Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Belkarper
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Belkarper
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
21 Haziran 2021
DÜNYA EKONOMİSİNE YÖN VEREN ŞİRKETLER

Çağımızda ülkelerdeki ekonomik ve hatta siyasi gelişmeleri anlayabilmenin önkoşullarından biri, dünya ekonomisine yön veren şirketlerin incelenmesidir.

DÜNYA EKONOMİSİNE YÖN VEREN ŞİRKETLER

TEKGIDA-İŞ SENDİKA AKADEMİSİ

Bu raporun amacı, 2020 yılı itibariyle dünya ekonomisinde ve bazı durumlarda çeşitli ülkelerin siyasetinde etkili olan büyük şirketlerin tanıtılmasıdır.

Bir ülkenin gayrisafi yurtiçi hasılası ile şirketlerin cirolarının karşılaştırılması mantıklıdır. Birinci veri, bir ülkede bir yıl içinde üretilen mal ve sunulan hizmetler karşılığında elde edilen geliri ifade eder. Şirket ciroları ise şirketlerin bir yıl içindeki satışlarından elde ettiği gelirdir.

Türkiye’nin 2020 yılında gayrisafi yurtiçi hasılası (milli geliri) 717 milyar dolardı. ABD merkezli Walmart Şirketi’nin 2020 yılı cirosu 524 milyar dolar, Çin Halk Cumhuriyeti merkezli Sinopec Grubu’nun cirosu 407 milyar dolar, Çin H.C. merkezli State Grid Şirketi’nin cirosu 384 milyar dolar, Çin H.C. merkezli China National Petroleum Şirketi’nin cirosu 379 milyar dolar ve Hollanda merkezli Royal Dutch Shell Şirketi’nin cirosu 352 milyar dolardı. Diğer bir deyişle, dünya sıralamasında ilk iki sırada yer alan tekelci şirketlerin cirolarının toplamı Türkiye’nin milli gelirinden 214 milyar dolar daha fazlaydı.

Türkiye’nin merkezi yönetim bütçesi (devlet bütçesi) 2020 yılında 1.029.493 milyon TL idi. ABD Doları kuru 8,60 TL olarak kabul edilirse, devletimizin bütçesi yaklaşık 119,7 milyar dolardı. Fortune Dergisi’nin küresel düzeyde en büyük 500 şirket sıralaması incelendiğinde, 55 şirketin cirosunun Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin gelirinden fazla olduğu görülmektedir.

Aynı çarpıcı tablo dünyanın önde gelen tekellerinin istihdamına ilişkin verilerde de görülmektedir.

Türkiye’de 2020 yılı Aralık ayında merkezi yönetim kurumlarında toplam istihdam 4,1 milyon, yerel yönetimlerde istihdam 707 bindi.

ABD merkezli Walmart Şirketi’nin toplam istihdamı 2,2 milyondu. Çin H.C. merkezli China National Petroleum Şirketi’nin istihdamı 1,3 milyondu. Çin H.C. merkezli State Grid Şirketi’nde ise 908 bin kişi çalışıyordu. Bu üç şirketin toplam istihdamı, Türkiye’de merkezi devlet tarafından istihdam edilen memurlar, işçiler, sözleşmeli personel toplamından daha fazlaydı.

Günümüzde küresel düzeyde faaliyet gösteren tekelci işletmelerden veya ulusötesi şirketlerden söz edildiğinde, ele alınan büyüklükler böyledir. Türkiye’nin milli geliri, devlet bütçesi ve kamu kesiminde istihdama ilişkin verileri, birçok ülkedekinden çok daha büyüktür. Bu açıdan bakıldığında, bu küresel tekellerin her biri, dünyanın birçok ülkesinden daha büyüktür, daha güçlüdür, küresel düzeyde politikaların belirlenmesinde onlarca ülkeden daha etkilidir.

Bu rapor, küresel düzeydeki tekellerin ve/veya ulusötesi şirketlerin bugünkü durumuna ilişkin bir özet sunmaktadır.

