Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
24 Eylül 2013
BİR YILDÖNÜMÜ ÜZERİNE SÖYLEŞİLER

Beş kayıp yıl sonunda metropol ekonomileri bir büyük durgunluk ortamına saplanmıştır. Emperyalizmin çevresindekiler ise finans piyasalarında balonlaşma mı, kriz mi açmazına mahkum olmuş durumdadır.

BİR YILDÖNÜMÜ ÜZERİNE SÖYLEŞİLER

Bugünlerde uluslararası krizin beşinci yıldönümü hatırlanıyor, bilançolar çıkarılıyor. Büyük bir krizin adım adım gelmekte olduğunu gösteren somut olaylar, aslında Şubat-Mart 2007’de ortaya çıktı. Önce HSBC’nin ipotekli türevler üzerinde ağır kayıplara sürüklendiği ortaya çıktı, sonra da aynı piyasada 60 milyar dolarlık bir işlem hacmini denetleyen New Century Financial adlı dev şirket iflas etti. Sonraki on sekiz ay boyunca olumsuz olaylar zinciri devam etti. Yine de krizin başlangıcı olarak ABD’nin dev yatırım bankası Lehman Brothers’ın 15 Eylül 2008’de iflası kabul edildi. Burjuva iktisadı krizi öngöremedi, sonrasını da derinliğine çözümleyemedi.
Bizim takım (Marksist, sosyalist, sol-radikal iktisatçılar) ise, bir bunalım ortamının filizlerini belirlemeye, ölçmeye epey zamandır başlamıştı. Krizin teşhisini en erken koyanlar ve gelişimini de anlamlı bir çerçeve içinde inceleyenler de onlardı. Adlarını, katkılarını burada sıralamam mümkün değil.

