Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
05 Ekim 2022
DIŞ TİCARET AÇIĞINDA 100 MİLYARA BİR ADIM KALDI

Bir yıl önce 43-44 milyar dolar civarında bulunan yıllıklandırılmış ticaret açığı şimdi 98 milyar dolara dayandı. Bir yılda yüzde 100’den fazla artış oldu.

DIŞ TİCARET AÇIĞINDA 100 MİLYARA BİR ADIM KALDI

Döviz talebi baskılana baskılana gidiliyor, gidilmeye çalışılıyor; ancak sorun derinleşiyor. Rusya’dan doğalgaz ödemelerinin 2024’e ertelenmesini isteme durumuna gelmişsek, bir yerlere sürükleniyoruz demektir.

Plan şahaneydi… Başka ülkelerin aklına bile gelmeyen bir plandı bu! Biraz sakıncası olabilirdi, yan etkiler doğurabilirdi ama o kadar da olacaktı; getiri götürüden fazlaydı sonuçta… Hem en yararlı ilacın bile yan etkileri yok muydu!

Faiz indirilecek; bunun sonucunda Türk parası biraz değer yitirecek; yine bunun sonucunda ihracat artarken ithalat hız kesecek, müzmin sorun haline gelmiş olan cari açığı küçültme, hatta artıya geçme konusunda yol alınacaktı. Bu kadar olur mu; faiz indirildiği için üretim artacak, istihdam artacak, büyüme hızlanacaktı.

Yani bir taş atılacak ve o kadar çok kuş vurulacaktı ki…

O taş geçen yıl eylülde atıldı ve faiz indirimi başladı.

İhracat arttı ama ithalat daha hızlı arttı…

Böyle olunca cari açık küçülmek bir yana hızla büyüdü…

Üretimde bir süre artış sağlandı sağlanmaya ama orada da sıkıntı tümüyle aşılamadı, maliyetler tırmandı.

İstihdamın ancak düşmesi önlenebildi, öyle kayda değer bir istihdam artışı söz konusu olmadı.

İlk hedef tutmayınca…

İlk hedef dış ticaretti. Kurun yükselmesiyle ihracatçılara rekabet avantajı sağlanacak; ithalat da pahalandığı için hız kesecek, belki gerileyecek, böylece dış ticaret açığı iyice küçültülecekti.

Ama masa başında yapılan hesaplar tutmadı. Evet, ihracat arttı artmaya, hatta her ay ihracat artışına ilişkin rekor demeçleri dinledik; ama ithalatta öylesine bir artış oldu ki bir yıl önceki ticaret açığı ikiye katlandı.

Geçen yılın eylül, ekim ve kasım ayları… Yıllıklandırılmış ticaret açığı 43- 44 milyar dolardı. Ticaret Bakanlığı bu yılın eylülüne ait son verileri dün açıkladı. Artık yıllıklandırılmış ticaret açığı 98 milyar dolara dayanmış durumda.

100’e şunun şurasında ne kaldı ki! Ekim sonunda yıllık açığın 100 milyar dolar sınırını aşacağı kesin.

Geçen yılın ekimindeki yıllık açık 43.5 milyar, bu yılki muhtemelen 105- 106 milyar dolar olacak.

Oysa 105 milyar dolar açığa bu yılın sonunda ulaşılacağı varsayılmıştı. Orta vadeli programa göre yıl sonundaki açık 105 milyar dolar olacaktı. Yıl, öyle görünüyor ki 115 milyar dolar civarında bir açıkla kapatılacak.

Döviz ihtiyacı arttıkça…

Hep vurguluyorum; ekonomi için çok sakıncalı yönleri bulunmakla ve özellikle bitişinde yaratacağı kasırgayla çok daha büyük sorunlar doğuracak olmakla birlikte kur korumalı mevduat uygulaması şu dönem için yurtiçi kaynaklı döviz talebini frenliyor.

Hani pansuman tedavisi denir ya, tam öyle. Ülke yararına uzun vadeli önlemler yerine yılı kurtarmaya, seçime kadar idare etmeye dönük bu uygulama sayesinde kur talebi kırılmış durumda. Vatandaş döviz yerine KKM hesabını tercih ediyor, tüzel kişilere de KKM hesabı açtırmaları için bir dizi avantaj sağlanıyor. Bankalar da döviz tevdiat hesaplarını KKM’ye dönüştüremedikleri ölçüde bir anlamda sürekli cezalandırılıyor.

Bu uygulama yurtiçi döviz talebini büyük ölçüde kırmış durumda ama çarkların dönmesi, sanayi üretiminin aksamaması için ithalat yapılması gerekiyor, bu da döviz talebini canlı tutuyor. Artık bu talebi bile karşılamakta zorlanır duruma gelindiği ortada. Ayrıca sanayi üretimi bir yana enerji ithalatı adeta belimizi büker hale geldi. Bloomberg’in son haberi bu konudaki sıkıntılarla ilgili önemli gösterge. Türkiye’nin Rusya’dan doğalgaz ödemelerinin bir kısmının 2024’e ertelenmesini talep ettiği belirtiliyor. Bu çok önemli bir konu ve detaylar ortaya çıkınca derinlemesine ele almak gerekiyor.

Dövizde sıkıntı olduğu tartışılmaz. Ama üstat Kerim Rota’nın ifadesiyle dövizde Con Ahmet’in Devri Daim Makinesi çalışıyor ve bir cepten bir cebe aktarma yoluyla; bir takım zorlamalarla bu çark şimdilik döndürülüyor.

KAYNAK Alaattin AKTAŞ / Dünya
DİĞER HABERLER
ANAP DÖNEMİNDE İŞVEREN SENDİKACILIĞI
ANAP DÖNEMİNDE İŞVEREN SENDİKACILIĞI

12 Eylül 1980 Darbesi ile başlayan dönem, 6 Kasım 1983 tarihinde yapılan genel seçimlerle hukuken sona erdi. Ancak milletvekili genel seçimlerinde beklenenin aksine bir gelişme yaşandı.

KIRMIZI ET BORSASI
KIRMIZI ET BORSASI

Kırmızı et fiyatları son gelen zamlarla adeta altın piyasası gibi yükselişe geçti. Et her semtte farklı fiyattan satılıyor. Dar gelirli yurttaşlar ise ucuz et kuyruğunda.

DOMATES VE SEBZE MEYVE FİYATLARI ARTTI
DOMATES VE SEBZE MEYVE FİYATLARI ARTTI

Şubat ayında Antalya Toptancı Hallerinde domates fiyatı endeksi yıllık yüzde 83, sebze yüzde 51,06, meyve fiyat endeksi de yüzde 68,13 arttı.

KÂR HIRSI İŞÇİYİ CANINDAN EDİYOR
KÂR HIRSI İŞÇİYİ CANINDAN EDİYOR

Her geçen yıl iş cinayetleriyle ülke tarihindeki kara günlerin sayısı artıyor.