ULUSÖTESİ ŞİRKETLER VE  GÜÇLERİ

Bir şirketin “ulusötesi” olarak nitelenebilmesi için, kaynaklandığı ülke dışında, iki veya daha fazla ülkedeki faaliyetlere ağırlık vermesi ve şirket yönetiminin karar almada bölgesel veya küresel olanakları ve seçenekleri gözönünde bulundurması gerekmektedir. Örneğin, yalnızca Türkiye’de faaliyet gösteren ve iç pazara yönelik olarak üretimde bulunan bir şirket, ne kadar büyük olursa olsun, “ulusötesi” değildir.

Buna karşılık, üretim, araştırma-geliştirme, satış gibi konularda Avrupa, Ortadoğu veya Orta Asya gibi bölgelerdeki ülkelerle yakın ilişki içinde olan ve atacağı adımları bu ülkelerdeki faaliyetlerini bir bütün olarak değerlendirerek belirleyen bir şirket, “ulusötesi”dir.

Bu nitelikteki ticaret şirketleri, kapitalizmin gelişmesinin ilk aşamalarında ortaya çıktı. Ancak bu şirketlerin istisnalar olmaktan çıkarak önem kazanmaları, 19. yüzyılın son çeyreğinde gerçekleşti.

İkinci Dünya Savaşı’na kadar, ABD ve Avrupa kaynaklı sermaye, tüm dünyada hammadde, petrol, çeşitli tüketim malları ve pazar peşinde koşarak, faaliyetlerini birçok ülkeye yaydı.

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonraki 20-25 yıllık dönemde dünyaya ABD kaynaklı ulusötesi şirketler hakimdi. 1960’lı ve 1970’li yıllarda bilgisayar teknolojisindeki büyük atılım ile taşımacılıkta ve iletişimde yaşanan hızlı gelişme, ulusötesi şirketlerin gelişme sürecini daha da hızlandırdı.

1970’li yıllara kadar dünya ekonomisindeki büyümenin temelinde uluslararası ticaret yatıyordu. 1980’li yıllardan itibaren ulusötesi şirketlerin başka ülkelerdeki yatırımları, dünya ekonomisinin belirleyici özelliği oldu. Özellikle 1990’lı yılların ikinci yarısından itibaren azgelişmiş ülkelere yapılan ulusötesi şirket yatırımlarında büyük artışlar olmaya başladı.

1970 yılında dünyada 7 bin dolayında ulusötesi şirket vardı. 1995 yılında bunların sayısı 39 bini aşmıştı. Bu şirketlerin yüzde 95’i gelişmiş kapitalist ülkelerde kurulmuştur. Bu şirketlerin dünya ölçeğindeki şirketlerinin veya ortaklığının sayısı ise 270 binin üstündeydi.

Bu ulusötesi şirketler içinde az sayıdaki şirket büyük bir güce sahipti. 1992 yılında en büyük 100 ulusötesi şirketin toplam varlığı 3,4 trilyon dolardı. 1999 yılında General Motors’un satışları 161,3 milyar dolar, Daimler-Chrysler’in satışları 154,6 milyar dolar ve Ford Motor’un satışları da 144,4 milyar dolardı. Bu 39 bin şirketin en tepedeki yüzde 1’lik bölümü, dünya ölçeğindeki yabancı sermaye yatırımlarının yüzde 50’sinden fazlasına sahipti.

1990’lı yılların başlarında bu şirketlerin ve ortaklıklarının dünya ölçeğindeki satışları, dünyanın toplam ihracat rakamlarını aşmıştı. Bu yıllarda dünyanın en büyük ulusötesi şirketleri, Shell, Exxon, IBM, General Motors, General Electric, Toyota, Ford, Hitachi, Sony ve Mitsubishi idi.

1990’lı yılların ikinci yarısında ulusötesi şirketlerin toplam istihdamı 73 milyon kişi dolaylarındaydı. Yalnızca General Motors şirketinin çalıştırdığı işçi sayısı 756 bindi. Bunların 270 bini ise ABD dışındaki ortaklıklarda çalışıyordu. Nestle şirketinin kendi ülkesi dışında gıda alanındaki ortaklıklarında 203 bin kişi, Philips’in kendi ülkesi dışındaki elektronik yatırımlarında ise 200 bin kişi çalışıyordu.