Uluslararası kriz üzerinde kuşbakışı birkaç vurgulama, hatırlatma yapalım. (1)Kapitalizmin, metropol sermayesinin krizi söz konusudur.
Kapitalizmin krizlerini çözümlemek için öncelikle kâr oranındaki hareketlere bakmak gerekir. Bu genelleme bu kriz için de geçerlidir. ABD’de neo-liberal yıllar boyunca (1981-1997 döneminde) yükselme eğilimi gösteren ortalama kâr oranı, sonraki on yılda (2007’ye kadar) düşmeye başlamıştır.
Krizin ön koşulları böyle oluştu.
(2) Finans kapitalin özel katkısı oldu.
Sözü edilen kâr oranı, üretken sermaye için geçerlidir. Buna karşılık, finans sektörünün başta ABD, metropol ekonomileri içindeki ağırlığı, neo-liberal dönem boyunca hızla arttı. Finansal kârlar, getiriler, üretken sektörlerdeki kâr oranlarının üzerinde seyretti. Bu, finansal (kâğıttan) varlıkların ekonomilerin büyüme temposunun çok üzerinde değer kazanmasıyla yakından ilgilidir. Bu "zenginleşme", kâğıt üzerinde kalmadı; ekonomilerin reel kesimleri üzerinde talepkar oldu; üretken sermayenin aşınmakta olan kâr oranları üzerinde ayrıca baskı oluşturdu.
(3) Emperyalizmin özel işlevleri ve sorunları gündeme gelmiştir.
Emperyalizm, bu ortamda iki doğrultuda etkili oldu. Üretken metropol sermayesi düşük ücretli çevre ekonomilerine (örneğin Çin’e) astronomik boyutlarda yayılarak ülke içindeki (ABD’deki) kârlar üzerindeki baskıları telafiye çalıştı. Dev metropol şirketleri böylece kârlılıklarını korudular, ancak "kendi ülkeleri" dışına taşarak… İkinci doğrultu, "dolar emperyalizmi" ile ilgilidir. ABD’nin süperemperyalist konumu doların fiilen bir dünya parası olmasını sağlıyordu. Böylece dolar (veya dolarlı tahviller) basarak dünyayı "satın alma", hemen hemen sınırsız cari açıklar verme ayrıcalığı oluyordu. Dış dünyadan çok büyük boyutlarda kaynak aktarımı bu sayede sağlandı. Finansal kesimin reel ekonomi üzerindeki talepleri ve emekçilerin gelirleri üzerinde tüketebilme olanakları bu kaynak aktarımı ile karşılandı. Yaygın ve abartılı borçlanmaya dayalı balonlaşma böyle oluştu. İçten veya dıştan gelecek bir "dürtü" sonunda patlaması kaçınılmaz bir köpük… "Dürtü" içten, hastalıklı biçim ve boyutlarda finansallaşmış olan konut piyasalarından geldi. Şubat 2007’de başlayan belirtiler, Eylül 2008’de dört başı mamur bir finansal krize dönüştü, hızla Avrupa’ya yayıldı, reel ekonomileri de bunalımlara sürükledi.
(4) Kriz yönetimini finans kapital üstlendi.
Başlangıçtaki Keynes’çi maliye politikaları hızla terkedildi ve öncelik finans kapitalin ihya edilmesine odaklandı. Batık finansal kuruluşlar, önce hazine, sonra da merkez bankalarından astronomik kaynaklar aktarılarak kurtarıldı. Artan likiditenin üretimi destekleyen kredilere dönüşmesi sınırlı kaldı. Büyük ölçüde spekülatif fon akımları beslendi.
(5) Krizin çevre ekonomilerine yansıması sınırlı kaldı.
2008-2009’da hızlı sermaye çıkışları çevre ekonomilerini kriz ortamına taşıdı. Çoğu iç talebi pompalayarak bu durumu geçiştirdiler. Büyük boyutlu ve kronik dış açık/dış borç sorunları içinde olanlar (örneğin Doğu-Orta Avrupa, Türkiye, Meksika, Güney Afrika) bu seçeneği izleyemediler ve küçüldüler. 2009’un sonlarında Batı merkez bankalarının başlattığı likidite genişlemesi "Güney" coğrafyasına da bol miktarda taştı. Brezilya gibi ülkelerde, dış dengelerin bozulması nedeniyle "kur savaşları" yakınması başladı. Türkiye gibi "kırılgan" ekonomileri ise sıcak para girişleri rahatlattı. 2010 ortalarında Avro Bölgesi yeni bir kriz dalgasına sürüklendi. Sistemin (Avrupa’nın güneyi ile İrlanda’dan oluşan) bağımlı çevresine, neo-liberal dönemde Üçüncü Dünya’nın sık sık karşılaştığı IMF/ DB reçeteleri insafsızca uygulandı.

"Beş kayıp yıl" sonunda metropol ekonomileri bir "büyük durgunluk" ortamına saplanmıştır. Emperyalizmin çevresindekiler ise ABD Merkez Bankası’nın belirlediği "finans piyasalarında balonlaşma mı, kriz mi" açmazına mahkum olmuş durumdadır.

DİĞER HABERLER
GIDA FİYATLARI ARTIYOR, SAHTE ÜRÜN ÇOĞALIYOR
GIDA FİYATLARI ARTIYOR, SAHTE ÜRÜN ÇOĞALIYOR

Gıda fiyatları 48 aydır kesintisiz artıyor. Gıda Mühendisleri Odası, “Alım gücü düşen halk, sayıları hızla artan sağlıksız taklit ürünlere yöneliyor” uyarısında bulundu.

SİMİT BİLE ALAMAYAN BİNLERCE ÇOCUK VAR!
SİMİT BİLE ALAMAYAN BİNLERCE ÇOCUK VAR!

Yoksulluğun vurduğu çocuklar saatler boyu okullarda aç kalmak zorunda kalıyor. Ne evden yiyecek götürebiliyor ne de paraları olmadığı için kantinden bir şey alabiliyor.

NUH’UN ANKARA’DA TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ İMZALANDI
NUH’UN ANKARA’DA TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ İMZALANDI

Sendikamız ile Nuh’un Ankara Makarnası arasında şubat ayında başlayan yeni dönem toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde anlaşma sağlandı.

DÜNYA EMEK GÜNDEMİNDEN
DÜNYA EMEK GÜNDEMİNDEN

Dünya emek gündeminden haberler.