Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
21 Nisan 2010
ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ VE SENDİKAL HAKLAR

Prof. Dr. Hikmet Sami TÜRK – Cumhuriyet

ANAYASA  DEĞİŞİKLİĞİ VE SENDİKAL HAKLAR

İktidar partisi milletvekillerinin imzalarıyla TBMM Başkanlığına sunulan Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi, şimdiye değin genellikle siyasi partilerin kapatılmasına, Anayasa Mahkemesi ile Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun yeniden yapılandırılmasına ilişkin hükümleriyle tartışma konusu olmuştur (1). Oysa Kanun Teklifinin 5, 6 ve 7. maddeleriyle anayasanın Sendika kurma hakkı”, “Toplu iş sözleşmesi hakkı”, “Grev hakkı ve lokavtkenar başlıklı 51, 53 ve 54. maddelerinde de önemli değişiklikler yapılmaktadır.

Nitekim Kanun Teklifinin Genel Gerekçesine göre; sendikal haklar ile grev hakkında öngörülen bazı sınırlamaların kaldırılması, memurlara ve diğer kamu görevlilerine toplusözleşme hakkının tanınması”, anayasada mutlaka değiştirilmesi gereken hükümlerarasında yer almaktadır. Teklifin 5, 6 ve 7. maddeleriyle ilgili gerekçelerde ise Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) konferanslarında sendika özgürlüğü, örgütlenme ve toplu pazarlık hakları konularında kabul edilen ve Türkiye tarafından onaylanan 87 ve 98 sayılı uluslararası sözleşmelere uyum sağlama amacı dile getirilmiştir.

Anayasamıza göre, usulüne göre yürürlüğe konulmuş uluslararası antlaşmalar kanun hükmündedir; bunlar hakkında anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi durumunda ise uluslararası antlaşma hükümlerine üstünlük tanınmıştır (m. 90/V). Dolayısıyla sözü edilen 87 ve 98 sayılı uluslararası sözleşmeler de bu anlamda kanun hükmündedir. Böyle olduğu halde; inceleme konusu Kanun Teklifi ile anayasanın bazı hükümleri, bu sözleşmeler doğrultusunda değiştirilmek istenmektedir.

Aynı işkolunda birden çok sendikaya üyelik

Kanun Teklifinin 5. maddesi, anayasanın 51. maddesinin 4. fıkrasını yürürlükten kaldırmaktadır. Aynı sözcüklerle olmasa da başlangıçtan beri 51. maddede yer alan bu fıkra uyarınca, Aynı zamanda ve aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olunamaz.Bu yasağın kaldırılması, 87 sayılı Sendika Özgürlüğüne ve Örgütlenme Hakkının Korunmasına İlişkin Sözleşmeye uygun sayılabilir. Çünkü bu Sözleşmeye göre, Çalışanlar ve işverenler, herhangi bir ayırım yapılmaksızın önceden izin almadan istedikleri kuruluşları kurmak ve yalnız bu kuruluşların tüzüklerine uymak koşuluyla bunlara üye olmak hakkına sahiptirler.Uluslararası Çalışma Örgütü de, 87 sayılı Sözleşmenin her durumda çoğulculuğun olabildiğince olanaklı kalmasını içerdiği görüşündedir (2).

Fakat anayasanın 51. maddesinin 4. fıkrasının kaldırılmasıyla aynı iş kolunda rakip sendikaların çoğalması, var olan sendikaların bölünmesi ve parçalanması, sonuç olarak her birinin toplu pazarlık gücünün zayıflaması yolu açılacaktır. Nitekim Uluslararası Çalışma Örgütü de, -kanunla doğrudan veya dolaylı olarak sendika tekliğini zorunlu kılmak, 87 sayılı Sözleşmede öngörülen standartlara aykırı olmakla birlikte- rakip örgütlerin çoğalmasından kaçınmanın genellikle çalışanlar ve işverenlerin yararına olduğunu; bunun onların pazarlık masasındaki konumlarını güçlendireceğini, yapısal reformlar ve çalışmalarını etkileyen değişiklerle başa çıkma çabalarında eşgüdüm sağlayacağını belirtmektedir (3).

Aslında bu konuda sendika kurma özgürlüğü ile güçlü sendikacılık arasında makul bir denge kurulması gerekir. Kanun Teklifinde bu denge gözetilmemiş; örgütlenme özgürlüğü adına güçlü sendikacılık düşüncesinden uzaklaşılmıştır.

