Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Belkarper
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Belkarper
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
29 Ocak 2021
GIDA FİYATLARINDA İKTİDARIN YANLIŞLARI

2020 Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yıllık artış oranı yüzde 14,6 gerçekleşti. Ama gıda da yüzde 20,61 oldu. Merkez Bankası da sık sık ”enflasyon gıda fiyatlarındaki artıştan kaynaklanıyor” diye şikayette bulunuyor.

GIDA FİYATLARINDA İKTİDARIN YANLIŞLARI

TOBB, TESK, TÜSİAD ve MÜSİAD yaptıkları ortak açıklamada, öncelikli hedefin enflasyonla mücadele olması gerektiğini belirttiler.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’da, faiz-kur-enflasyonu şer üçgeni olarak vurguladı.

Mazlum taraf olan Tüketicilerden ses çıkmadı. Çünkü ses çıkarmaya mecalleri kalmadı.

Ticaret Bakanlığı, piyasada fiyat kontrolü yaparak, fahiş fiyat ve stokçuluk nedeni ile 3,5 milyon lira ceza kesti. Anayasaya göre, devletin görevi piyasada rekabetin çalışmasını sağlamak, kartelleşmeyi önlemektir. Gerçekte Anayasasının bu madde de, devletin piyasaya müdahalesi ile ve uygulayacağı politikalar ile rekabeti sağlayacağını belirtmek istenmiştir. Polisiye tedbirler ve devletin ceza kesmesi kısa dönem için geçici ve kısmi bir çözümdür. Ama kimse devlete ceza kesme diyemez. Buna karşılık herkesin gıda fiyatlarının artmasında baş sorumlusu olan devlete -iktidara kim ceza kesecek? demek hakkı vardır.

1. Hükümet, bu güne kadar enflasyona doğru teşhis koyamadı. Enflasyonun nedenini yüksek faiz olarak görüyor. Bu görüş külliyen yanlıştır. Bu yanlışı yaşadık gördük.

Eksi reel faiz nedeni ile TL’den kaçış hızlanıyor ve bu kaçış 2018’de olduğu gibi kur şoku ve 2020’de de kur artışları yansıyor. Kur artınca, TL düşük değerde oldukça, ithalat fiyatları artıyor. Üretimde ithal girdi payı yüzde 45 üstünde olduğundan, kur artışı olduğu gibi enflasyona yansıyor. Kur politikasını değiştirmek, kurlara istikrar kazandırmak, ekonomiyi kırılgan yapıdan kurtarmak, siyasi iktidarın işi değil mi? Bu sorumluluğu birkaç stokçunun üstüne yıkabilir mi? yıkarım derse kendini kandırmış olur.

2004 yılında TÜFE yüzde 9 idi… Bu güne yüzde 14,6, 2004 ile 2009 yılları arasında reel faizler çok yüksekti. Söz gelimi 2006 yılında Merkez Bankası faizi yüzde 20,25 idi… O yıl TÜFE oranı da yüzde 9,65 oldu. Yani reel faiz oranı yüzde 9,66 idi… Bu kadar yüksek reel faize rağmen enflasyon yüzde onun altında idi. Demek ki şer üçgeninin baş sorumlusu olarak görülen reel faizler her şartta enflasyona yansımaz.

2. Siyasi İktidar, kamu altyapı yatırımlarını, kamu özel işbirliği yoluyla yaptı. Bu yollardan ve Osmangazi Köprüsü’nden geçen, İzmir’den İstanbul gelen bir tır 1000 liraya yakın para ödüyor. Tüketiciler navlun maliyetlerini fiyatlara yansıtmak zorundadır. O zamanda bu maliyetler gıda fiyatlarına yansıyor.

3. Enerji, petrol, gaz ve elektrik, üretimin her aşamasında maliyetlere yansıyor.

Çiftçinin gıda üretiminde maliyetlerini de artırıyor. Enerji dağıtımı stratejik alandadır. Üretimi teşvik için devlet enerji fiyatlarını düşürülebilir. Özel sektör yapamaz. Enerji dağıtımını bu iktidar özelleştirdi.

