Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
01 Aralık 2019
BÜTÇE HAKKI

Bütçe hakkı, halkın seçtiği parlamentolar aracılığı ile kamu gelir ve giderlerini belirleme hakkıdır.

BÜTÇE HAKKI

Bütçe hakkı, halkın seçtiği parlamentolar aracılığı ile kamu gelir ve giderlerini belirleme hakkıdır. Dünyada halkın haraç ödemekten vergi ödemeye geçişi, vergilerin nerelere harcandığını denetlemesi, bütçeye ‘evet’ veya ‘hayır’ demesi, binlerce yıllık demokrasi mücadelesinin bir sonucudur.

Bütçe hakkının gelişmesinde İngiltere öncülük etmiştir. 1215 tarihinde Büyük Özgürlük Şartı’nın (Magna Carta Libertatum) imzalanması ve l688’de Haklar Bildirgesi’nin (Bill of Rights) ilân edilmesi ile İngilizler bütçe hakkını elde eden ilk millet olmuştur.
 
Fransa’da, 1789 İhtilali sonrası derebeylerin, kilisenin sahip olduğu vergileme yetki ve ayrıcalıkları kaldırılmıştır.
 
Osmanlı İmparatorluğu’nda, batı anlamında halkın yürüttüğü bir bütçe hakkı mücadelesi yoktur. Bütçe hakkının doğuşu ve gelişimi yukarıdan aşağıya doğru, devlet yöneticilerinin istekleri ile olmuştur. 1876 Anayasası’nda önemli gelişmeler olmuş olsa da savaşlar nedeniyle bütçelerin uygulanması gecikmiştir.
 
Modern anlamda bütçe hakkı 1924 Anayasası ile gelmiştir. 2018 yılı bütçesine kadar bütçeler hükümetler tarafından hazırlanmıştır. Halk adına Meclis denetimi yapılmış, Meclis adına da bütçe uygulamaları Sayıştay tarafından denetlenmiştir.
 
Daha önemlisi bütçe meclis tarafından kabul edilmediğinde bu güven oyu anlamına gelmiştir. Bütçenin onaylanması hükümete güven, onaylanmaması veya reddi ise güvensizliğin bir göstergesi olarak kabul edilmiştir. Hükümetler düşmüştür.
 
Başkanlık sistemi ile TBMM’deki görüşmelerde ‘güvenoyu’ anlayışı kalkmış ve halkın bütçe hakkına sınırlama gelmiştir. Hükümetin bütçe hazırlama yetkisi de  Cumhurbaşkanına geçmiştir. Cumhurbaşkanını da halk seçiyor, ancak aynı halk hükümetin başarısızlık durumunda meclis aracılığı ile denetim yetkisini kullanamıyor. Cumhurbaşkanı tarafından atanan bakanlar, bir yüksek bürokrat konumundadır.
 
Öte yandan yeni sistem ile Meclis adına bütçeyi görüşen Plan Bütçe Komisyonu’nun yapısı ve yetkisi de değişti. Parlamenter sistemde hükümet azınlıkta da olsa Plan ve Bütçe Komisyonu’nun çoğunluğu iktidar partisinden olurdu… Yeni sistemde üye sayısı TBMM danışma kurulu tarafından belirleniyor. Yine parlamenter sistemde komisyon  hiçbir kısıtlamaya bağlı olmaksızın ödeneklerde her türlü değişikliği yapabilirdi, bütçenin tamamını yeniden yapabiliyor. Bu şekliyle komisyonun yapısı daha demokratik oldu.
 
En büyük sorun, bütçe görüşmeleri sırasında genel ekonomik sorunlar ve hükümet politikaları da geniş bir şekilde görüşülürdü. Milletvekilleri, Genel Kurul’da, kamu idare bütçeleri hakkında du¨s¸u¨ncelerini, her bu¨tc¸enin tu¨mu¨ u¨zerindeki go¨ru¨s¸meler sırasında ac¸ıklıyorlardı. Daha sonra bu kamu bu¨tc¸eleri bo¨lu¨mler halinde okunup oylanıyordu… Başkanlık sistemi ile şimdi Genel Kurul’da kamu idare bu¨tc¸eleri ile degˆis¸iklik o¨nergeleri, u¨zerinde ayrıca go¨ru¨s¸me yapılmaksızın okunup oylanıyor.
 
Bütçe hakkının sınırlanması, halkın idareye olan güvenini azaltır. Vergi mükelleflerinin vergiye karşı tepkileri artar. Vergi bilinci olumsuz etkilenir. Vergi kayıp ve kaçağı artar… Vergiden kaçınma ve vergi kaçırma artar. 
 
Bu sorunu dolaylı da olsa vergi rekortmenleri açıklamasında kısmen yaşamaya başladık… Söz gelimi Türkiye’nin 2018 gelir vergisi rekortmenlerinden ilk ikisi adının açıklanmasını istemedi… İlk 100’de yer alan 57 kişi ismini ve ödediği vergi miktarını açıklamadı. Gerçekte vergi rekortmeni, herkese işinde itibar sağlar? Buna rağmen ilk yüz içinde çoğunluk ismini açıklamadı… Düşünmemiz gerekir.
DİĞER HABERLER
ABD’Lİ SİGARA DEVİNDE GREV KARARI!
ABD’Lİ SİGARA DEVİNDE GREV KARARI!

BASINA VE KAMUOYUNA!  ABD’Lİ SİGARA DEVİNDE GREV KARARI! Sendikamızın uzun yıllardır örgütlü olduğu dünya sigara piyasasındaki dev aktörlerden olan British American Tobacco Şirketi (BAT) ile sürdürülen Toplu İş Sözleşmesi (TİS) müzakereleri uyuşmazlıkla sonuçlandı. 01.01.2023 ile 31.12.2024 tarihleri arasını kapsayan TİS müzakereleri sendikamızın tüm yapıcı çabalarına karşın işverenlerin olumlu adım atmaması sonucu tıkanmıştır. İçinde bulunduğumuz ekonomik […]

ASGARİ ÜCRETLİ EV ALMAK İÇİN 30 YIL ÇALIŞMAK ZORUNDA
ASGARİ ÜCRETLİ EV ALMAK İÇİN 30 YIL ÇALIŞMAK ZORUNDA

Türkiye’de barınma sorunu her geçen gün derinleşirken, asgari ücretli maaşının tek kuruşuna bile dokunmadan 100 metrekare evi ancak 30 yıl çalışırsa alabiliyor.

TÜİK’İN İŞÇİLERE VERDİĞİ ZARAR
TÜİK’İN İŞÇİLERE VERDİĞİ ZARAR

Ekonomik krizin giderek derinleştiği ve seçimler sonrasında büyük olasılıkla daha da büyük sıkıntılara yol açacağı bir süreç yaşıyoruz.

DR.OETKER’DE TİS GÖRÜŞMELERİ BAŞLADI
DR.OETKER’DE TİS GÖRÜŞMELERİ BAŞLADI

Dr. Oetker işyerinde yeni dönem toplu iş sözleşmesi görüşmeleri, İzmir’de yapılan toplantıyla başladı.