Shell şirketinin yıllık toplam satışları, İran’ın bir yıllık milli gelirine eşitti. Shell şirketi, 50 ülkede petrol çıkartmakta, bu petrolü 34 ülkede rafine etmekte ve 100 ülkede bu ürünleri pazarlamaktaydı. 1990’lı yılların ikinci yarısında Shell’in işyerlerinde 117 bin kişi çalışıyordu. Bunların 85 bini, şirket sermayesinin kaynaklandığı Hollanda ve İngiltere dışındaydı.

1990’lı yıllarda Mitsui ve General Motors şirketlerinin yıllık satışları, Türkiye, Danimarka ve Portekiz’in milli gelirlerinin toplamından daha fazlaydı. Dünyanın en büyük 100 ekonomisinin 51’i ulusötesi şirketler, yalnızca 49’u ülkelerdi. Dünyanın en büyük 200 ulusötesi şirketinin toplam satışları, dünyanın 191 ülkesinin ilk öndeki 9’u dışındaki 182’sinin toplam ekonomilerinden büyüktü.

Daha 1990’lı yıllarda ulusötesi şirketler belirli mal ve hizmet üretiminde dünyaya hakimdi. Bu hakimiyet 2000’li yıllarda daha da arttı.

1990’lı yıllarda dünyanın en büyük beş otomobil ve kamyon üreticisi, dünyadaki motorlu araç satışının yaklaşık yüzde 60’ını kontrolleri altında tutuyordu. Dünyanın en büyük beş petrol şirketi, bu sektörde dünya pazarının yüzde 40’ından daha fazlasına sahipti. Kimya sektöründe önde gelen beş şirketin dünya piyasası içindeki payı yüzde 35’ti. Elektronik ve çelik sektörlerinde, en büyük beş şirketin dünya piyasası içindeki payı yüzde 50’nin üstündeydi. Elektronik alanında 23 ulusötesi şirketin dünya pazarındaki payı ise yüzde 80’di.

Dünya ekonomisine yön verme gücüne sahip şirketler veya çokuluslu/ulusötesi şirketler, dünyanın her tarafında oyunun kurallarını kendileri koymak istemektedir. Ulusal (milli) devletlerin kendi halklarının çıkarları doğrultusunda koyabilecekleri çeşitli engeller, ulusötesi sermayenin hareket serbestliğini kısıtlayabilir. Bu nedenle, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonraki dönemde Dünya Bankası, Uluslararası Para Fonu, GATT gibi uluslararası ticaret ve finans kuruluşlarının ana görevlerinden biri, ticaretin serbestleştirilmesi adına, ulusal devletlerin koyabilecekleri engellerin kaldırılmasıydı.

Bu girişimler ilk başta Gümrükler ve Ticaret Genel Anlaşması (GATT) aracılığıyla gerçekleştirildi. GATT kısa bir süre önce Dünya Ticaret Örgütü’ne dönüştürüldü. Bugün Dünya Ticaret Örgütü’nün ana görevi, ulusötesi şirketlerin serbestçe faaliyet gösterebilecekleri bir ortamı yaratmaktır. Bu ise, ulusal devletlerin gücünün ve rolünün sistemli bir biçimde azaltılması demektir.

Tekelci işletmelerin veya çokuluslu/ulusötesi şirketlerin kârlarını uzun vadede azamileştirmesinin yolu,

-daha ucuz hammadde kaynaklarına erişmek;

-daha nitelikli ve ucuz işgücünden yararlanmak;

-sendikalardan ve işçiyi koruyucu mevzuattan kurtulmak;

-çevre konusundaki kısıtlamalardan ve işçi sağlığı ve iş güvenliği konusundaki yükümlülüklerden kaçmak;

-bazı ülkelerin sağladığı çeşitli teşviklerden (parasız arazi, düşük fiyatla elektrik ve su sağlanması gibi) yararlanmak;

-gümrük engellerinden kurtularak, piyasalarda daha etkili olmak ve hakimiyet kurmak;

-tüketici örgütlerinin çok zayıf olduğu koşullarda, gelişmiş ülkelerde üretimi ve pazarlanması yasaklanmış olan ürünleri üretmek ve pazarlamak;

-çeşitli yeni ürünlerin üretimini ve satışını denemek;

-yüksek kâr oranlarıyla mal pazarlayabilmek;

-daha az vergi vermek veya hiç vergi vermemekten geçmektedir.

