Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
06 Nisan 2022
ENFLASYON 3 HANEYİ GÖRECEK

Prof. Dr. Aziz Konukman: Türkiye’nin önünde duran en büyük sorunlar işsizlik ve enflasyon.

ENFLASYON 3 HANEYİ GÖRECEK

Bu durum bizi stagflasyona da götürür. Stagflasyonda hem işsizlik yüksek hem de fiyatlar çok yüksektir. Allah böyle dönemi kimseye yaşatmasın. Maalesef ona doğru gidiyoruz.

Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aziz Konukman, AKP’nin enflasyonla bir mücadele programının olmadığına dikkat çekerek, “Enflasyona odaklanıp esas onu düşüreceğim diyorsan o zaman petrol ve doğalgazda ÖTV ve KDV’yi düşür” dedi.

Döviz kurunun şimdilik biraz dengeli gittiğini ama yarın ne olacağının belli olmadığını vurgulayan Konukman ile ekonomideki son gelişmeleri konuştuk.

– Enflasyon yüzde 60’ı aştı, bu oran ne kadar gerçekçi?

Şu an önümüzü göremiyoruz. Enflasyonla ilgili bize bir yol haritası lazım. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Merkez Bankası’na bir çağrı yapıyorum. Bizim girdi çıktı tablosu en son 2012 yılına ait. Mesela tarım imalat sanayine ne veriyor ne alıyor. Mesela dolardaki yüzde 1’lik artış sektörlerdeki fiyatları nasıl etkiliyor. 2012’den bu yana çoğu sektörün ithalat bağımlılığı arttı. Bu hesap olmadan fiyat komitesi gidip de firmalara fiyat denetimi yapamaz. Merkez Bankası ile TÜİK bu oranları tekrar hesaplamalı.

– Bu hesap da yapılsa enflasyon daha da yüksek çıkar?

Dünyadaki gelişme faiz artışı yönünde. Biz faizi yükseltmemiz gerekirken ya sabit tutuyoruz ya da pas geçiyoruz. Hatta indirecek ama yangın daha da büyüyecek. Bu politikaların kur üstündeki etkisini düşünmek dahi istemiyorum. Kaotik bir ortama gidiyoruz. Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile üretici fiyat endeksi (ÜFE) arasındaki makası kimse konuşmuyor. ÜFE yüzde 115 olduysa TÜFE’de üç haneye doğru gider.

– TÜFE ne zaman üç haneyi bulur?

ÜFE’nin alacağı boyutu bilmiyoruz. Şu anda TÜFE ile ÜFE arasında tam yarı yarıya puan farkı var. Diyelim ki ÜFE yüzde 200 oldu o zaman TÜFE de üç haneli olur. Yani ÜFE ile TÜFE arasındaki makas daralmazsa TÜFE üç haneye çıkacak.

– Büyüme düşüyor, istihdam yaratmıyor, ne öngörüyorsunuz?

Yeni bir ithal ikame stratejisiyle ilerleyen bir sanayileşme stratejiniz olsa yerli girdilerin ağırlığı artarsa istihdam oranınız da artar. Siz ithal girdilere bağımlı olursanız istihdam yaratamazsınız.

HEM İŞSİZLİK HEM ZAM

– Türkiye’nin önünde duran en temel sorunlar hangileri?

İşsizlik ve enflasyon. Bu durum bizi stagflasyona da götürür. Bunun emareleri de var. 1930’larda deflasyon dönemi vardı, fiyatlar yerlerde sürünüyor ama korkunç işsizlik vardı. 1970’lerde enflasyon var, maaşlar enflasyon karşısında eriyor. Stagflasyonda ise hem işsizlik yüksek hem de fiyatlar enflasyon dönemindeki gibi çok yüksek. Allah böyle dönemi kimseye yaşatmasın diyorum. Ama maalesef ona doğru gidiyoruz. Bu çok tehlikeli bir şey. Rusya-Ukrayna savaşı filmi koparır, her şey olabilir.

AKP’nin tek derdi inşaatı ve turizmi nasıl canlandırırım. Enflasyonla bir mücadele programları yok. Enflasyona odaklanıp esas onu düşüreceğim diyorsan o zaman petrol ve doğalgazda ÖTV ve KDV’yi düşür.

KURDA YARIN NE OLACAĞI BELLİ DEĞİL

– Türkiye nasıl bir krizin içinde?

Türkiye kriz içindeyken Covid-19’a yakalandı, bu tüm dengeleri de bozdu. Türkiye inatla Covid yardımlarını bütçe üzerinden götürmedi. Daha çok işsizlik sigortası fonu üzerinden sosyal dayanışma yardımlaşma fonu üzerinden gitti. Hâlâ 2022-2021 bütçesinde salgın sözcüğü geçmesine rağmen bütçe kalemleri arasında salgın için ayrılan bir kalem görünmüyor. Böyle bir ortamda bir de faiz operasyonu gelince film koptu.

– Nasıl koptu film?

Eğer dalgalı kur rejimini tercih etmişseniz ve para politikası bağımsızsa burada sadece faizi belirleyebilirsiniz, kuru belirleyemezsiniz. Ama AKP bu zamana kadar her ikisini birlikte belirlemeye çalıştı. Hatta faiz sebep enflasyon sonuçtur görüşünden hareketle işi daha da kontrolden çıkardı. Faizi düşük tutarsanız kur artar ve enflasyon alır başını gider. Denge tümüyle bozuldu. Kuru da düşüreceğim diye arka kapıdan oradan buradan swap yapıyor suni şekilde eksi rezervleri pozitifmiş gibi yansıtmaya çalışıyorlar. Arz zincirlerinde kopukluk olunca ve petrol fiyatları artınca kur tekrar yükseldi. Kur şimdilik biraz dengeli gibi gidiyor ama yarın ne olacağı belli değil.

