Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Belkarper
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Belkarper
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
31 Mart 2021
“BEN NEREDE YANLIŞ YAPTIM!”

Geçen yıl hazirandan itibaren fiyat artışının çok üstünde seyretmeye başlayan döviz kurunun beli, kasım operasyonuyla kırılmıştı! Şimdi de mart operasyonu ve kur, belini kıranlardan, daha çok da bu operasyonda hiç dahli olmayanlardan intikam alıyor…

“BEN NEREDE YANLIŞ YAPTIM!”

Rahmetli Kayahan’ın şahane bir besteyle taçlandırdığı bu şarkısını hemen hepimiz biliriz. Dönüp bakar insan mazisine ve nerede hata yaptığını bulmaya çalışır.

Ama biz nerede yanlış yaptığımızı pekala biliyoruz. Dolayısıyla ortada “Nerede” sorusu olduğu söylenemez.

Ama üstünde durulması gereken başka bir soru var; “Niye” sorusu.

Yazımızdaki grafik her şeyi çok açık bir şekilde ortaya koyuyor… Aylık ortalama sepet kur ve fiyatlardaki yıllık değişim… 2020 yılı başından bu yılın mart ayı sonuna kadar olan son on beş ay, fiyatlar tabii ki henüz mart bilinmediği için on iki ay…

Geçen yılın ilk beş ayında yıllık değişim bu üç göstergede de hemen hemen aynı. Haziranla birlikte kur ayrışıyor ve hızlı bir yukarı gidiş başlıyor. Aynı aydan itibaren çok daha düşük oranda olmak üzere kura eşlik eden bir Yİ-ÜFE artışı da var. Makas, kasımda tavan yapıyor. Bakılıyor ki gidişat, gidişat değil; kasım operasyonu gündeme geliyor. Sonuç mu, grafikte kur nasıl da yönünü aşağı çevirmiş.

Ama bir heyecan(!) yaratmak gerek. On gün kadar önce Merkez Bankası’nda yeni bir operasyon ve yıllık değişimi üç aydır gerilemekte olan kur yönünü yeniden yukarı çeviriyor.

Tam denge sağlanıyordu ki…

Daha önce de kaç kez vurguladık. Kur düştü diye fiyatlar hemen gerilemez, hatta belki de hiç gerilemez. Çünkü grafikte kurun uzun bir süre fiyatların çok üstünde seyrettiği rahatlıkla gözlenebiliyor. Maliyete giren kur yükü, zaten fiyatlara tam yansımamıştı. Zaman içinde kur ve fiyat artışı dengeye gelecek, oranlar birbirine yaklaşacaktı. Bu gerçekleşti de, hatta şubat sonu itibarıyla Yİ-ÜFE artışı uzun bir aradan sonra ilk kez kur artışının üstüne çıktı.

Martta sepet kur artışı yönünü yeniden yukarı çevirdi. Ama dikkat edelim; bu yön değişikliği mart ayının üçte birlik dönemindeki hareketlenmeyle oldu. Grafiği oluştururken kurun aylık ortalamasını kullanıyoruz; ay sonunu değil. Dolayısıyla mart ayının yaklaşık üçte ikisi düşük kurla, üçte biri yüksek kurla geçildi. Böyle olduğu halde ay ortalamasında yön yukarı döndü.

Şimdi ne olacağı çok açık… Kur artışı kaynaklı yeni bir enflasyon dalgasıyla, daha önce de dile getirdiğimiz şekilde söylersek yeni bir enflasyon tsunamisiyle karşı karşıya kalacağız.

Üstelik elimizde atacak barut da yok. Ne yapacağız yani, faizi mi artıracağız!

O zaman biz Merkez Bankası’ndaki son operasyonu niye yaptık!

Faiz yüzde 19’du ama hiç olmazsa kur 7.20’lerdeydi.

Faiz şimdi yine yüzde 19 ama kur 8.40’lara dayandı.

Hadi hep beraber haykıralım:

“Biz nerede yanlış yaptık”!

SORUN KEŞKE YALNIZCA ENFLASYON OLSA…

Sepet kur, Yİ-ÜFE ve TÜFE’yi 2019 yılı aralık ayındaki düzeyi 100 kabul ederek bir zincirleme endekste topladık. Birlikte yola çıkan bu üç gösterge nasıl seyretmiş ve son durum nedir, topluca görelim istedik.

