Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
15 Şubat 2022
EKMEK ZAMMI KDV İNDİRİMİNİN ETKİSİNİ TEK BAŞINA SİLİP SÜPÜRDÜ

Ekmeğe gelen yüzde 30 dolayındaki zam, şubat ayı TÜFE artışına 0.76 puan kadar bir etkide bulunacak.

EKMEK ZAMMI KDV İNDİRİMİNİN ETKİSİNİ TEK BAŞINA SİLİP SÜPÜRDÜ

Dolayısıyla ekmek zammı, temel gıdada KDV indirim sayesinde sağlanacak ve teoride en fazla 0.71 puanı bulacak olumlu etkiyi yok etmiş durumda.

Temel gıda maddelerinin KDV oranı yüzde 8’den yüzde 1’e indirilince çok büyük hayallere kapılmamak, hele hele bu indirim sayesinde şubat ayı enflasyonunun eksi geleceğini hiç düşünmemek gerektiği dün bu köşede yer aldı. Hesap ortadaydı çünkü… KDV’deki bu indirim; bir, “tam uygulandığı”; iki, hiçbir ürüne zam gelmediği takdirde şubat ayında gıda grubunda yüzde 3.25’lik bir indirim sağlayacak, TÜFE’nin tümündeki gerileme ise ancak yüzde 0.71 olacaktı.

Bu arada her ne kadar dünkü yazımda detaylı olarak izah etmişsem de, bazı okurlar vergi indiriminin ay ortasında yapıldığını, dolayısıyla hesapladığım yüzde 3.25 ve yüzde 0.71’in yarı oranında dikkate alınması gerektiğini dile getirdi. Bu ayrıntının tabii ki farkındayım ve hesaplamayı zaten ona göre yaptım.

Artık hem benim için bir alışkanlık oldu; hem okuyucunun beklentisi oluştu. Her ay elimden geldiğince enflasyonun hangi düzeyde gerçekleşebileceğini tahmin etmeye çalışıyorum. Şubat ayı için henüz bir tahmin yapmadım; fiyatların biraz daha oturmasını, deyim yerindeyse olgunlaşmasını bekliyorum. Ama temel gıdadaki KDV indiriminin etkisini hesapladıktan sonra şimdiden kesinleşen ve bu indirimi yok eden iki kalem zamma değinmekte yarar görüyorum.

EKMEK ZAMMI ÇOK YÜKSEK

Dün de vurgulamıştım; ekmek, KDV oranı zaten yüzde 1 olduğu için son indirimden etkilenmiyor. Üstelik şubat ayında ekmeğe çok yüklü zam geldi.

Bazı illerde çok yüksek oranlı zamlar var; bazılarında düşük oranlarda zam yapıldı. Henüz hiç zam yapmayan iller de bulunuyor ama sanki buralarda da zammın eli kulağında.

İşte o yüzden şubat ayı ekmek zammında ortalama oranı yüzde 30 olarak varsayabiliriz.

Ekmekteki yüzde 30’luk zam, TÜFE’yi nasıl etkiler, bu aşamada soru budur…

Ekmeğin TÜFE içindeki ağırlığı yüzde 2.54 düzeyinde. Öyle ki ekmek bu oranla TÜFE içinde benzinli otomobil, kira ve sigaradan sonra en fazla ağırlığa sahip dördüncü kalem.

Şubat ayındaki yüzde 30’luk zam, yüzde 2.54’lük ağırlığa göre TÜFE’yi tek başına 0.76 puan yukarı iten bir etki doğuracak. Ekmeğe ocak ayında genel artış oranı olan yüzde 11.10’dan daha az, yüzde 5.40 zam geldiği için 0.76 puanlık görünür etki biraz daha düşük olabilir.

Ekmek zammı yüzde 30’da kalsa ve TÜFE’ye etkisi 0.76 puan olsa bile temel gıdadaki KDV indirimiyle oluşacak 0.71 puanlık olumlu etki sıfırlandı!

Kaldı ki KDV’den gelebilecek 0.71 puanlık olumlu etki, bu indirimin hiçbir suistimal olmaksızın uygulanacağı varsayımına dayanıyor. Oysa herkes biliyor ki bu indirimin fiyatlara eksiksiz yansıması kesinlikle söz konusu olmayacak. Dolayısıyla bu vergi indiriminin olumlu katkısını zaten 0.71 puan olarak göremeyeceğiz. 0.71 puan, teorik bir düzeye işaret ediyor, pratikte bu oran çok daha aşağıda oluşacak.

Ama hadi varsayalım herkes çok dürüstçe uyguladı bu indirimi; bir yanda ekmek kaynaklı 0.76 puanlık yukarı yönlü etki, diğer yanda 0.71 puanlık aşağı etki, sonuçta TÜFE yine artacak, yine artacak…

AKARYAKITTAN DA ŞİMDİDEN 0.52 PUAN

Şubatın tümüne ilişkin tahminimizi henüz yapmadık ama 14 Şubat itibarıyla oluşan bir başka zam kaleminin etkisine de değinelim.

