Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
ATAKEY
FELDA IFFCO
PERFETTİ VAN MELLE
KRAFT HEİNZ
SAFE SPİCE
SAGRA
İZTARIM
DOĞANAY
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Dr Oetker
Agthia
06 Ağustos 2013
BİR DÖNÜM NOKTASINDA KUŞBAKIŞI EKONOMİ

Mayıs’ta başlayan dışsal bozulmayı dikkate alarak soruyoruz: 2013’ün encamı ne olacak? Seçim ortamına girerken, bu soru AKP için hayatidir. Zira, bu partinin varlığı büyük ölçüde iktidarda olmasına bağlıdır.

BİR DÖNÜM NOKTASINDA KUŞBAKIŞI EKONOMİ

Mayıs’ta başlayan dışsal bozulmayı dikkate alarak soruyoruz: 2013’ün encamı ne olacak? Seçim ortamına girerken, bu soru AKP için hayatidir. Zira, bu partinin varlığı büyük ölçüde iktidarda olmasına bağlıdır.

Geçen hafta bu köşede, Mayıs 2013’te dış kaynak hareketlerindeki gerilemeye bakarak sorguladık: “Ekonomi inişe mi geçiyor?”

Bugün de Nisan-Temmuz dönemine ait farklı verilere bakarak bu soruyu tartışmak istiyorum.

* * *

AKP’nin beş yıllık “Lale Devri” 2007’de son buldu. 2003-2007’nin ortalama büyüme hızı yüzde 7,2’dir. Sonraki iki yılda (2008-2009) ekonomi küçüldü; 2010-2011’de hızla canlandı; 2012’de durgunluğa sürüklendi. Bu ikinci beş yılın ortalama büyüme hızı yüzde 3,5’tir.

Mayıs’ta başlayan dışsal bozulmayı dikkate alarak soruyoruz: “2013’ün encamı ne olacak?” Bir yıl içinde seçim ortamına girmekte olan Türkiye’de bu soru özellikle AKP için hayatidir. Zira, bu partinin varlığı büyük ölçüde iktidarda olmasına bağlıdır. 2009 krizinin dip noktasında yapılan yerel seçimlerde AKP’nin önemli boyutlarda oy kaybına uğraması, ekonomik konjonktürün sandıklara yansıdığını göstermişti. 2013-2014’e ilişkin ekonomik öngörülerin önemi bu nedenle artıyor.

2013’ün ilk aylarına bakalım. Ocak-Mart döneminin milli gelir tahminleri yüzde 3 oranında bir büyüme veriyordu. Bu oran, bir önceki yılın aynı döneminde gerçekleşen büyüme hızının (yüzde 3,3) altındadır.

İki ay daha ileriye gidelim. Nisan-Mayıs’ta sanayi üretimi yüzde 3,3 oranında artarak yılbaşına göre bir kıpırdama göstermektedir, ama bu büyüme hızı hâlâ bir yıl öncesinin (yüzde 4,3) altında seyretmektedir. Haziran’da fazla değişiklik olmayacağını varsayarak, sanayi üretim verilerini (Ocak-Mart katsayılarını kullanarak) milli gelire taşıyalım. Nisan-Haziran 2013’te milli gelirin büyüme hızı yüzde 3,6 çıkacaktır. Bu iyimser öngörü, 2012’nin tekrarını vermektedir, o kadar…

Bu öngörü, Mayıs’ta dış kaynak hareketlerinde başlayan gerilemenin iç talebe, üretime, milli gelire yansımalarını içermiyor. Bu tür yansımalar birkaç ay gecikmeyle ortaya çıkar. Mayıs’ın ödemeler dengesi verilerini geçen hafta gözden geçirdik ve yabancı sermaye girişlerinin on iki ay öncesine göre yüzde 78 oranında gerilemiş olduğunu belirledik. Haziran-Temmuz’un kesin verileri henüz yok; ancak dolaylı göstergelere bakarsak dış kaynaklardaki gerileme süregelmektedir: Bu iki ayda Merkez Bankası döviz rezervlerini 4,5 milyar dolar daha eritmiştir. (Böylece, Mayıs sonrasında TCMB’nin rezerv kaybı 9 milyar dolara ulaşmıştır.) Kalkınma Bakanlığı haftalık (2 Ağustos) bülteninde, Haziran-Temmuz aylarında yabancıların tahvil, hazine bonosu, borsa ve mevduata bağlanmış portföylerinde 22 milyar dolarlık bir daralma olduğunu açıklıyor. Bu daralmanın da bir bölümü “sermaye çıkışı”dır. Diğer bölümü ise, hisse senedi ve tahvillerdeki değer kaybı ile doların pahalılaşmasının istatistiki yansımasıdır.