Fortune Dergisi’nin 2021 yılında yayınladığı 2020 yılına ilişkin verilere göre, dünyanın ciro açısından en büyük şirketi, ABD merkezli Walmart’tı. Şirketin 2020 yılı cirosu 524 milyar Dolar, kârı 14,9 milyar dolardı ve şirket 2,2 milyon kişiyi istihdam ediyordu.

2020 yılında yaptığı ciro açısından dünyanın en büyük 500 şirketi içine giren tek Türk şirketi, Koç Holding’dir. Fortune Dergisi’nin yayınına göre, Koç Holding, 2020 yılında ciro açısından dünya sıralamasında 471. sıradaydı; cirosu 27,1 milyar dolar, kârı 773,8 milyon dolardı; 92.990 kişiyi istihdam ediyordu. 1995-2020 döneminde dünyanın en büyük 500 şirketi içinde yalnızca Koç Holding yer alabildi. Koç Holding bu listeye ilk kez 2012 yılında 222.sırada girebildi. Ciro büyüklüklerine göre Koç Holding’in sırası 2013 yılında 217., 2014 yılında 341., 2015 yılında 381., 2016 yılında 419., 2017 yılında 463., 2018 yılında 435., 2019 yılında 423. ve 2020 yılında 471. idi.

Dünya ekonomisine yön veren büyük şirketlerin önemli bir bölümü ABD kaynaklıdır. 2020 yılında dünyanın en büyük 50 şirketinden 22’si, 100 şirketinden 34’ü ve 500 şirketinden 121’i ABD merkezliydi.

ABD’yi Çin Halk Cumhuriyeti izliyordu. Çin Halk Cumhuriyeti’nin büyük nüfusu güçlü bir iç pazar oluşturduğundan, Çin şirketlerinin cirolarının önemli bir bölümü ülke içinde gerçekleşmiştir. Ancak yine de Çin şirketlerinin dünya ekonomisindeki rolü ve etkisi sürekli olarak artmaktadır.

Çin Halk Cumhuriyeti şirketlerinin dünya sıralamasında son 25 yıllık dönemde nasıl öne çıktığı Fortune Dergisi’nin geçmiş yıllara ilişkin sıralamalarında açıkça görülmektedir.

1995 yılında dünyanın en büyük 500 şirketi içinde yalnızca 2 Çin şirketi vardı: 207. sırada Bank of China ve 209. sırada Sinochem.

2000 yılında dünyanın en büyük 50 şirketi içinde Çin şirketi yoktu. En büyük 100 şirket içinde yalnızca 2 Çin şirketi bulunuyordu. 500 büyük şirket içinde de yalnızca 9 Çin şirketi vardı.

2012 yılında dünyanın en büyük 50 şirketi içinde 3 Çin şirketi vardı. Dünyanın en büyük 100 şirketi içinde Çin şirketlerinin sayısı 5’ti. Dünyanın en büyük 500 şirketi içinde Çin şirketlerinin sayısı 46 idi.

2020 yılında dünyanın en büyük 50 şirketinin 12’si, 100 şirketinin 24’ü ve 500 şirketinin 124’ü Çin’deydi.

Japon şirketleri de dünya sıralamasında yer alıyordu. Dünyanın en büyük 50 şirketinin 3’ü, 100 şirketinin 8’i Japonya merkezliydi. 500 şirket içinde Japon şirketlerinin sayısı 53’tü.

Dünyadaki şirket sıralamasında Almanya ve Fransa yarışıyordu.

Dünyanın en büyük 50 şirketi içinde Alman şirketlerinin sayısı 3’tü. 7 Alman şirketi, en büyük 100 şirket, 27 Alman şirketi de dünyanın en büyük 500 şirketi içindeydi.

