TÜİK’in yılın ikinci çeyreğine ilişkin açıkladığı büyüme, beklentinin üzerinde gerçekleşerek yüzde 4,8 olarak kaydedildi. Büyümeye en büyük katkı inşaat sektöründen geldi. Tarım sektörü iki çeyrektir üst üste daralıyor.

Türkiye ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 4,8 büyüme kaydetti. TÜİK verilerine göre çeyreklik bazda büyüme yüzde 1,6 oldu. Büyüme beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Yüksek faizli dönemde gelen bu performans, ‘mucize’ olarak yorumlandı. TÜİK’in açıkladığı verilere göre büyümede inşaat sektörü başı çekerken tarım geriledi, kamu hizmetleri daraldı.

GSYH’yi oluşturan faaliyetlere göre inşaat sektörünün katma değeri yüzde 10,9 artarak büyümenin lokomotifi oldu. Sanayi yüzde 6,1, bilgi ve iletişim yüzde 7,1, ticaret-ulaştırma-konaklama hizmetleri yüzde 5,6 büyüdü.

KAMU HİZMETLERİ GERİ ÇEKİLİYOR

Buna karşın yılın ilk çeyreğinde yüzde 2 daralan tarım sektörü yüzde 3,5 küçüldü. Kamu yönetimi, eğitim, sağlık ve sosyal hizmet faaliyetleri gibi alanlarda da yüzde 1,2’lik daralma yaşandı.

Hanehalklarının tüketim harcamaları ise 2025 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 5,1 arttı. Halk krediyle, borçla tüketimi sürdürürken kamunun sosyal harcama desteğini geri çekti.

Devletin nihai tüketim harcamaları ise yüzde 5,2 azaldı. Mal ve hizmet ihracatı, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 1,7, ithalatı ise yüzde 8,8 arttı.

İşgücü ödemeleri, 2025 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 42 arttı. Net işletme artığı/karma gelir yüzde 46,3 arttı.

REEL GELİR AZALIYOR

Büyümenin getirisi ise yine sermayeye yazıldı. Emekçiler milli gelirden daha küçük pay alırken şirket kârları büyümeye devam ediyor. İşgücü ödemeleri yüzde 42 artmasına rağmen, milli gelirden alınan pay geçen yılın aynı dönemindeki yüzde 38,8’den yüzde 38,4’e geriledi. Buna karşılık işletme kârlarının payı yüzde 39,5’ten yüzde 40,2’ye çıktı.

KİŞİ BAŞI GELİR 2024’TE 15 BİN 325 DOLAR

TÜİK 2024 yılına ilişkin yıllık gayrisafi yurt içi hasıla verilerini de yayımladı. Buna göre yıllık verilere dayalı olarak hesaplanan bağımsız yıllık gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH), zincirlenmiş hacim endeksiyle 2024 yılında bir önceki yıla göre yüzde 3,3 arttı. Kişi başına GSYH, 2024 yılında cari fiyatlarla 503 bin 76 TL, dolar cinsinden 15 bin 325 dolar oldu. Böylece kişi başına düşen gelir OVP’de tahmin edilen 15 bin 551 doların altında kaldı.

ŞİMŞEK PROGRAMINI ÖVDÜ

Emeğin milli gelirden aldığı payın gerilediği, sermayenin daha yüksek pay aldığı büyüme verilerine ilişkin yazılı açıklama yapan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, verilerin programının başarısı olduğunu iddia etti. Sosyal medya hesabından paylaşım yapan Şimşek, “İkinci çeyrekte takvim ve düşük baz etkilerinin de katkısıyla yıllık büyümedeki artışla birlikte dezenflasyonun sürmesi, uyguladığımız programın başarısını net bir şekilde ortaya koymaktadır” ifadelerini kullandı. Yeni OVP’de IMF reçetesinin devam edeceği mesajını veren Şimşek, “2026-2028 dönemini kapsayan Orta Vadeli Programı’mızı (OVP) çok yakında kamuoyuyla paylaşacağız. Güçlü politika eş güdümüyle fiyat istikrarı ve sürdürülebilir yüksek büyümeyi sağlayarak vatandaşlarımızın refahını daha da artırmak için programımızı kararlılıkla uygulamayı sürdüreceğiz” dedi.

TEMEL İHTİYAÇ HARCAMALARI KATLANDI

TÜİK’in açıkladığı 2024 GSYH verilerine göre, geçtiğimiz yıl yurttaşların temel harcamaları devasa arttı.

Yaşamak için temel gereksinim olan barınma, sağlık, gıda gibi gruplardaki yıllık harcama tutarı artış oranı dikkati çekti. Hanehalkı harcama tutarlarında 2023’e kıyasla en yüksek artış yüzde 117,03 ile eğitim harcamalarında gerçekleşti. İkinci en yüksek artış oranı yüzde 99,84 ile konut harcamalarında görülürken bu grubu yüzde 89,03 ile sağlık harcamaları izledi.