Kısacası, tüm göstergeler dış kaynak hareketlerindeki bozulmanın Temmuz sonuna kadar sürdüğünü gösteriyor. Milli gelir üzerindeki etki, yılın ikinci yarısında gözlenecek; Ekim sonrasında ise ekonomi güçlü bir olasılıkla küçülme patikasına girecektir.

Kıssadan hisse: Yılbaşında gözlenen durgunlaşma aşılamamıştır; ufukta küçülme vardır.

* * *

Ekonomi bu olumsuz konjonktüre ağır dış kırılganlıklar içinde girmektedir. Durgunlaşma ortamı içinde cari işlem açığını artırma becerisi, tipik bir “Türkiye mucizesi”dir. 12 aylık (Haziran 2012-Mayıs 2013 toplamı) cari açık 54 milyar dolardır ve bu toplam altı aydan beri yükselmektedir. Dış borç faizlerindeki artışın dış açığa yansımasını dikkate almayalım ve bu eğilimin daha da bozulmayacağını varsayalım. Ekonominin önümüzdeki 12 ay içinde salt cari işlem açığının finansmanı için bu düzeyde dış kaynak gereksinimi söz konusudur.

Dahası da var: Bu düzeye Mart’ta 350 milyar dolara ulaşan dış borçların kısa vadeli öğelerini de eklemek gerekiyor. Dış ortamın canlı olduğu dönemlerde vadesi gelen dış borçlar yenilenir; “döndürülür”. Dünya ekonomisinde belirsizlikler veya Türkiye’ye karşı güven aşınması oluşursa, özellikle kısa vadeli borçlar yenilenmeyebilir. Merkez bankalarının döviz rezervleri bu açıdan önem taşır. 2011 yılının ikinci yarısından itibaren Türkiye’nin kısa vadeli dış borçları, TCMB’nin brüt rezervlerini aşmaya başladı. Mayıs 2013’te bu kredilerin toplamı 123 milyar dolar; TCMB’nin brüt döviz rezervleri ise 109 milyar dolardır. Bu rezervlerin yarısından fazlasının Merkez Bankası’na ait olmadığını; TCMB’nin yükümlülüklerinden oluştuğunu da belirtelim.

Cari açık ve kısa vadeli borçların toplamına, bir yıl içinde vadesi gelecek olan orta-uzun vadeli kredileri de eklersek, önümüzdeki on iki ayın dış kaynak gereksinimi 200 milyar doları bulabilecektir. Uluslararası finans ortamının bozulması, bu dışsal kırılganlık etkenleri ile birleşince Türkiye “riskli yükselen ekonomiler” kategorisine girmiştir. Bu durum, dış kaynak hareketlerinin 2013’te olumsuz doğrultuda seyredeceği öngörüsünü gerçekçi kılmaktadır.

Peki, ülke kritik bir seçim konjonktürüne girerken, siyasi iktidar bu olumsuz durumu sineye çekebilir mi? Önümüzdeki haftalarda tartışmak üzere…

DİĞER HABERLER
TEMSİLCİ EĞİTİMLERİ BAŞLADI
TEMSİLCİ EĞİTİMLERİ BAŞLADI

Sendikamızın düzenli eğitimleri kapsamında gerçekleştirdiği Temsilci Eğitimleri bu yıl, 20 Mayıs ile 5 Haziran 2024 tarihleri arasında Seferihisar Labranda Lebedos Otelinde düzenliyor.

ENFLASYONUN KALELERİ: ARJANTİN VE TÜRKİYE
ENFLASYONUN KALELERİ: ARJANTİN VE TÜRKİYE

Son zamanlarda piyasacı ekonomi yorumcuları büyük bir sitayişle Arjantin programından söz ediyor, mart ayında bütçe fazlası verilmesini Türkiye’ye örnek gösteriyor. O nedenle her iki ülkeyi benzerlikleriyle ve farklılıklarıyla karşılaştırmakta yarar bulunuyor.

MERKEZ’DEN ASGARİ ÜCRETLİYE SEFALET ÇIKTI
MERKEZ’DEN ASGARİ ÜCRETLİYE SEFALET ÇIKTI

Merkez Bankası ilk 6 ayda enflasyonun yüzde 25.46’ya çıkacağını rapor etti. İkinci yarıda zam verilmezse milyonlarca asgari ücretlinin alım gücü 13.552 liraya düşecek.

140 LİRAYA FABRİKADAN ÇIKAN TAVUK KANADI, MARKETTE 286 LİRA OLUYOR, BİZİM SUÇUMUZ NE?
140 LİRAYA FABRİKADAN ÇIKAN TAVUK KANADI, MARKETTE 286 LİRA OLUYOR, BİZİM SUÇUMUZ NE?

Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Başkanı Bedri Girit, Ticaret Bakanlığı’nın 1 Mayıs-31 Aralık 2024 döneminde bütün ve parça dahil tavuk dış satımını “ihracatı kayda bağlı mallar” listesine alması üzerine sektör temsilcileriyle bir fiyat takibi deneyi yaptı.