Dış ticaret açığındaki artışın etkisiyle cari açık beklenenin üstünde gerçekleşti. Cari açık martta beklentileri 1.57 milyar dolar aşarak 10 milyar dolara dayandı. Emtia fiyatlarındaki artışın açığa henüz yansımamış olması tehlikeyi arttırıyor. Uluslararası analizciler, cari açığın büyümesinin risklerine dikkat çekiyor.

Martta rekor kırarak 10 milyar dolara dayanan cari açık, piyasaları yerinden oynattı

Cari açık bombası

       TCMB ve BDDK önlemleri tek başına yetmedi. Cari açık martta tahminleri 1.57 milyar dolar aştı. Veriyle birlikte dolar 1.57 TL’nin üzerine fırladı, borsa sert düştü. Emtia fiyatlarındaki artışın açığa henüz yansımamış olması tehlikenin boyutlarını arttırıyor.

       Dış ticaret açığındaki artışın etkisiyle cari açıkta makas açılmaya devam ediyor. Cari açık, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 128 artarak aylık bazda rekor seviye olan 9.77 milyar dolara çıktı. Ocak-mart dönemindeki açık ise 22.12 milyar dolar olarak gerçekleşti.

       Merkez Bankası verilerine göre, Mart 2010’da 4.281 milyar dolar olan cari açık, 2010’un ilk üç ayında 10.029 milyar dolar seviyesindeydi. Mart ayında cari açığın 8.2 milyar dolar olması bekleniyordu. Ekonomistler cari açıktaki bu artışın yurtiçindeki yabancı şirketlerin yurtdışına yaptığı aktarımlardan kaynaklandığına dikkat çekerken emtia fiyatlarındaki artışın açık üzerindeki etkisinin henüz görülmediğine işaret ediyor.

Piyasalarda deprem

       TL dolar karşısında yaklaşık yüzde 1.4 değer kaybetti, gösterge tahvilin bileşik faizi 22 baz puan yükseldi. İMKB bankalar öncülüğünde yüzde 2.4 düştü.

       Finans piyasaları, marta ait cari açığın tahminlerden yüksek çıkmasına sert tepki verdi. Rekor verinin ardından, veri öncesi yüzde 8.46 seviyesinde olan gösterge faiz yüzde 8.61’e, 1.56 seviyesinde olan dolar/TL ise 1.5855’e kadar çıktı. Cari açık İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda (İMKB) da düşüşe yol açtı.

       Açığın TCMB’nin bankalar üzerinden yürüttüğü cari açığı daraltıcı politikalarının süreceğine işaret etmesi satışlarda etkili oldu. İMKB bankalar öncülüğünde yüzde 2.4 düşüşle 65 bin 643 puandan kapandı. Bankacılık endeksi yüzde 3.57 geriledi.

       Reuters’e konuşan bir bankanın döviz masası yöneticisi, “Cari açık rakamının olumsuz açıklanması kur üzerinde tüm gün etkili oldu. Aynı zamanda Avro/dolar paritesinin de düşük seviyelerini koruması, TL’deki değer kaybını arttırdı. Kur cari açık öncesinde sabah saatlerinde 1.5600 seviyelerinden işlem görürken, veri sonrası yüzde 1.4 civarında artış göstererek 1.5850 seviyesini gördü” dedi.

‘İstikrar söylemi masal’

       CHP Genel Başkan Yardımcısı Umut Oran, cari açığın hükümetin ekonomi politikasının iflasını, istikrar ve büyüyen ekonomi söylemlerinin masaldan ibaret olduğunu gösterdiğini belirterek “AKP’nin yönettiği ekonomik tabloda görülen yüksek işsizlik, yükselen kamu borçları, giderek büyüyen cari açık, gelir dağılımındaki adaletsizlik ve sıcak para ekonomisidir. Türkiye borcunu üreterek değil, ‘borcu borçla ödeme’ politikasını iyice benimsemiştir. AKP’nin cilalı ekonomi politikasının altında bu gerçek vardır” dedi.

‘Hükümet desteği şart’

       BGC Partners Başekonomisti Özgür Altuğ, “Cari açıkta emtia fiyatlarındaki artışın etkisi görülmüş değil. Hükümet ilave önlemler ile TCMB ve BDDK’nin çabalarını desteklemeli ancak genel seçimler nedeniyle henüz böyle bir destek göremiyoruz. Açığın finansmanı umut verici değil” dedi.

‘Açık dehşet verici’

       Royal Bank of Scotland’ın gelişmekte olan ülkelerden sorumlu analistlerinden Tim Ash, “Bu, dehşet verici bir rakam ve gözlerin yeniden ülke içindeki talebi azaltmaya çalışan Merkez Bankası’nın yeni adımlarına çevrilmesine neden olacak” dedi. Ash, Türk ekonomisinin kontrolden çıkmaya yaklaştığının altını çizdi.

‘MB önlemleri yerinde’

       İş Yatırım Kıdemli Ekonomisti Burcu Ünüvar, “Yüksek cari açık MB’nin aldığı önlemlerin etkisiz olduğu anlamına gelmemeli. Tam tersine, MB’nin müdahalesinin yerinde olduğunun işareti. Temel risk borç yaratan finansmanın payının yüksek olması. Kısa vadede cari dengede bir iyileşme öngörmüyoruz” dedi.