2 Fransız şirketi ilk 50 içinde, 3 Fransız şirketi ilk 100 içinde ve 31 Fransız şirketi de ilk 500 şirket içinde yer almıştı.

Dünyada 2020 yılında cirosu açısından 31. sırada yer alan Ford Motor Şirketi’nin faaliyette bulunan üretim birimleri, bulundukları ülkeler ve istihdamları aşağıda verilmektedir:

Ford Motor’un Üretim Birimleri/Ortaklıkları

Buffalo Stamping

ABD

918

Chicago Assembly

ABD

4.099

Chicago Stamping

ABD

1270

Clevland Engine

ABD

1180

Daerborn Engine

ABD

911

Dearborn Stamping

ABD

1780

Dearborn Truck

ABD

 

Flat Rock Assembly Plant

ABD

1800

Ford Renaissance Global Logistics

ABD

 

Kansas City Assembly

ABD

6758

Kentucky Truck Assembly

ABD

8500

Lima Engine

ABD

730

Livonia Transmission

ABD

1849

Louisville Assembly Plant

ABD

4610

Michigan Assembly Plant

ABD

 

New Model Programs Development Center

ABD

Ohio Assembly

ABD

1821

Rawsonville Parts

ABD

Romeo Engine

ABD

1160

Sharonville Transmission

ABD

1478

Sterling Axle

ABD

 

Van Dyke Transmission
Plant

ABD

1260

Wayne Stamping & Assembly

ABD

 

Woodhaven Forging

ABD

 

Woodhaven Stamping

ABD

1359

Cologne Body & Assembly

Almanya

4.141

Cologne Engine

Almanya

1088

Cologne Forge & Cast

Almanya

Cologne Tool & Die

Almanya

1144

Cologne Trasmission

Almanya

1590

Saarlouis Body & Assembly

Almanya

1276

Tekfor Cologne GmbH

Almanya

352

Metcon Casting

Arjantin

 

Pacheco Stamping and
Assembly

Arjantin

2123

Camaçari Fabrikası

Brezilya

 

Taubate Engine & Transmission Plant

Brezilya

Horizonte

Brezilya

Changan Ford Mazda Engine Co.

Çin Halk Cumhuriyeti

700

Jiangling Motors Corp.Ltd.

Çin Halk Cumhuriyeti

7258

Getrag Ford Transmission

Fransa

1090

Ford Motor Company of Southern
Africa

Güney Afrika/Port Elizabeth

815

Ford Motor Company of Southern
Africa

Güney Afrika/Silverton

3762

Ford India Ltd.

Hindistan

5100

Sanand Engine Plant

Hindistan

 

Sanand Vehicle Assembly Plant

Hindistan

 

Croydon Stamping

İngiltere

 

Dagenham Engine

İngiltere

2047

Dagenham Tool & Die

İngiltere

 

Getrag Ford Transmission

İngiltere

731

Halewood Transmission

İngiltere

 

Valencia Body & Assembly

İspanya

6180

Valencia Engine

İspanya

1000

Essex Engine

Kanada

820

Oakville Assembly

Kanada

4500

Windsor Engine Plant

Kanada

1850

Cuautitlan Assembly

Meksika

Hermosillo Stamping and
Assembly

Meksika

 

IMMSA

Meksika

 

Chihuahua Engine

Meksika

690

Ford Romania

Romanya

6200

Ford Sollers St. Petersburg Assembly Plant

Rusya Federasyonu/Petersburg

2960

Kechnec Transmission

Slovakya

 

Auto Alliance Thailand

Tayland

3.618

Thai-Swedish Assembly Com.Ltd.

Tayland

 

Ford Lio Ho Assembly

Tayvan

2332

Ford Lio Ho Engine

Tayvan

 

Ford Otosan Engine

Türkiye/Eskişehir

1608

Ford Otosan

Türkiye/Kocaeli

7534

Valencia Assembly

Venezuela

1797

Hai Duong Assembly Ford Vietnam Ltd.

