Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
25 Eylül 2021
DÖVİZ YÜKSELDİKÇE MUTFAĞIMIZ ZAMLANDI

Tarımdan sanayiye ithalata ve dövize endeksli fiyatlara bağımlı üretim yüzünden kur arttıkça enflasyon da artıyor.

DÖVİZ YÜKSELDİKÇE MUTFAĞIMIZ ZAMLANDI

Yerli girdinin en çok olduğu domates fiyatı bile 2017 yazında 2 TL’nin altındayken bu yaz 4 TL’nin üstüne çıktı. Mutfaktaki zam son beş yılda yüzde 121’i aştı.

Faiz tartışmalarının manşetlere çıktığı son iki haftada dolar kuru 40 kuruştan fazla yükseldi. 15 Eylül 8.43 TL olan kur dün itibarıyla gün içinde 8.86 TL’yi gördü. Avroda da benzer bir yükseliş eğilimi yaşandı. Avro/TL 10.40 TL’yi gördü. Üreticiye uygun faizli kredi sağlamak için faiz 100 baz puan aşağı çekilirken, öte yandan uzun vadeli tahvil faizleri de yukarı çıkmış oldu. 22 Eylül’de yüzde 17.35 olan Türkiye’nin 10 yıllık tahvil faizi dün itibarıyla yüzde 18.04’e çıktı. Piyasalarda bu gelişmeler yaşanırken hayat pahalılığı da Türkiye’nin gündeminde ilk sıralardaki yerini koruyor. Tüketici Fiyatları Endeksi ile dolar kurunun 2016 Aralık ayından 2021 Ağustos ayına kadarki seyrine baktığımızda benzer bir yükseliş tablosu karşımıza çıkıyor. Özellikle geniş halk kesimlerinin bütçesinde en çok yer tutan mutfak harcamaları, konut yani barınma harcamaları ve ulaşım harcamalarına dair TÜFE endekslerine baktığımızda buradaki yükselişlerin genel TÜFE’nin çok üzerinde olduğu göze çarpıyor.

MUTFAK YÜZDE 121 ZAMLANDI

Aralık 2016’da 3.52 TL olan dolar kuru Ağustos 2021 itibarıyla 8.50 TL’ler seviyesindeydi. Aynı dönemler itibarıyla baktığımızda Aralık 2016’da 292.54 olan TÜFE endeksi 563.60’a, mutfak enflasyonu dediğimiz gıda ve alkolsüz içecekler harcama grubunu içeren TÜFE alt endeksi 319.35’ten 708.25’e, konut yani barınma harcamalarını içeren endeks (su, elektrik, gaz yani ısınma ve enerji giderleri de dahil) 327.01’den 608.49’a, ulaştırma giderleri fiyat endeksi de 276.27’den 562.42’e çıkıyor. Son 4.5-5 yıllık dönemi kıyas aldık çünkü güçlü fiyat hareketlerinin özellikle bu dönemde yaşandığı görülüyor. Oranladığımızda dolar kuru bu dönemde yüzde 143’e yakın artmış. TÜFE endeksindeki artış yüzde 92.5 olurken; mutfak yüzde 121.7, barınma gideri yüzde yüzde 86, ulaştırma da yüzde 103.5 oranında zamlanmış.

DOMATES FİYATI BİZE NE SÖYLÜYOR?

Yurt-içi üretici fiyatlarında (Yİ-ÜFE) da benzer bir durum hakim. Aralık 2016’da 274.09 olan Yİ-ÜFE endeksi Ağustos 2021 itibarıyla 730.28’e çıktı. Bu yüzde 166 artış demek. Üretici fiyatlarındaki değişime baktığımızda dolar kuruyla daha paralel bir seyir hakim. Fiyatlar bir yerden bir yere gelip de artık eski haline dönmeyince halkın alım gücü de düşüyor. Çarşı pazarda yaz kış en çok konuşulan domates fiyatını ele aldığımızda karşımıza şöyle bir tablo çıkıyor: 2016 Aralık ayında Türkiye genelinde bir kilogram domatesin fiyatı ortalama 2.20 TL iken, bu yılın ağustos ayında bir kilo domatesin fiyatı 4.16 TL oldu. Nedir? Beş yıl öncesinin kış ayı fiyatından yüzde 90 daha pahalıya yaz mevsiminde domates yer hale geldik. Oysa 2016’nın Ağustos ayında domatesin kilosu 2 TL, bir sonraki yıl aynı ayda 1.86 TL idi. 2018’de ise 3.1 TL’ye çıktı. 2020’nin Aralık ayında ise domatesin kilosu 6.50 TL’yi aştı. Bunlar TÜİK’in Türkiye geneli fiyatları. İstanbul’da markette, manavda kış ortasında domates fiyatları 9-10 TL’ye kadar yükseldi.

