Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
TavsanliUn
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
01 Aralık 2021
AÇIKLANAN ÇİĞ SÜT FİYATI İNEK KESİMİNİ DURDURUR MU?

Çiğ süt üreticileri uzun bir süreden beri artan yem fiyatları ve diğer girdilerdeki maliyet artışı nedeniyle zarar ediyor, süt ineklerini kesime göndermek zorunda kalıyordu.

AÇIKLANAN ÇİĞ SÜT FİYATI İNEK KESİMİNİ DURDURUR MU?

Gıda Komitesi tarafından 16 Haziran 2021 tarihinde belirlenen ve Ulusal Süt Konseyi tarafından açıklanan litre başına 3 lira 20 kuruşluk çiğ süt referans fiyatı artırılmadığı için yetiştiriciler çaresizdi.

Bir süreden beri seslerini duyurmak için ciddi çaba gösteren üreticilerin baskısı ile 29 Kasım günü önce Gıda Komitesi toplandı. Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan, Ticaret Bakanı Mehmet Muş, Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli ve ilgili bürokratların katılımı ile toplanan Gıda Komitesi, çiğ süt fiyatının belirlenmesi ve açıklanmasını Ulusal Süt Konseyi’ne bıraktı.

Aynı günün akşamı toplanan Ulusal Süt Konseyi Yönetim Kurulu, 3.5 saat süren toplantı sonrasında çiğ süt referans fiyatının litre başına 3 lira 20 kuruştan 4 lira 70 kuruşa çıkarılmasına karar verdi. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenen litre başına 20 kuruşluk destekleme primi ise artırılmadı. Böylece çiğ süt referans fiyatı yaklaşık yüzde 47 oranında artışla 3,2 liradan 4,7 liraya yükselmiş oldu. Çiğ süt fiyatındaki bu artış inek kesimini durdurabilir mi?

Sabit fiyat yerine süt yem paritesi kriteri geldi

Bu soruya yanıt vermeden önce, Ulusal Süt Konseyi’nin çiğ süt referans fiyatını belirlendiği toplantıda alınan kararların detayına bakmakta yarar var. Ulusal Süt Konseyi, 10 yılı aşkın bir süreden beri çiğ süt fiyatını belirliyor. Çiğ süt referans fiyatı genellikle 6 aylık sürelerle sabit tutuluyordu. Bu süre zarfında yem başta olmak üzere artan maliyetler çiftçinin sırtına biniyor ve süt fiyatına yansıtılamıyordu.

İlk kez 2017 yılı sonunda Ulusal Süt Konseyi’nin belirlediği fiyata hükümet tarafından müdahale edildi. Gıda enflasyonunu artıracağı gerekçesi ile belirlenen çiğ süt fiyatı açıklanamadı. 31 Ocak 2018 tarihli Resmî Gazete ’de yayımlanan “Çiğ Sütün Sözleşmeli Usulde Alım Satımına İlişkin Yönetmelik” değişikliği ile çiğ süt fiyatı belirleme yetkisi Ulusal Süt Konseyi’nden alınarak Gıda Komitesi’ne verildi. Yeni uygulamada Gıda Komitesi fiyatı belirliyor, Ulusal Süt Konseyi ise bu fiyatı kamuoyuna açıklıyordu. Önceki gün yapılan toplantı ile çiğ süt fiyatının belirlenmesi ve açıklanması yeniden Ulusal Süt Konseyi’ne geçmiş oldu.

Ayrıca sabit fiyat yerine süt yem paritesine göre fiyat belirlenmesi kararlaştırıldı. Buna göre açıklanan litre başına 4 lira 70 kuruşluk çiğ süt alım fiyatı 1.1 paritenin altına düşerse konsey yeniden toplanacak ve fiyatı revize edecek.

Yapılan hesaplamalara göre şu anda 1 litre çiğ sütün maliyeti ortalama 4 lira civarında. Bu nedenle belirlenen 4,70 lira +20 kuruşluk destekleme primi ile birlikte litre başına 4,90 liralık fiyat yakın zamanda tekrar revize edilmesi gerekecek. Çünkü yem fiyatlarındaki artış devam edecek gibi görünüyor.

Parite ne demek?

Uluslararası kabul gören süt yem paritesine göre yetiştirici 1 litre süt sattığında bununla 1.5 kilo yem alabilmeli. Türkiye’de bu parite uzun yıllardan beri 1.3 olarak kabul ediliyor. Yani 1 litre süt ile 1.3 kilo yem alınması öngörülüyor. Ulusal Süt Konseyi önceki gün yaptığı toplantıdan sonra pariteyi 1.1 olarak deklare etti. Yani üretici 1 litre süt ile 1.1 kilo yem alamazsa konsey toplanacak ve süt fiyatını artıracak.

Üreticinin zarar etmemesi ve süt ineklerinin kesilmemesi için paritenin en az 1.3 olarak kalmalıydı. Amerika’da ve diğer bazı ülkelerde parite 2 civarında. Dolayısıyla süt hayvancılığının sürdürülebilmesi için Türkiye’de de süt yem paritesinin en az 1.3 olması gerekiyor. Üretici 1 litre süt ile 1.3 kilo yem alabilmeli.