Vietnam

 

Kaynak: Wikipedia

Cirolarına göre dünyanın en büyük 50 şirketine ilişkin veriler aşağıda sunulmaktadır:

Dünyanın Cirolarına Göre En Büyük 50 Şirketi 

 

Şirket

Ülke

Ciro (Milyon Dolar)

Kâr (Milyon Dolar)

İstihdam

01

Walmart

ABD

523.964

14.881,0

2.200.000

02

Sinopec Group

Çin Halk Cum.

407.009

6.793,2

582.648

03

State Grid

Çin Halk Cum.

383.906

7.970,0

907.677

04

China National Petroleum

Çin Halk Cum.

379.130

4.443,2

1.344.410

05

Royal Dutch Shell

Hollanda ve İngiltere

352.106

15.842,0

83.000

06

Saudi Aramco

Suudi Arabistan

329.784

88.210,9

79.000

07

Volkswagen

Almanya

282.760

15.542,0

671.205

08

BP

İngiltere

282.616

4.026,0

72.500

09

Amazon

ABD

280.522

11.580,0

798.000

10

Toyota Motor

Japonya

275.288

19.096,2

359.542

11

Exxon Mobil

ABD

264.938

14.340,0

74.900

12

Apple

ABD

260.174

55.256,0

137.000

13

CVS Health

ABD

256.776

6.634,0

290.000

14

Berkshire Hathaway

ABD

254.616

81.417,0

391.500

15

United Health Group

ABD

242.155

13.839,0

325.000

16

McKesson

ABD

231.051

900,0

70.000

17

Glencore

İsviçre

215.111

(-) 404,0

88.246

18

China State Construction Engineering

Çin Halk Cum.

205.839

3.333,0

335.038

19

Samsung Electronics

Güney Kore

197.705

18.453,3

287.439

20

Daimler

Almanya

193.346

2.660,5

298.655

21

Ping An Insurance

Çin Halk Cum.

184.280

21.626,7

372.194

22

AT&T

ABD

181.193

13.903,0

247.800

23

Amerisource Bergen

ABD

179.589

855,4

21.500

24

Industrial &Commercial Bank of China

Çin Halk Cum.

177.069

45.194,5

445.106

25

Total

Fransa

176.249

11.267,0

107.776

26

Hon Hai Precision Industry

Tayvan

172.869

3.730,9

757.404

27

Trafigura Group

Singapur

171.474

871,7

5.106

28

Exor Group

Hollanda

162.754

3.417,1

268.979

29

Alphabet

ABD

161.857

34.343,0

118.899

30

China Construction Bank

Çin Halk Cum.

158.884

38.609,7

370.169

31

Ford Motor

ABD

155.900

47,0

190.000

32

Cigna

ABD

153.566

5.104,0

73.700

33

Costco Wholesale

ABD

152.703

3.659,0

201.500

34

AXA

Fransa

248.984

4.317,0

99.843

35

Agricultural Bank of China

Çin Halk Cum.

147.313

30.701,2

467.631

36

Chevron

ABD

146.516

2.924,0

48.200

37

Cardinal Health

ABD

145.534

1.363,0

49.500

38

JP Morgan Chase

ABD

142.422

36.431,0

256.981

39

Honda Motor

Japonya

137.332

4.191,8

218.674

40

General Motors

ABD

137.237

6.732,0

164.000

41

Walgreens Boots Alliance

ABD

136.866

3.982,0

287.000

42

Mitsubishi

Japonya

135.940

4.924,0

86.098

43

Bank of China

Çin Halk Cum.

135.091

27.126,9

309.384

44

Verizon Communications

ABD

131.868

19.265,0

135.000

45

China Life Insurance

Çin Halk Cum.

131.244

4.660,3

180.401

46

Allianz

Almanya

130.359

8.875,8

147.268

47

Microsoft

ABD

125.843

39.240,0

144.000

48

Marathon Petroleum

ABD

124.813

2.637,0

60.910

49

Huawei Investment & Holding

Çin Halk Cum.

124.316

9.062,1

194.000

50

China Railway Engineering Group

Çin Halk Cum.