ÜCRET ARTIŞLARI GERİ AKLIYOR

2016’da bin 647 TL olan asgari ücret bu yıl itibarıyla 2 bin 825 TL’ye çıkarıldı. Yüzde 71.5’lik bir artış söz konusu. Genel enflasyona baktığımızda artış 20 puana yakın aşağıda, mutfak ve ulaştırmaya göre ise oldukça yetersiz bir asgari ücret artışı söz konusu. Nitekim ücretli kesimlerin gelirlerinde son dönemde asgari ücrette yapılan düzeltmeler kadar yükseliş olmadığı bir gerçek. Bununla ilgili bir araştırmaya rastlamasak da zaman zaman dönemsel bazda açıklanan İSO 500, Fortune 500 ve özellikle de ManpowerGroup gibi küresel şirketlerin raporlarında özel sektördeki ücret artışlarının asgari ücret artışlarının gerisinde kaldığına şahit oluyoruz. Bu durum ücretli kesimlerin göreli yoksullaşmasına temel gıda maddelerine erişimlerinin güçleşmesine neden oluyor. Türk-İş’in açıkladığı açıklık ve yoksulluk sınırı araştırmasının yanında Birleşik Metal-İş Sendikası’nın temel tüketim maddelerini baz alarak açıkladığı aylık raporlar da ücretli kesimlerin bütçesinde önemli yer tutan gıdanın ne derece pahalılandığını gözleri önüne seriyor.

ÜLKER İTİRAZ ETTİ, PLANLAMAYA DİKKAT ÇEKTİ

Yıldız Holding Yönetim Kurulu Üyesi, Türkiye’nin en zengin iş insanları listelerinde zamana zaman birinci sırada yer alan Murat Ülker, bir grup gazeteci ile yaptığı sohbette, gruba ait Şok Market zinciri dikkate alınarak sorulan bir soru üzerine, “Vatandaş akıllı, markete gittiği zaman hangi ürün kaç para gayet iyi takip ediyor. Herhangi bir fahiş fiyat varsa asla almıyor. Millet aptal değil” ifadelerini kullandı. Dünya Gazetesi Yazarı Vahap Munyar ve Hürriyet Muhabiri Emre Eser’in kaleme aldıkları iki ayrı habere göre Ülker’in, zincir marketlere yönelik eleştirilere karşı savunması şöyle oldu: “Ya bu memleketin planlamacısı yok mu?” Market buradaki en zavallı kesim. Alıyor, satıyor. Desen ki, ‘Aldığın fiyata satma’ o zaman hakikaten Alaeddin’in cini lazım.

‘Aldığın fiyata satmayacaksın. Nasıl olacak bu iş?’ Sözleşmeli tarım diye bir şey var. Biz burada büyüklerden bir tanesiyiz. Muazzam mal alıyoruz ve onları satıyoruz.”

Aynı zamanda PLADIS’in de Yönetim Kurulu Başkanı olan Murat Ülker, başta bisküvi olmak üzere atıştırmalık ürünlerindeki fiyat hassasiyetine değinerek, şunları söyledi: “Bizim mallarda esneklik yok. Bizim mallar kuruş kuruş satılıyor. Örneğin 1 liralık ürüne zam yaparken 110 kuruş demek pratikte olmuyor. 125 kuruş yapınca da tüketici haklı olarak ‘Yüzde 25 zam yaptılar’ diyor.”

KAYNAK Aydınlık
DİĞER HABERLER
DIŞ TİCARET AÇIĞINDA 100 MİLYARA BİR ADIM KALDI
DIŞ TİCARET AÇIĞINDA 100 MİLYARA BİR ADIM KALDI

Bir yıl önce 43-44 milyar dolar civarında bulunan yıllıklandırılmış ticaret açığı şimdi 98 milyar dolara dayandı. Bir yılda yüzde 100’den fazla artış oldu.

YUMURTA FİYATINDA SERT ARTIŞ
YUMURTA FİYATINDA SERT ARTIŞ

Gıda fiyatlarındaki artıştan yumurta da etkilendi. Geçen ay tanesi 2 lira olan organik yumurtanın fiyatı 4 liraya yükseldi. Esnaf fiyatların haftalık olarak değiştiğini ifade etti.

EPİSTEMOLOJİK KOPUŞ ENFLASYONDA
EPİSTEMOLOJİK KOPUŞ ENFLASYONDA

TÜİK eylül ayında resmi enflasyonun yıllık yüzde 83,45 olarak hesaplandığını açıkladı. 24 yılın en yüksek enflasyonu yaşanırken iktidar baz etkisine güveniyor. Bu enflasyon hesabı ücret zamlarını etkileyecek.

GIDA SEKTÖRÜNDE 106 BİN 821 ŞİRKET RİSKLİ KATEGORİDE
GIDA SEKTÖRÜNDE 106 BİN 821 ŞİRKET RİSKLİ KATEGORİDE

Hazine ve Maliye Bakanlığı gıda sektöründe, 106 bin 821 şirketi vergisel yükümlülüklerini kısmen veya tamamen yerine getirmeyen mükellef açısından riskli kategorisinde bulunduğunu açıkladı.