Kamu görevlileri sendikaları

Kanun Teklifinin 6. maddesi ile anayasanın 53. maddesinin kenar başlığı Toplu iş sözleşmesi ve toplusözleşme hakkıolarak değiştirilmekte; 3. ve 4. fıkraları yürürlükten kaldırılmakta; maddeye eklenen yeni fıkralarla memurlar ve diğer kamu görevlilerine toplusözleşme yapma hakkıtanınmakta, bu süreçte uyuşmazlık çıkması durumunda tarafların Uzlaştırma Kuruluna başvurabileceği, Kurulun kararlarının kesin ve toplusözleşme hükmünde olduğu belirtilmektedir. Madde gerekçesine göre, Uzlaştırma Kuruluna verilen yetki ile mevcut düzenlemedeki Bakanlar Kurulunun takdir yetkisi sona erdirilmekte”; “yeni düzenlemenin bir sonucu olarak 53. maddenin 3. fıkrasıile 98 sayılı Örgütlenme ve Toplu Pazarlık Hakkı İlkelerinin Uygulanmasına İlişkin Sözleşmenin 4. maddesinde öngörülen serbest ve gönüllü pazarlıkilkesiyle bağdaşmayan 4. fıkrası yürürlükten kaldırılmaktadır.

98 sayılı Sözleşmenin 4. maddesi, günümüz Türkçesiyle şöyle verilebilir: Çalışma koşullarını toplusözleşmelerle düzenlemek üzere, işverenler veya işveren örgütleriyle çalışanların örgütleri arasında isteğe bağlı görüşme usulünden yararlanılmasını ve bu usulün tam olarak geliştirilmesini özendirmek ve kolaylaştırmak için gerektiğinde ulusal koşullara uygun tedbirler alınacaktır.

Kanun Teklifinin 6. maddesi ile anayasanın 53. maddesinde yapılmak istenen değişiklik, kamu görevlileri sendikacılığına ağır bir darbe niteliğindedir.

Çünkü bu değişiklikle, 23.7.1995 tarih ve 4121 sayılı Kanunla 53. maddeye 3. fıkra olarak eklenen düzenleme ile getirilen kamu görevlileri sendikaları ve bunların idare ile yapacakları toplu görüşmelerin anayasal dayanağı ortadan kaldırılmaktadır. Eğer bu değişiklik önerisi kabul edilirse, sözü edilen 3. fıkranın uygulanmasına ilişkin 25.6.2001 tarih ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu da, anayasal temelden yoksun kalacaktır. Anayasanın Sendika kurma hakkıkenar başlıklı 51. maddesinde 5. fıkra olarak yer alan İşçi niteliği taşımayan kamu görevlilerinin bu alandaki haklarının kapsam, istisna ve sınırları gördükleri hizmetin niteliğine uygun olarak kanunla düzenleni.hükmü ise, 51. maddede içinde sendika sözcüğü geçmeyen tek fıkra durumundadır. Dolayısıyla kamu görevlileri sendikaları için bu fıkraya anayasal destek işlevi yüklenemez. Zaten bu fıkra yeterli olsaydı, 53. maddeye 4121 sayılı Kanunla şimdi yürürlükten kaldırılmak istenen 3. fıkra eklenmezdi.

Eğer önerilen değişiklik gerçekleşirse, memurlar ve diğer kamu görevlileri için getirilmek istendiği öne sürülen toplusözleşme yapma hakkınasıl uygulanacaktır? Acaba memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplusözleşme yapma hakkını bireysel olarak mı kullanacaklardır? Sendikasız toplusözleşme olabilir mi? Kamu görevlileri sendikacılığı için sonun başlangıcı anlamına gelen bu değişiklikten vazgeçilmelidir.

DİĞER HABERLER
VEFAT VE BAŞSAĞLIĞI
VEFAT VE BAŞSAĞLIĞI

Banvit Bandırma Fabrikasında çalışan üyemiz Fatih Kangal, motoruyla geçirdiği kaza sonucunda hayatını kaybetmiştir. Merhuma rahmet, kederli ailesi ve çalışma arkadaşlarına başsağlığı dileriz.

AÇLIK ASGARİYİ YÜZDE 50 AŞTI
AÇLIK ASGARİYİ YÜZDE 50 AŞTI

Türk-İş Açlık ve Yoksulluk Sınırı Araştırması’nın haziran sonuçlarını açıkladı.

ASGARİ ÜCRET MASASI KURULUYOR
ASGARİ ÜCRET MASASI KURULUYOR

Yılbaşında yüzde 50’lik artışla 4 bin 253 lira olan asgari ücret, haziranda açlık sınırının 2 bin 138 lira altında kaldı.

İZMİR 3 NOLU ŞUBEMİZİN KONGRESİ TAMAMLANDI
İZMİR 3 NOLU ŞUBEMİZİN KONGRESİ TAMAMLANDI

İzmir 3 Nolu Şubemizin 17. Olağan Genel Kongresi tamamlandı.