Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
16 Eylül 2021
FİYATLAR HİÇ ARTMASA NE OLUR Kİ, VATANDAŞI MEVCUT FİYATLAR EZİYOR!

Vatandaşın enflasyona ezdirildiği ezdirilmediği tartışması yine alevlendi. Bırakın geçmişle olan kıyaslamaları ve bugüne bakın.

FİYATLAR HİÇ ARTMASA NE OLUR Kİ, VATANDAŞI MEVCUT FİYATLAR EZİYOR!

Bu gelir ve fiyat düzeyiyle vatandaş rahat geçinebiliyor mu, geçinemiyor mu, soru bu.

Vatandaş fiyat artışının değil, mevcut fiyat düzeyinin altında zaten eziliyor. Dolayısıyla bugünden sonra doğru ölçülen enflasyonla paralel bir zam da verilse refah artmayacak demektir.

Siyasetçilerin ve onlara gözü kapalı destek çıkanların klasik atışması son günlerde yine alevlendi. Bir taraf şunu söylüyor:

“Şu kadar zamanda ücretler şu kadar arttı, alım gücü şöyle yükseldi…” Tabii ki karşı görüş de var:

“Zamanında bir asgari ücretle şundan şu kadar almak mümkündü, şimdi onun ancak yarısı alınabiliyor…”

Kendinizi zorlar ve bir tarafta yer almak isterseniz yaklaşımınıza uygun bir doğru mutlaka bulursunuz.

Sevdiğiniz lidere, kendinizi ait hissettiğiniz siyasi partiye göre siz de bir tarafta yer alırsınız. Gerçeği biraz farklı yaşıyor olsanız da…

Vatandaşın alım gücünün nereden nereye geldiğini irdelemek için öyle yıllar öncesine dönmek çok da gerekli değil. Hele hele tüp kuyruklarından söz edenler yalnızca yaşlarını ele vermiş oluyor, o kadar! Köprülerin altından çok sular aktı, koşullar çok değişti.

Boş verin geçen yılı; on yıl, yirmi yıl önceyi… Bugün durum ne, ona bakın!

Dar gelirli vatandaş, küçük esnaf, küçük bir işletme sahibi eline geçen parayla geçimini rahat bir şekilde sağlayabiliyor mu, sağlayamıyor mu, önemli olan bu.

Bu köşede yaklaşık bir yıl önce, geçen yıl 7 Ekim’de yer verdiğimiz yazıda enflasyonun yüzde 100 doğru ölçüldüğü varsayımından yola çıkarak bir görüş dile getirmiştik. İşte son günlerin tartışmaları o yazıyı çağrıştırdı.

Bir yıl önce “Enflasyon hilesiz hurdasız ve kötü niyet olmaksızın eksiksiz bir şekilde tam ölçülüyor olsa, bu enflasyona göre maaş ve ücret artışı verilmesi vatandaşı rahatlatır mı” diye sormuştuk.

Son dönemdeki temel tartışma konusu da aslında bu.

Enflasyona ezilmek ya da ezilmemek…

Tüm tartışmaların odağında bu yaklaşım var.

Enflasyon gelir artışının üstünde mi, değil mi?

Adını başka türlü koysak da temelde tartışılan enflasyon kadar ücret artışı olup olmadığı.

Peki gelirler enflasyon kadar artıyorsa sorun yok mu?

Can alıcı soru bu işte! Gelirler enflasyon kadar artarsa geçim zorluğu geride mi kalıyor yani?

Gelin şimdi geçen yılki yazımıza dönelim, o yazıdan alıntı yapalım. Çünkü bugünlerde bu konuyu çok konuşacak gibiyiz…

HERKES AÇIKLANAN ENFLASYONA İNANSA…

Açıklanan enflasyon oranlarına inanan, bu oranları doğru bulan neredeyse yok. Konu enflasyon oldu mu, parti ayrımı pek kalmıyor ve bu oranların inandırıcı bulunmadığı hemen herkes tarafından dile getiriliyor.

TÜİK’in enflasyon oranlarıyla oynanıyor mu, bir müdahale var mı? Bu soruya evet diyebilmek için elde veri olması gerekir. Çarşıdan pazardan alınan üç beş fiyatla TÜİK’i yalanlayacak bir oran ortaya koymak gerçekçi bir yaklaşım olmaz. Fiyat endeksleri yüzlerce mal ve hizmetin fiyatı izlenerek oluşturuluyor. Oranlara kuşkuyla bakılması da her mal ve hizmeti herkesin kullanmıyor olmasından kaynaklanıyor.

Siz sigara kullanmıyorsunuz ama endekste sigara da var. Kendi evinizde oturuyorsunuz ama endekste kira da kapsanıyor. Otomobil almanız söz konusu bile değil ama endekste otomobile de yer veriliyor.

