş Sendikası olmak üzere, öbür gerçek işçi sendikalarının gelişmesini önlemeye…" ifadesi yer almaktadır (s.3). Türkiye İşçi Partisinin 9-12 Kasım 1968 günleri toplanan Üçüncü Büyük Kongresine sunulan raporda DİSK’in kuruluşu anlatılırken aynı kavram kullanılmaktadır: "Sendikacılıkta bunalım bir çıkış yolu bulmuş, işçi sınıfına karsı ve sermayecilerle işbirliği içindeki birçoğu sahte işçi sendikalan olan bir grubun kümelendiği bir örgütten aynlan birkaç gerçek sendika, Türkiye Devrimci İşçi Sendikalan Konfederasyonunu kurmuşlardır." (s.40-41)

       Ancak daha sonra "hakiki sendika" veya "gerçek sendika" gibi kavramlar yerine "devrimci sendika" anlayışı kabul edildi.

       14 Ocak 1967 tarihinde 17 sendika bir toplantı yaptı ye DİSK’in kurulacağı ilan edildi.

       DİSK’in kuruluşuna ilişkin bu ilk duyuruda en önemli nokta, ABD ile ilişkilerdi. ABD’nin, Soğuk Savaş’ı Türkiye sendikacılık hareketine taşıması, Türk-İş içinde sermâye yanlısı ve iç işleyişte antidemokratik eğilimleri güçlendirdi, işçi eylemlerine karşı kuşkucu ve hatta tepkici bir anlayışın öne çıkmasına neden oldu.

       1967 başlannda Türkiye siyasal yaşamında "devrimci" kavramı "ihtilalci" anlamında algılanmıyor, "Atatürk devrimleri" anlayışı ile bağlantılı kabul ediliyordu. 1967 yılında Türkiye de sosyalist-komünist sol içinde silahlı eyleme ve özellikle de devlete karşı silahlı eyleme girişmiş örgüt yoktu. DİSK’in "devrim" anlayışı da 1961 Anayasası’nın tam olarak uygulanmasıyla sınırlıydı. Bu anlayış, DİSK’in kuruluş belgelerinde de açıkça ifade edilmektedir.

       DİSK’in kuruluşundaki "devrimcisendika‘nınanlamı, Türkiye’nin demokratik devrimini sınıf mücadelesi temelinde savunmak ve geliştirmekti. Bu anlayışa özellikle 1970’li yıllann ikinci yansında farklı bir içerik kazandınldı.

       Bugün sendikacılığın sorunlannı tartışırken, 1967’de el yordamıyla bulunan ve "devrimci sendikacılık" olarak’ifade edilen sendikal programı incelemekte yarar vardır.