İşçinin hak araması açısından (Hizmet Tespiti Davası)

SORU: Ben 3,5 yıl önce ayrıldığım iş yerimin sigorta primlerimi eksik yatırdığını yeni öğrendim. Bana göstermelik 2 sene boyunca 57 gün prim yatırmışlar. Bu süre zarfında söz ettiğim şirkette çalıştığımı ispatlayacak şahitler de bulabilirim. Şu an yapılan bu haksızlığa karşı ne yapabilirim?

CEVAP: Öncelikle bir konudaki sitemimi belirtmeliyim. Geçmiş yıllarda kimi işverenlerin sigortasız çalıştırma, eksik gün bildirme, asgari ücretten gösterme gibi yasal olmayan davranışlarını çalışanlar teknolojik yetersizlikler sebebiyle çok sonra öğrenebiliyorlardı. Hatta SGK bu konuya önlem olması bakımından işçilerin hizmet cetvellerinin işyerlerinde asılı olmasını ve işçilerin prim günlerini buradan takip etmelerini sağlamaya çalışırdı. Ancak günümüzde teknolojinin de yardımıyla bir çalışanın e- devlet uygulaması sayesinde sigortalılık durumunu güncel olarak takip etmesi son derece kolay. Bunun için bir cep telefonu bile yeterlidir. Bu nedenle sizin sigorta primlerinizin eksik yatırıldığını daha sonra öğrenmenizi yadırgadığımı belirtmeliyim.

Sorunuzun yanıtına gelecek olursak:

İşçilerin sigortasız çalıştırma ve/veya eksik primi günü bildirme gibi durumlarda işverenlere ve SGK’na HİZMET TESPİTİ davası açma hakkı vardır. Ancak bu davaların açılması bakımından da bir zaman aşımı süresi söz konusudur.

İŞÇİNİN HAK ARAMASI AÇISINDAN HİZMET TESPİTİ DAVASI

Eğer işveren, sigortalının primlerini eksik bildirmiş veya hiç bildirmemişse, işçi (veya mirasçıları), hizmet tespiti davası açabilir. Bu durumda zaman aşımı süresi:

Hizmet tespiti davası için zaman aşımı:

Hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıl içinde açılmalıdır.

Örnek: İşçi 2020 yılında çalıştı ama SGK’ye bildirimi yapılmadı. Hizmet tespiti davası 2025 yılı sonuna kadar açılabilir.

Ancak:

Eğer işçi hala aynı işyerinde çalışıyorsa, 5 yıllık süre çalışma sona erdikten sonra başlar.

İşçinin çalıştığı dönem mahkeme kararıyla tespit edildiyse, bu SGK’yi bağlayıcıdır ve primlerin tamamlatılması gerekir.

İşçinin hiç sigorta girişinin yapılmamış olması,

Yani tamamen kayıt dışı çalıştırılması hâlinde, hak arama yolları ve koşulları farklıdır. Yargıtay içtihatlarına göre, tamamen kayıt dışı çalışmada, bu süre katı uygulanmaz.

Çünkü SGK kayıtlarında iz yoksa işçinin bilgi sahibi olması mümkün değildir. Bu nedenle bazı durumlarda hak düşürücü sürenin esnetilmesi mümkündür.

Sizin hizmet tespitiniz işten çıkış tarihiniz itibarı ile henüz zaman aşımına uğramamış dolayısıyla dava açma hakkınız var. Hizmet tespiti davalarında arabuluculuğa gitmek gibi bir zorunluluk yok.  Yani direk olarak İş mahkemesinde dava açılabilir. Bunun için vakit geçirmeden bir Avukatla görüşmenizi tavsiye ederiz.