Eğilim, ana yazıdaki grafikte ortaya çıkan eğilimle tabii ki aynı. Ama sepet kurun mart ayındaki yukarı dönüşü bu kez çok daha keskin bir şekilde kendini gösteriyor.

Bu grafiğin bize söylediği de aynı:

“Hazır olun, çok yüklü zamlara hazır olun!”

Ve diğer olumsuzluklar…

Aslında karşı karşıya bulunduğumuz sorunun en çarpıcı yönü olarak enflasyonu görüyoruz ama enflasyonla birlikte yaşayacağımız öylesine çok sorun var ki…

Dolar dün bir ara 8.45’i, euro da 9.93’ü gördü.

Bu kur artışı “yüksek maliyetle üretip satabilenler” için pek sorun değil.

Ne var ki yüksek maliyetle üretmek zorunda kalıp satmakta sorun yaşayacakları çok sıkıntılı bir süreç bekliyor.

Yurtiçi pazarda sorun yaşayacak şirketlerden bir de döviz borcu olanlar, herhalde her geçen dakika kabus yaşıyorlardır.

Bu kur artışı bize ne yazık ki “daha maliyetli üretim, daha daralmış bir iç pazar, daha yüksek bir enflasyon, daha yüksek işsizlik, döviz borcunu ödeyemediği için zora giren şirketler” olarak geri dönecek.

Ve en sıkıntılı yön de şu:

Tekrar edelim; elimizde kullanacağımız koz da kalmadı.

KAYNAK Alaattin AKTAŞ / Dünya
DİĞER HABERLER
RAMAZAN BAYRAMINIZ KUTLU OLSUN
RAMAZAN BAYRAMINIZ KUTLU OLSUN

Değerli üyelerimiz,

Sevgili mücadele arkadaşlarım,

Gıda işçileri olarak bizler ülkemizin ve dünyanın içinden geçtiği bu zor süreçte, zor koşullarda üretmeye devam ettik.

İŞÇİYE ‘ÇALIŞMA İZNİ’ BAHANESİYLE BASKI
İŞÇİYE ‘ÇALIŞMA İZNİ’ BAHANESİYLE BASKI

Kötü niyetli işverenler, salgın döneminde istihdam ve gelir kaybının önüne geçmek için alınan önlemleri işçiye baskı unsuruna dönüştürmeye devam ediyor. Sendikalı oldukları için ücretsiz izne gönderilen, Kod-29’la işten çıkarılan işçilere tam kapanma döneminde ‘çalışma izni’ zulmü başladı.

MARTTAKİ İSTİHDAM ARTIŞINI İZAH EDEBİLEN VAR MI?
MARTTAKİ İSTİHDAM ARTIŞINI İZAH EDEBİLEN VAR MI?

-İstihdam martta mevsim etkisinden arındırılmış hesaplamaya göre 550 bin arttı. Arındırmaya konu olmayan hesaplamaya göre artış ise 757 bin düzeyinde.

-Bu artışların çok büyük bir bölümü sanayi kaynaklı. Ama sanayide martta öyle kayda değer bir büyüme yok. 550 binlik istihdam artışına karşılık gelen büyüme yalnızca yüzde 0.7.

-İstihdam artışlarında dikkat çeken bir yön de, bu artışların tümüyle erkeklerden kaynaklanması. Kadın istihdamında gerileme var.

-Köşemizde dün de değinmiştik, bugün biraz daha detaya ineceğiz; ineceğiz çünkü bu önemli ve izah edilmesi pek de kolay görünmeyen bir konu…

NESTLE’DEN İŞÇİYE SALGIN DESTEĞİ
NESTLE’DEN İŞÇİYE SALGIN DESTEĞİ

Nestle Türkiye’den örnek uygulama! Covid-19 süresince tüm dünyada sağlık ve gıda en önemli iki başlık oldu. Bu iki alanda çalışan emekçiler canları pahasına üretimlerini ve çalışmalarını sürdürdü. Salgın hepimizin hayatını olumsuz şekilde etkiledi.