Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
24 Temmuz 2023
ÇALIŞMA HAYATINA DAİR 10 ‘SICAK’ SORUYA YANIT

Aşırı sıcaklar Türkiye’de yaşamın her alanını etkiliyor. Sıcak havalardan çalışma hayatı direkt olarak etkilendiği için işçi ve işveren hakları da gündemin üst sıralarında. İşte sıcaklar ve iş yaşamına dair çarpıcı sorulara yanıtlar…

ÇALIŞMA HAYATINA DAİR 10 ‘SICAK’ SORUYA YANIT

1-) Çalışanlar ‘aşırı sıcak’ gerekçesiyle çalışma saatinin azaltılmasını isteyebilir mi?

Çeşitli mevsimlerde gerçekleşebilecek doğa olayları kural olarak mücbir sebep sayılmayacaktır. Fakat bu tür olayların normalin dışında gerçekleşmesi halinde doğal afet olarak kabul edilmesi mümkündür. Örneğin aşırı sıcaklara karşı alınabilecek bütün iş sağlığı ve güvenliği önlemleri alındıktan sonra, hala işin yapılması işçiden makul ölçüde beklenemez bir durumsa zorlayıcı neden kapsamında değerlendirilebilecektir. İş sağlığı ve güvenliği önlemleri gerekli koruyucu sistemin kurulmasından, çalışma sürelerinin değiştirilmesine kadar geniş bir alana yayılmıştır. İşveren aşırı sıcak olan saatlerde işi tatil edip daha sonra bu sürelere karşılık telafi çalışması isteyebilir. Çalışma süresi aynı kalsa da gün içindeki çalışma saatlerini geçici olarak yeniden düzenleyebilir. Ancak durum tüm önlemlere karşı zorlayıcı neden kapsamına ulaşırsa iş sözleşmesi askıya alınabilecektir.

2-) Sıcaklardan dolayı çalışmayı reddeden çalışan olursa işveren ne yapar?

Öncelikle gerekli olan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınıp alınmadığına bakılacaktır. Örneğin gerekli koruyucu donanım verilmemişse işçi çalışmaktan kaçınabilecektir. İşverenin bu durumda yapacağı herhangi bir fesih haksız veya geçersiz fesih sayılacaktır. Bütün önlemler alınmasına rağmen, işçiden çalışması beklenemez bir durum söz konusu ise iş o sürelerde tatil edilmiş sayılacak, işveren ancak bu sürelerin telafisini talep edebilecektir. Fakat işçiler bu değerlendirmede dikkatli davranmalıdır. Sübjektif değerlendirmeleri sonucu çalışmamaları, iş görme borcunun ihlali anlamına gelebilecek, işverene fesih hakkı doğurabilecektir. Bu nedenle işverenden veya işyerinde yetkili kişilerden talepte bulunulması önemlidir.

3-) Sıcaklardan dolayı çalışma saatleri ve iş koşullarında değişiklik yapılabilir mi?

İşveren iş sağlığı ve güvenliği önlemi olarak günlük çalışma saatlerini değiştirebilir. Haftalık çalışma süresini geçici olarak düşürüp takip eden dört ay içerisinde bu sürelere karşılık telafi çalışması isteyebilir. Aynı şekilde belirli bir yerde işin yapılması aşırı güçleşmişse işin yapıldığı yeri değiştirme hakkına sahiptir.

4-) Sıcaklarda işverenler çalışma ortamının serinliğini, uygun sıcaklığı sağlamak zorunda mı, sağlamaz ise ne olur?

Durum iş sağlığı ve güvenliği kapsamında değerlendirilmelidir. Sıcaklık değerleri insan yaşamını veya sağlığını tehlikeye sokacak boyutlara ulaştıysa işveren ortam sıcaklığına karşı koruyucu önlemleri almakla, gerekli koruyucu donanımı sağlamakla yükümlüdür. Bunun yapılmaması halinde işveren iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almamış sayılacak, işçi bu nedenle iş sözleşmesini derhal feshedebilecektir. Koşulları varsa kıdem tazminatına hak kazanacaktır. Fakat bu durum tıbbi ve teknik bir uzmanlık gerektirdiğinden işçilerin bu hakkı kullanırken dikkatli olmaları gerekmektedir.

5-) Evden, uzaktan çalışma pandemiyle birlikte yaygınlaştı. Evde klimayı açtığında, elektrik faturası kabaran bir çalışan, aradaki farkı talep edebilir mi?

İşverenin iş için yapılan giderleri karşılama yükümlülüğü bulunmaktadır. Aynen kışın ısınma bedelinde olduğu gibi yazın da soğutma bedeli devreye girebilecektir. Fakat bunun için soğutmanın işin yapılması için zorunluluk olup olmadığı yani işçinin sağlığının korunması için zorunlu olup olmadığı değerlendirilecektir. Keyfi taleplerde işverenin klimaya bağlı harcamaları karşılama yükümlülüğü bulunmayacaktır.

