Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
07 Ocak 2011
FİYAT ENDEKSLERİ SORULAR VE ÇELİŞKİLER

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2010 yılına ait fiyat endekslerini açıkladı. Buna göre tüketici fiyatları endeksi (TÜFE), bir önceki yıla göre, yıllık ortalama olarak yüzde 8.57, Aralık/2009 – Aralık/2010 12 aylık dönem itibarıyla yüzde 6.40 oranında artış göstermiştir.

FİYAT ENDEKSLERİ SORULAR VE ÇELİŞKİLER

 

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2010 yılına ait fiyat endekslerini açıkladı. Buna göre tüketici fiyatları endeksi (TÜFE), bir önceki yıla göre, yıllık ortalama olarak yüzde 8.57, Aralık/2009 – Aralık/2010 12 aylık dönem itibarıyla yüzde 6.40 oranında artış göstermiştir. Üretici fiyatları endeksi (ÜFE) ise, yıllık ortalama olarak yüzde 8.52 oranında, 2009 Aralık ayına göre de yüzde 8.87 oranında artmıştır.

2009 yılında ise yine TÜİK verilerine göre TÜFEde yıllık ortalama artış yüzde 6.3; aralık sonu itibarıyla 12 aylık artış yüzde 6.5; ÜFEde ise değişim, yıllık ortalama ve aralık sonu 12 aylık dönem itibarıyla sırasıyla yüzde 1.2 ve yüzde 5.9 düzeylerinde idi.

Bu veriler karşısında şu sorular sorulabilir: 1) Enflasyon, krizi ölçmede hangi endeks daha anlamlıdır? 2) 2010 yılında bir önceki yıla göre hangi yönde değişim göstermiş; hızlanmış mı yoksa yavaşlamış mıdır? 3) TÜİK açıklamaları ne ölçüde tutarlıdır?

***

İki farklı endeks düzenlendiğine göre fiyat artışının enflasyon hızını ölçme açısından fiyat endeksleri farklı gruplar açısından anlam taşımaktadır. Tüketici fiyat endeksi, gıda, giyim, konut, sağlık, haberleşme, eğitim gibi ana harcamaları içerdiğinden, isminin de ifade ettiği gibi, tüketiciler açısından fiyat artış hızını göstermektedir. ÜFE, (Üretici Fiyat Endeksi) ise tarım-sanayi kuruluşları açısından anlamlıdır.

Yıllık enflasyon hızını ölçme açısından, yıl sonu – yıl sonu 12 aylık dönem itibarıyla hesaplanan fiyat artışı mı, yoksa yıllık ortalama fiyat artış hızı mı anlamlıdır?

Halk avcılığı yapacaksak ya da kendi görüşlerimizi, savlarımızı, haklı göstermek istiyorsak, hangi endeks işimize gelirse onu ölçü olarak alırız.

Doğrusu, yıllık ortalama artışı esas almaktır. Örneğin yıl başında fiyatlar yüzde 10 artsa, tüm bir yıl bu artış sürse, yıl sonuna gelindiğinde fiyatlar tekrar yılbaşı düzeyine gerilese, o yıl enflasyon, fiyat artışı olmamış mı sayılacaktır?

Analiz yaparken akış ve stok kalemlerini birbirine karıştırmamak gerekir.

***

Yıllık ortalama fiyat artış hızı enflasyon göstergesi olarak alındığında, 2010 yılında 2009 yılına göre, TÜFEde yıllık ortalama artış hızı yüzde 6.3ten yüzde 8.57ye, ÜFEde ise yüzde 1.2den yüzde 8.52ye yükselmiştir. TÜİKin endekslerine bakılarak 2010 yılında enflasyon hızı düştü, enflasyon kontrol altına alındı gibi yargılara varmak aşırı gayretkeşlik gibi geliyor.

