Pandemide Türkiye’de liberal ekonominin en acımasız şekilde kendini gösterdiği sektör gıda oldu. Aracıların çiftçileri istediği fiyatı zorladığı, marketlerin aynı anda aynı oranlarda zam yaptığı bu dönemde vatandaş ve çiftçiler yoklukla mücadele ediyor, tüketici dernekleri acil müdahale çağrısı yapıyor.

Gıda fiyatlarının ardında büyük bir aracı vurgunu yatıyor. Kamu tarımda kontrolü elden bıraktığı için bütün sistem market zincirlerinin eline geçmiş durumda. Pandemide sütten yumurtaya ve narenciyeye pek çok ürüne yüzde 30’dan yüzde 70’lere kadar zamlar gelirken bu dönemde kaybedenin çiftçiler ve tüketiciler, kazananın ise aracılar olduğunu söyleyen Tüketici Derneği Başkanı Turhan Çakar, “Polatlı’da çiftçiler soğanını satamıyor, aracılar fiyatı ucuzlatmak için almıyor. 50 kuruşun da altında fiyata alıp 3 TL’ye satacaklar. Aracılar pandemiyi fırsata çevirdi. İnsanlar aç, üretici malını satamıyor. Yetkililerin bu vurguna acil mühadale etmesi gerek” dedi.

EN ACIMASIZ HALİ

Peki kim bu aracılar? TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Baki Remzi Suiçmez, aracılığın hal yasasına acilen dahil edilmesi ve kontrol edilmesi gerektiğini belirterek binlerce noktaya yayılan marketleri işaret etti: “Kamu planlama yapmayınca, zincir marketlerin belirlediği kâr odaklı bir üretim modeli hakim oldu. Serbest piyasanın en acımasız, en kuralsız hali bugün Türkiye’de gıdada yaşanıyor. Denetim yapılmalı” dedi.

İndirim marketlerde de pandemide zam yağmuru var. Bir indirim markette fiyat zamlanınca rakibinde de otomatik artıyor; tüketiciye gıdasından kesmenin dışında çare kalmıyor. Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Suiçmez, “Gıda pandemide en iyi yatırım araçlarından biri oldu. Ancak çiftçi kazanamadığı için üretimden vazgeçiyor. Yasadışı stokçuluk ve aracılık yapanların üzerine gidilmiyor” dedi.

ÇÖZÜM KOOPERATİFTE

Suiçmez, çözümün demokratik üretici ve tüketici kooperatifleri kurmakta olduğunusöyledi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Harun Raşit Uysal da Kooperatif Bakanlığı kurulması gerektiğini belirtti.