KKM YASA DIŞI

– Döviz, Kur Korumalı Mevduatla (KKM) biraz dengeye oturdu ama böyle sürecek mi?

Dengeli gidiyor, ama öngörüldüğü gibi gitmiyor. KKM’ye geçerken kurun düşeceğini varsaydılar. Hazineden bir çıkış olmayacak diye düşündüler. Tersine kur yukarıya çıktı. Bütçede muafiyet istisnalar diye kalemler vardır. Kur artarsa fark ödeyeceğim diyorsun. Böyle bir yasal düzenleme yok. Bu bütçe dengelerini bozuyor. Bütçe hakkı çok önemli bir haktır. Meclisin halk adına yetkisi var. Şimdi bu yetkinin ötesine gidip harcama yapılıyor. Bütçenin tabi olduğu 5018 sayılı yasa diyor ki böyle bir durumda ek bütçeye gidilecek. Aksi takdirde ödenek üstü harcama yaparsınız bu da yasa dışı olur.

– Bütçedeki bu yasa dışılığa bir kılıf bulunur ama.

Buluyorlar. 2002’den bu yana ek bütçe uygulamasına gidilmedi. Ödenek üstü harcama olursa maliyeye bakanı tamamlayıcı ödenek istiyor. Böylece geçmiş hesabı aklıyorlar. O zaman gelecek bütçeleri kim ciddiye alır. Son 2-3 yıldır da 4749 sayılı kanuna torba yasayla geçici bir madde ekliyorlar. Bunlar da yetmezse buna 70 milyar lira daha eklenir deniliyor.

HER ŞEY ARKA KAPIDA

– Neden ek bütçeye gitmiyorlar?

Ek bütçeye giderlerse parlamentoda aynı ana bütçe gibi görüşülecek. Gelir göstermek kaydıyla yapabiliyorsun. Ama her şey arka kapıdan yapılıyor. 2021’de ise ne yüzde 5’lik borç limitini artırdılar ne de ikinci borç limitini artırdılar. Ne de borçlanma kanunda torba yasaya madde eklediler.

– Ne yaptılar peki?

Şeytanın aklına bile gelmeyecek yönteme başvurdular. Harcamaları yaptılar. Çünkü acayip vergi geliri elde ettiler. Bir torba yasa çıkardılar, bir geçici madde eklediler. Bu resmen anayasaya aykırı. Demokrasi mücadelesinde bütçe hakkı çok önemli. Burada sarı öküzü verdiğiniz andan itibaren diğer kanunlarda her şey olur. Bütçe kanununu işlemez hale getirenler diğer kanunları da işlemez hale getirirler. 2021’de resmen örtük bütçe yerine anayasaya aykırı şekilde bir düzenleme yaptılar. Şimdi asgari ücretle ikinci bir artış konuşuluyor. Bu bütçede olmak durumunda.

MAAŞ ÖDEYEMEZLER

– Ek bütçe derken ana bütçe kadar harcama yapılıyor yani?

Tabii tabii. Orta Vadeli Programda (OVP) 2022 bütçesi için dolar kuru tahmini 9.27 TL, enflasyon yüzde 9.6, brend petrol 36 dolar var. Yeller esiyor. Belli bir süre sonra maaş ödeyemezler. Tabii ek bütçeye gitmeden yaptıkları yöntemlerle çözüm bulurlar. Ama normal bütçe sınırları içinde gitseler maaş bile ödeyemezler. Yılbaşında açıklanan bütçenin hiçbir anlamı yok. Kadük oldu.

KAYNAK Cumhuriyet
DİĞER HABERLER
AÇLIK SINIRI 7 BİN 245 TL’YE, YOKSULLUK SINIRI 23 BİN 600 TL’YE YÜKSELDİ
AÇLIK SINIRI 7 BİN 245 TL’YE, YOKSULLUK SINIRI 23 BİN 600 TL’YE YÜKSELDİ

Türk-İş’in verilerine göre eylülde açlık sınırı 7 bin 245,18 TL’ye, yoksulluk sınırı 23 bin 599 TL’ye yükseldi. Mutfak enflasyonu aylık yüzde 5,15 yıllık 130,01 arttı.

KUR ARTIŞI BAZ ETKİSİNE DAYALI ENFLASYON DÜŞÜŞÜNE SEKTE VURUR MU?
KUR ARTIŞI BAZ ETKİSİNE DAYALI ENFLASYON DÜŞÜŞÜNE SEKTE VURUR MU?

Son günlerde belirginleşen kur artışı iyice hızlanır, başka etkenler de devreye girerse son çeyrekte enflasyon öngörülenin üstüne çıkar ve bu da aralıkta başlayacak baz etkili yıllık enflasyon düşüşünün törpülenmesi sonucunu doğurur.

EYT’Yİ ARALIKTA AÇIKLAYACAĞIZ
EYT’Yİ ARALIKTA AÇIKLAYACAĞIZ

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) ile ilgili teknik çalışmanın tamamlandığını duyurdu.

AVRUPA VE RUSYA, TÜRK GIDA ÜRÜNLERİNE YÖNELİYOR
AVRUPA VE RUSYA, TÜRK GIDA ÜRÜNLERİNE YÖNELİYOR

Batı Karadeniz’in ilk karma fuarı Türkiye-Ortadoğu Ticaret Fuarı (TRADEF) 21-24 Eylül tarihlerinde Kastamonu’da düzenlenecek.