Referans fiyat çiftçinin cebine giren para değil

Ulusal Süt Konseyi’nin açıkladığı fiyat çiğ süt için taban veya tavan fiyat değil. Referans fiyattır. Bu nedenle üreticilerin büyük bölümü açıklanan litre başına 4,7 liralık fiyattan sütünü satamayacak. Sütün büyük bölümü litre başına 4-4.3 liradan satılır. Bu nedenle çiğ süt fiyatında yapılan yaklaşık yüzde 47’lik artışa bakarak çiğ süt üreticisinin çok para kazanacağını düşünenler yanılıyor.

Yeme zam gelmezse fiyat iyi

Dövizdeki artış devam ederse ve yem hammaddelerindeki fiyat artışları sürerse yakın zamanda yem fiyatı zamlanır. Yeme zam gelince parite 1.1’in altına iner ve tekrar fiyat belirlenmesi gerekecek. Bu o kadar uzun bir zamanda olmayacak. Öyle görünüyor ki, bundan sonra Ulusal Süt Konseyi daha sık toplanacak, daha aktif çalışacak ve fiyat değişimleri daha çok yaşanacak.

Açıklanan çiğ süt fiyatı inek kesimini durdurur mu? sorusuna gelince gönül rahatlığı ile “evet, inek kesimi durur” diyemeyiz. Fakat üreticiye bir nefes aldıracağı kesin. Ulusal Süt Konseyi’nin litre başına 4 lira 70 kuruşluk referans fiyatı açıklamasından sonra konuştuğum birçok üretici, sosyal medyadan aldığım mesajlar üreticinin fiyattan memnun olduğu yönünde. Memnuniyet belirtildikten sonra kurulan ilk cümle, “yem fiyatları artmazsa fiyat iyi, yem artarsa hemen fiyata yansıtılmalı” oluyor genelde.

İçme sütü, yoğurt, peynir ayran, tereyağı zamlanacak

Çiğ süt fiyatındaki yüzde 47 oranındaki artış süt ürünlerine mutlaka zam olarak yansıtılacak. Süt sanayicileri, mandıralar aldıkları çiğ süte daha yüksek ödeme yapacaklar ve bu da üretim maliyetini artıracak. Ayrıca, enerji, ambalaj başta olmak üzere diğer girdilerdeki artışın faturası mutlaka fiyatlara yansıtılacak.

Bu nedenle içme sütü, peynir, ayran, yoğurt, tereyağı gibi süt ürünlerine yakın zamanda zam gelmesi bekleniyor.

Besiciler Unutulmasın

Çiğ süt referans fiyatındaki artış şimdilik üreticileri memnun etmiş görünüyor. Ancak, et hayvancılığı yapan besiciler için herhangi bir adım atılmadı. Besiciler 50 liranın üzerinde olan 1 kilo karkas eti maliyetinin altında satmak zorunda kalıyor. Süt hayvancılığında olduğu gibi besicilikte de en önemli sorun artan yem fiyatları.

Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, haziran ayında Haber Türk televizyonunda katıldığı programda besicilerin maliyetin altında karkas et satmak zorunda kaldığını itiraf etmişti. O günden bu yana yem fiyatları defalarca arttı. Et fiyatı konusunda hiçbir adım atılmadı. Besicilerin yetiştiriciliğe devam etmesi için mutlaka ilave destek sağlanmalı ve zarardan kurtarılmalı. Özetle, et ve süt fiyatlarını önümüzdeki günlerde daha çok konuşacağız. Ulusal Süt Konseyi’nde atılan adımların devletin sağlayacağı desteklerle sürdürülebilir hale getirilmesi gerekiyor.

KAYNAK Ali Ekber Yıldırım / Dünya
DİĞER HABERLER
SENDİKALAŞMA KIYIM BAŞLATTI
SENDİKALAŞMA KIYIM BAŞLATTI

İzmir Kemalpaşa’daki Özsüt fabrikasında emekçiler, sendikalı oldukları gerekçe gösterilerek işten çıkartıldı.

TÜRK-İŞ BAŞKANINDAN ‘NEBATİ’ ELEŞTİRİSİ
TÜRK-İŞ BAŞKANINDAN ‘NEBATİ’ ELEŞTİRİSİ

TÜRK-İŞ Genel Başkanı Ergün Atalay, çalışanların vergi dilimleri konusunda çağrı yaptı.

KIRMIZI ET VE SÜTE ZAM GELİYOR
KIRMIZI ET VE SÜTE ZAM GELİYOR

Tüm Süt, Et ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Derneği Başkanı Sencer Solakoğlu, maliyetlerdeki artış nedeniyle et ve süt fiyatlarında artış olacağını açıkladı.

İŞÇİLERİN GELİR VERGİLERİ DÜZENLENMELİ
İŞÇİLERİN GELİR VERGİLERİ DÜZENLENMELİ

Türk-İş Genel Başkanı Ergün Atalay, “Mesela 10 bin lira ücret alan bir işçide, ocak ayında 630 lira vergi kesintisi yapılırken, eylül-ekim aylarında ücretinde 1900 liraya yakın kesinti yapılıyor. Bu sürdürülebilir bir şey değil. İşçiye ocak ayında verilen ücret aralık ayında da verilmeli.” dedi.