Akaryakıtta aybaşından beri uygulanan fiyatlar ve mevcut fiyatın ay sonuna kadar değişmeyeceği varsayımıyla yaptığımız hesaplama bize şu sonucu veriyor.

Şubat ayında benzine yüzde 10, motorine yüzde 10.54, otogaza yüzde 11.79 zam gelmiş durumda. (Bu oranların ay ortalamalarının kıyaslamasıyla bulunduğunu belirtelim.)

Bu zam oranları söz konusu ürünlerin ağırlıklarına uygulandığında üç kalemden şubat enflasyonuna yansıma 0.52 puan olarak gerçekleşecek.

Bir kez daha belirtelim; bu hesaplama mevcut fiyatların ay sonuna kadar değişmediği varsayımına dayanıyor.

EKMEK+AKARYAKIT=1.28 PUAN

Ekmek zammından 0.76 puan, akaryakıttan da 0.52 puan geldiği takdirde yalnızca bu iki kalemin şubat ayı TÜFE artışına etkisi 1.28 puanı buluyor.

Gıdadaki KDV indirimi tam olarak uygulansa sağlanacak avantaj 0.71 puan, bu iki kalemden gelecek etki 1.28 puan.

Tablo öylesine net ki… Şubatta enflasyonun eksi geleceğini bekleyenler, eğer gerçekten inanarak bekliyorlarsa, TÜİK 3 Mart’ta şubat ayı oranını açıkladığında büyük bir hayal kırıklığına uğrayacak.

GENEL TAHMİN DAHA SONRA

Aylık enflasyon tahmini yapmak artık rutin bir işlem haline geldi. Bu yüzden şubat enflasyonuyla ilgili tahminimi soran okurlara biraz daha beklemeleri gerektiğini söylemek durumundayım.

KDV’deki uygulamanın nasıl seyrettiğini görmek gerekiyor. Ayrıca elektrik ve akaryakıt zamlarının etkilerini biraz daha gözlemek gerek. Bir de elektrikte 150 kilowatsaat sınırının 210’a çıkarılması TÜFE oranını bir miktar olumlu etkileyecek. Elektrik fiyatları şubatta ocak ayına göre bir miktar gerilemiş görünecek. Ancak bu konuda hesap yapabilmek için hanelerin ortalama tüketimine ilişkin verilerin belli olması gerekiyor.

Üstünde titizlikle durulması ve etkisinin sorgulanması gereken bir başka veri de üretici fiyatlarından olan geçişkenlik. Ocak sonu itibarıyla yüzde 94’e dayanmış bir üretici fiyat artışı ve yüzde 50 sınırında bir tüketici fiyat artışı var. İki endeksin kapsamları farklı; ayrıca iki endekste de yer alsa bile çoğu ürünün ağırlığı farklı ama yine de arada böylesine fark bulunmasının normal olmadığı ortada. Üretici fiyatlarından tüketiciye doğru bir geçiş yaşanması normal ve bunu da gözlemeye çalışacağız.

Bütün bu nedenlerle şubat tahmini için biraz daha beklememiz gerekecek.

KAYNAK Alaattin AKTAŞ / Dünya
DİĞER HABERLER
YUMURTA FİYATINDA SERT ARTIŞ
YUMURTA FİYATINDA SERT ARTIŞ

Gıda fiyatlarındaki artıştan yumurta da etkilendi. Geçen ay tanesi 2 lira olan organik yumurtanın fiyatı 4 liraya yükseldi. Esnaf fiyatların haftalık olarak değiştiğini ifade etti.

EPİSTEMOLOJİK KOPUŞ ENFLASYONDA
EPİSTEMOLOJİK KOPUŞ ENFLASYONDA

TÜİK eylül ayında resmi enflasyonun yıllık yüzde 83,45 olarak hesaplandığını açıkladı. 24 yılın en yüksek enflasyonu yaşanırken iktidar baz etkisine güveniyor. Bu enflasyon hesabı ücret zamlarını etkileyecek.

GIDA SEKTÖRÜNDE 106 BİN 821 ŞİRKET RİSKLİ KATEGORİDE
GIDA SEKTÖRÜNDE 106 BİN 821 ŞİRKET RİSKLİ KATEGORİDE

Hazine ve Maliye Bakanlığı gıda sektöründe, 106 bin 821 şirketi vergisel yükümlülüklerini kısmen veya tamamen yerine getirmeyen mükellef açısından riskli kategorisinde bulunduğunu açıkladı.

ÖZELLEŞTİRME KONUSUNDA TÜRK-İŞ’İN AÇIKLAMALARI (2003-2019 DÖNEMİ)
ÖZELLEŞTİRME KONUSUNDA TÜRK-İŞ’İN AÇIKLAMALARI (2003-2019 DÖNEMİ)

Özelleştirme sürecinin başladığı ve hızlandığı dönemde, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçilerin çok büyük bölümü Türk-İş’e bağlı sendikalarda örgütlüydü.