6-) Örneğin Avrupa’da birçok ülke ‘siesta’yı gündeme aldı. Türkiye de bu uygulanabilir mi?

İşverenlerin günlük çalışma sürelerini düzenleme hakkı bulunmaktadır. Sıcaklıkların aşırı yüksek olduğu zaman diliminde işi tatil edip, bu çalışma süresini gün içinde farklı zaman dilimlerine yayabileceklerdir. Fakat burada işçinin kesintisiz 11 saat dinlenmeden tekrar işbaşı yapamayacağına ilişkin kurala dikkat etmek gerekmektedir. İşverenler ara dinlenmesini uzatırken, işçinin gece dinlenme sürelerine dikkat etmeleri zorunludur. Bu süre ihlal ediliyorsa, uzayan ara dinlenmesi günlük çalışmaya eklenemeyecek, ancak ileride telafi çalışmasına konu olabilecektir.

7-) Yine Avrupa’nın birçok bölgesinde aşırı sıcaklar etkili olurken İtalya’da belirli işlerde çalışanlar sıcaklığın 35 derecenin üstüne çıkması halinde işe gitmeme hakkına sahip olacak. Bu Türkiye’de uygulanabilir mi?

Bu tür bir hak için yasal düzenleme gereklidir. Yasal düzenleme mevcut olmadığında, yukarıda bahsedildiği gibi iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınıp alınmadığına, alındıysa bile işçinin sağlığının gerçek anlamda riske girip girmediğine bakılacaktır. İşçilerin bu konuda değerlendirmeleri risk oluşturacağından, işyerindeki yetkili kurullara başvurmaları veya doktor raporu ile durumu belgelemeleri gerekecektir.

8 -) Başta tarım işçisi olmak üzere dışarıda çalışanların hakları neler?

Açık havada çalışanlara gerekli koruyucu donanımın sağlanması zorunludur. Eğer gerekli koruyucu donanıma rağmen sağlık tehlikesi doğuracak bir sıcaklık varsa iş geçici süre ile tatil edilmelidir. Bu koşullara aykırılık halinde işçi çalışmaktan kaçınma hakkını kullanabileceği gibi, olası bir rahatsızlıkta işveren kusurlu sayılacak, başta tazminat olmak üzere hukuki, idari ve cezai yaptırımlara maruz kalabilecektir.

9-) Sıcaklık nedeniyle iş kazası olursa ne yapılmalı?

Öncelikle bunun yaşanmasını engellemek için alınabilecek her tür önlem alınmalıdır. Yaşanması halinde işçi derhal korumaya alınmalı, gerekli tıbbi müdahalenin yapılması sağlanmalıdır. İşverenin başta gerekli sağlık müdahalesini yaptırma yükümlülüğü bulunmaktadır. Akabinde gerekli bildirimleri gecikmeksizin başta SGK olmak üzere kamu otoritelerine yapmalıdır. Çalışanların bu şekilde uğradıkları zararları işverenin karşılama yükümlülüğü bulunmaktadır.

10-) Sürekli sıcaklarla boğuşan iş sınıfındaki çalışanların hakları, yıpranma payı vs nedir?

Onlara özel uygulamalar var mı? 5510 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde sayılan işyerlerinde ve işlerde çalışanlara Kanunda belirlenen ilave hizmet süresi (en fazla 5 yıl) verilmekte, verilen bu ilave sürenin en fazla 3 yıla kadar olmak üzere yarısı emeklilik için tabi olunan yaştan indirilmektedir. Örneğin cam fabrikalarında, atölyelerinde eritme, ateşleme, üfleme işinde çalışanlar, kok fabrikalarıyla termik santrallerde çalışanlar, demir ve çelik fabrikasında çalışanlar fiili hizmet zammı denilen bu uygulamadan yararlanmaktadır.

KAYNAK Cem KILIÇ / MİLLİYET
DİĞER HABERLER
NUH’UN ANKARA’DA TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ İMZALANDI
NUH’UN ANKARA’DA TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ İMZALANDI

Sendikamız ile Nuh’un Ankara Makarnası arasında şubat ayında başlayan yeni dönem toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde anlaşma sağlandı.

DÜNYA EMEK GÜNDEMİNDEN
DÜNYA EMEK GÜNDEMİNDEN

Dünya emek gündeminden haberler.

YÜKSEK GIDA FİYATLARI KAÇINILMAZ
YÜKSEK GIDA FİYATLARI KAÇINILMAZ

TÜİK verilerine göre tarımsal girdi enflasyonu son bir yılda yüzde 49,93 artış kaydetti.

İŞÇİLERİN GELİRİ YİNE PUL OLACAK
İŞÇİLERİN GELİRİ YİNE PUL OLACAK

İşçi alacaklarının hesaplanmasında kullanılan yasal faiz oranı 19 yıl aradan sonra yüzde 9’dan yüzde 24’e çıkarıldı. Faiz oranının çok yetersiz olduğunu belirten Avukat Özveri, “Açık bir sınıfsal tercihtir. İşçinin parası pula dönüyor” dedi.