123.324

1.535,3

302.394

Kaynak: Fortune Global 500

ABD Ekonomik Analiz Bürosu’nun 2020 yılında yaptığı açıklamaya göre, ABD kaynaklı çokuluslu şirketlerin 2018 yılındaki istihdamı 42,4 milyondu. 42,4 milyonluk istihdamın 28,6 milyonu ABD’de, 14,4 milyonu ABD dışındaki ülkelerdeydi.

ABD kaynaklı çokuluslu şirketlerin ABD dışındaki işletmelerinde çalışanların üçte birinden fazlası (5,4 milyonu) imalat sanayindeydi. ABD kaynaklı çokuluslu şirketlerin 2018 yılında ABD dışındaki 14,4 milyonluk toplam istihdamının sektöre göre dağılımı aşağıda sunulmaktadır:

Çokuluslu ABD Şirketlerinin ABD Dışındaki Yatırımları 

Sektör

Bağlı
Şirket Sayısı

İstihdam (000
kişi)

Madencilik

35.296

234,7

İmalat Sanayi

10.934

5.401,8

Toptan Ticaret

3.977

995,5

Perakende Ticaret

693

1.512,8

Bilişim

1.757

625,6

Finans ve Sigortacılık

5.262

750,7

Mesleki ve Teknik Hizmetler

1.983

1.506,6

Diğer

9.548

3.365,7

TOPLAM

35.296

14.393,5

 Kaynak: www.bea.gov/news/2020/activities-us-multinational-enterprises-2018

ABD kaynaklı çokuluslu şirketlerin ABD dışındaki yatırımlarında Çin Halk Cumhuriyeti’nin önemli bir yeri vardı. Çin’deki ABD merkezli 1750 şirkette 1,7 milyon işçi çalışıyordu. ABD şirketlerinin Türkiye’deki yatırımlarda çalışan işçilerin sayısı ise 56,7 bindi.

Çokuluslu ABD şirketlerinin ABD dışındaki şirketlerinin ülkelere göre dağılımı aşağıda sunulmaktadır:

Çokuluslu ABD Şirketlerinin ABD Dışındaki Yatırımları 

Ülke

Bağlı Şirket Sayısı

İstihdam (000 kişi)

Kanada

2.396

1.222,0

Avrupa Ülkeleri

17.871

4.794,5

Türkiye

178

56,7

Latin Amerika ve Diğer Batı Yarımküresi
Ülkeleri

5.783

2.757,7

Afrika

878

282,8

Orta Doğu

565

142,5

Asya ve Pasifik Ülkeleri

7.803

5.194,1

Çin Halk Cumhuriyeti

1.750

1.694,8

Kaynak: www.bea.gov/news/2020/activities-us-multinational-enterprises-2018 

Günümüzde bu kadar büyük güce sahip olan şirketlerin politikaları incelenmeden, dünya ekonomisinde ve birçok ülkenin ekonomisindeki gelişmelerin kavranabilmesi mümkün değildir.

DİĞER HABERLER
BEL KARPER İDDİALARA YANIT VERDİ
BEL KARPER İDDİALARA YANIT VERDİ

Bel Karper firması, sağlıksız koşullarda üretim yaptığına yönelik iddialara yanıt gönderdi.

SENDİKALARIN GELECEĞİ İÇİN 4 SENARYO
SENDİKALARIN GELECEĞİ İÇİN 4 SENARYO

Sendikaların geleceği için 4 senaryo.

ORMAN YANGINLARI MEYVE-SEBZE ÜRETİMİNİ OLUMSUZ ETKİLEYECEK
ORMAN YANGINLARI MEYVE-SEBZE ÜRETİMİNİ OLUMSUZ ETKİLEYECEK

Ege ve Akdeniz’deki bazı illerde günlerdir süren yangın ekonomiyi de olumsuz etkileyecek.

FİYAT ARTIŞINA FİYAT ETİKETİ GİBİ ORANLAR DENK GELDİ
FİYAT ARTIŞINA FİYAT ETİKETİ GİBİ ORANLAR DENK GELDİ

Enflasyonda yıllık oranların özellikle TÜFE’de politika faizinin yalnızca 0.05 puan altında oluşması TÜİK açısından talihsizlik sayılmalı.