TÜFEde 2009 yılına göre, 2010 yılında fiyat artış hızında yıl sonu 12 aylık dönem itibarıyla yüzde 6.5ten hafifçe yüzde 6.4e gerilemeye buna karşın ÜFEde artışın ortalama olarak yüzde 1.2den yüzde 8.52ye, yıl sonu 12 aylık itibarıyla da yüzde 5.9dan yüzde 8.87ye yükselişin ekonomik açıdan bir açıklamasının yapılması gerekir. Bir ülkede üretici fiyatları, tüketici fiyatlarından niçin daha hızlı artar?

2010 yılında fiyatlar üzerinde döviz kuru baskısı olmamış, tersine USD ve Eurodan (Avro) oluşan döviz sepeti TLye karşı değer yitirmiştir. Emekçi kesimin ücret talebinden kaynaklanan bir maliyet baskısı da yoktur. Ücretler reel olarak gerilemektedir.

ÜFEdeki gelişme, kâr marjlarının 2010 yılına göre arttığını, sermayenin katma değerde aldığı payın yükseldiğini göstermektedir.

Ekonomide önceki yıla göre canlanma görülürken, bu canlılık büyük ölçüde iç talepten kaynaklanırken talebin canlı olması nedeniyle kâr marjları yükselirken, tüketici fiyatlarında artış hızı yavaşlamaktadır?

Niçin TÜFEde yıl sonu itibarıyla fiyat artış hızı yıllık ortalama hızının çok altında kalmaktadır? Bu sorulara yanıt verilmesi, bu çelişkinin açıklanması gerekir. Üretici fiyatları da hızlı artış gösterirken tüketici fiyatları da yılın on ayında bununla uyumlu gelişirken, yıl sonunda tüketici fiyat artışı birden duraklıyor, hatta gerileme gösteriyor. ÜFE ile TÜFE arasındaki makas açılıyor? Övgü düzenleyenlerin övünenlerin, bu çelişkilerin bir açıklamasını yapmaları gerekir.

ÜFE artarken, TÜFEde birden son iki ayda duraklama, hatta gerileme olurken akla ücretleri baskı altına alma, enflasyon farklarını kısıtlama amacıyla mı bir düzenleme yapılıyor sorusu geliyor. Enflasyona göre düzeltme, enflasyon farkı ödeme, yıl sonu endeks düzeyine göre değil, yıllık ortalama fiyat artış hızına göre yapılmalıdır. 2010 yılında enflasyon 2009a göre yavaşlamamış, tersine belirgin bir artış göstermiştir.

ÖZTİN?AKGÜÇ / CUMHURİYET GAZETESİ

DİĞER HABERLER
KRİSTAL YAĞ’DA İŞÇİLER GREVDE: İHRACATTA REKORTMEN AMA İŞÇİYE ZAM YOK
KRİSTAL YAĞ’DA İŞÇİLER GREVDE: İHRACATTA REKORTMEN AMA İŞÇİYE ZAM YOK

İzmir’de bulunan Kristal Yağ fabrikasında TİS görüşmelerinin olumsuz sonuçlanması üzerine işçiler greve çıktı. 38 gündür fabrika önünde direnen işçiler, destek çağrısında bulundu.

HALLER HALSİZ BIRAKTI
HALLER HALSİZ BIRAKTI

İstanbul halinin 19 Temmuz tarihli listelerine göre son bir yılda armutun fiyatı yüzde 525, limonun fiyatı yüzde 289, fasulyenin fiyatı yüzde 260 yükseldi.

HAREKETE GEÇMENİN ZAMANI
HAREKETE GEÇMENİN ZAMANI

DİSK, TÜRK-İŞ ve HAK-İŞ’in talepler bildirgesinin üzerinden 11 gün geçti. Bu süreç içerisinde en düşük emekli aylığı 12 bin 500 TL düzeyinde kalırken ara zamma kapı kapandı. Sendikalar ise henüz eyleme geçmiş değil.

SOFRAYA OTURMAK HER AY DAHA DA PAHALI HAL ALIYOR
SOFRAYA OTURMAK HER AY DAHA DA PAHALI HAL ALIYOR

Türkiye’yi gıda enflasyonunda dünyanın zirvesine taşıyan tarımsal girdi enflasyonundaki yükseliş eğilimi sürüyor.