4. İktidarlar, Et-Balık gibi kurumları, Telekom gibi kamu tekellerini özelleştirdi. Devlet tekelleri yerine piyasa tekelleri oluştu. Söz gelimi Telekom internette yeni yatırımların maliyetinden kaçtığı için hem yetersiz kaldı, hem de tekel olduğu için ürettiği hizmeti daha pahalı satıyor. Et-Balık Kurumu sattığı ürünleri üreticiden normal değerine alıp, tüketiciye düşük karla satıyordu. Et Balık Kurumları özelleşti, Türkiye ithal ete mahkum oldu. Artık tüketici et yemiyor veya çok azalttı.

Polisiye önlemler yerine devlet yeniden piyasaya girmelidir. Elektrik dağıtımını devlet yapmalıdır. Et balık kurumu gibi gıda alanında yeni kurumlar kurmalıdır.

5. Kur artışlarının enflasyona doğrudan yansıdığını söyledim. Kurlar sıcak para hareketlerine paralel olarak aşırı kırılgandır. Dalgalı kur cari açıklara ve ayrıca dolarizasyona neden oldu. AK Parti seçim bildirgesinde, ”Dalgalı kur politikası sıkı sıkıya takip edilecektir” deniliyor. Gerçekte ise, dalgalı kur politikasını değiştirmek, yarı sabit kur sistemine geçmek gerekir.

6. Öte yandan, güven sorunu oldukça, üretici de, satıcı da, perakendeci de panik halinde olur. Toptancı maliyetleri en son ithal girdi üstünden hesaplıyor. Satıcılar da vitrindeki malların fiyatını son aldıkları mallar üstünden düzeltiyorlar. Vitrindeki yeni ürünlerin fiyatlarını ithal mala göre artırıyorlar. Çünkü satılan malın yerine aynı malı aynı fiyata koyamayacaklarını hesaplıyorlar. Güven sorunu tamamıyla siyasi iktidarlarla ilgili sorundur.

Bu şartlarda enflasyonun ve gıda fiyatlarındaki artışın tek sorumlusu devlet ve devleti yöneten siyasi iktidardır.

KAYNAK Esfender Korkmaz / Yeniçağ
DİĞER HABERLER
SALGIN YÜKÜNE ANNELİK AŞISI
SALGIN YÜKÜNE ANNELİK AŞISI

Uzaktan çalışan anneler, bir yandan iş yaptı bir yandan çocuklarına baktı. Toplantılara çocuk sesleri karıştı. Akranları ile vakit geçiremeyen çocuklarla oyun oynamak, kitap okumak gerekti. Anneliğin getirdiği mücadeleci ruh salgının yükünü hafifletti. Anneler Günü’nde çalışan anneler sayfamıza konuk oldu.

DAYAN GİTSİN MAKARNA VE BULGURA
DAYAN GİTSİN MAKARNA VE BULGURA

Tüketici Haklan Derneğinin anketine göre, pandemide alım gücü iyice düşen vatandaş, yine sofrasından kıstı. Temel gıda ürünlerini tüketemez durumda olan halkın en gözde tek besin kaynağı makarna ve bulgur oldu.

BUĞDAYDA 2 MİLYON TON ‘KURAKLIK’ KAYBI
BUĞDAYDA 2 MİLYON TON ‘KURAKLIK’ KAYBI

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, kuraklığın buğday üretimini olumsuz etkileyeceğini belirterek, kuraklık nedeniyle buğday rekoltesindeki kaybın 2 milyon ton civarında olacağını bildirdi. Bayraktar TMO’nun çiftçiyi mağdur etmeyecek bir fiyat açıklamasını istedi.

YUMURTA, TAVUK VE BALIK TÜKETİMİ AZALDI
YUMURTA, TAVUK VE BALIK TÜKETİMİ AZALDI

Tüketici Hakları Derneği’nin AB desteğiyle hazırladığı ‘Pandemide Yoksulların Temel Gıdalara Erişimi’ başlıklı anket, pandeminin yoksulların temel gıdalara erişiminde yarattığı zorlukları ortaya koydu.