İşte belki vatandaşın hiçbir zaman kullanmadığı mal ve hizmetlerin fiyatındaki artış düşük kalınca ve bu durum genel oranı aşağı çekince, öte yandan başta gıda maddeleri olmak üzere sürekli tüketilmek durumunda olunan kalemlere yüklü zamlar gelince ortalamayı gösteren endeks gerçekçi bulunmuyor.

Geçim derdine çare mi?

Varsayalım ki TÜFE’nin ortaya koyduğu oran yüzde 100 doğru. Hesaplama dört dörtlük!

Vatandaş da açıklanan oranlara inanıyor, aklında hiç soru işareti yok; kimse “Pazardaki enflasyon en az yüzde 30-40, ne yüzde 10’u” demiyor.

Ekim ayından itibaren böyle olduğunu, Türkiye’de enflasyon oranlarıyla ilgili tartışmanın bıçak gibi kesildiğini varsayalım.

Bu durum vatandaşın geçim derdine çare olacak mı?

Maaş 3 bin lira, herhangi bir ürünün kilosu 100 lira; maaş 6 bin lira, o ürünün fiyatı 200 lira. Ne anladık ki maaş zammından!

FİYATLARI SABİTLESENİZ NE OLUR Kİ?

Hadi enflasyonu doğru ölçmenin bir adım daha ötesine geçelim ve fiyatların da, ücretlerin de sabitlendiğini varsayalım.

Enflasyon sıfır, maaş ve ücret artışı da.

Toplumun çok büyük bir kesimi bu sayede rahat bir nefes alabilir ve artık geçim zorluğunu yenebilir mi yani?

Bu soruya evet demenin açıklaması olsa olsa şu olur:

“Şu anki fiyatlarla tüm çalışanlar ve emekliler gayet rahat geçiniyor. Yeter ki bundan sonra enflasyon yükselmesin…”

AMAÇ REFAHI ARTIRMAK, BUGÜNKÜ DÜZEYİ KORUMAK DEĞİL

Enflasyonu yok etsek bile geniş kitlelerin bugünkü gelirleriyle rahat bir yaşam sürdürmeleri olanaksız.

Tabii ki ne enflasyonu sıfırlamak mümkün, ne gelir artışını. Ayrıca enflasyon tam ölçülüyor olsa bile bu oranın birkaç puan üstünde artış verildiğinde dahi kayda değer bir refah artışından söz edilemez.

Dolayısıyla vatandaş aslında fiyat artışının değil, bugünkü fiyat düzeyinin altında eziliyor.

Buna bir de fiyatlardaki artış eklendiğinde fiyat düzeyi daha da “ağır”, daha da “ezici” hale geliyor.

Yani bizim temel sorunumuz enflasyonun eksik ya da yanlış ölçülmesi değil, bizim sorunumuz vatandaşın bugünkü fiyat düzeyine yenik düşmüş olmasıdır.

KAYNAK Alaattin AKTAŞ / Dünya
DİĞER HABERLER
DIŞ TİCARET AÇIĞINDA 100 MİLYARA BİR ADIM KALDI
DIŞ TİCARET AÇIĞINDA 100 MİLYARA BİR ADIM KALDI

Bir yıl önce 43-44 milyar dolar civarında bulunan yıllıklandırılmış ticaret açığı şimdi 98 milyar dolara dayandı. Bir yılda yüzde 100’den fazla artış oldu.

YUMURTA FİYATINDA SERT ARTIŞ
YUMURTA FİYATINDA SERT ARTIŞ

Gıda fiyatlarındaki artıştan yumurta da etkilendi. Geçen ay tanesi 2 lira olan organik yumurtanın fiyatı 4 liraya yükseldi. Esnaf fiyatların haftalık olarak değiştiğini ifade etti.

EPİSTEMOLOJİK KOPUŞ ENFLASYONDA
EPİSTEMOLOJİK KOPUŞ ENFLASYONDA

TÜİK eylül ayında resmi enflasyonun yıllık yüzde 83,45 olarak hesaplandığını açıkladı. 24 yılın en yüksek enflasyonu yaşanırken iktidar baz etkisine güveniyor. Bu enflasyon hesabı ücret zamlarını etkileyecek.

GIDA SEKTÖRÜNDE 106 BİN 821 ŞİRKET RİSKLİ KATEGORİDE
GIDA SEKTÖRÜNDE 106 BİN 821 ŞİRKET RİSKLİ KATEGORİDE

Hazine ve Maliye Bakanlığı gıda sektöründe, 106 bin 821 şirketi vergisel yükümlülüklerini kısmen veya tamamen yerine getirmeyen mükellef açısından riskli kategorisinde bulunduğunu açıkladı.