24 Temmuz 2018
YAPISAL ÇÖZÜM NEDİR?
İstatistikler dışında bizzat yaşıyoruz. Kapanan şirketleri, banka borçları için yeniden yapılanma isteyen şirketleri, konkordoto’ya giden işletmeleri, artan kiralık ilanları görüyor ve nihayet TL ‘nin ne kadar değer kaybettiğini bir sonuç olarak ta enflasyonu yaşıyoruz.
İstikrar sorununu varmı, yok mu tartışmak gerekmez. İstatistikler dışında bizzat yaşıyoruz. Kapanan şirketleri, banka borçları için yeniden yapılanma isteyen şirketleri, konkordoto’ya giden işletmeleri, artan kiralık ilanları görüyor ve nihayet TL ‘nin ne kadar değer kaybettiğini bir sonuç olarak ta enflasyonu yaşıyoruz.
Eğer çözmeye niyetimiz varsa, iki hususu dikkate almak zorundayız :
Birisi ; Bu günkü istikrar sorunu geçmiş krizlerden farklıdır. Bu gün sorun yalnızca ekonomik sorun değildir. Ayrıca siyasi ve sosyal sorunlar oluşmuştur. 1994 ve 2001 krizlerinde, ekonomik önlemler ön plandaydı. Şimdi belki daha önemlisi siyasi güven sorunu eklendi. Hukuki altyapı sorunu oluştu. Bu alanlarda da önlem almak ve yapısal çözümler getirmek gerekir.
İkincisi ; İktidarın tez elden bir istikrar programı hazırlayarak, sorunu çözeceğine dair bir niyet bildirmesi, iktisadi ajanları ikna etmesi ve güven oluşturması gerekir. İlgili bakanın ‘’piyasalarla kavga etmeyeceğiz ‘’gibi beyanları istikrar için daha çok tedirginlik yaratıyor ?
Çözüm geliştirmek için önce istikrar sorununa doğru teşhis koymak gerekir. Sonra bu tespite göre yapısal sorunları çözmek gerekir. Elbette bu sorunlar bir günde çözülmez. Çoğu orta ve uzun dönemde ancak çözülebilir
Oyaski AKP ‘nin 16 yıllık iktidarında yalnızca iki slogan duydum ; Yeni nesil reformlar ? Yapısal reformlar.
Reform denilince de genellikle açıklama olarak mali disiplinin sürdürülmesi, parasal disiplinin sürdürülmesi gibi ilgisiz ve sloganvari beyanlar oldu.
Gerçekte bir ekonomide istikrar sorunu olabilir ve fakat yapısal sorunlar olmayabilir. Yada yapısal sorunlardan kaynaklanan istikrar problemi olabilir. Hiçbir sorun olmasa da daha hızlı bir kalkınma için yapısal önlemler alınabilir.
Hatırlatmak gerekir ki kalkınma ; sosyal imkanların artması, gelir dağılımının düzelmesi, sağlıklı bir toplum gibi kriterleri de içine alan ve ekonomik büyümeden daha geniş bir anlayıştır.
Türkiye’de, siyasi, sosyal ve ekonomik istikrar sorunları; siyasi iktidarların demokrasiyi dışlaması ve iktisat politikalarına da kısa dönemli ve yalnızca siyasi hedefle bakmalarından ortaya çıktı. Şimdi reform içinde önce bozulan yapıları düzeltmek gerekir. Bu reformlar, ekonomik, siyasi ve sosyal anlamda birbirini tamamlayan nitelikte olmalıdır.
Sorun trenin raydan çıkmasına benzer. Yeniden raya sokuncaya kadar zaman geçer.
Herşeyden önce Türkiye de kalkınmanın ön şartı olan kurumsal yapı bozuldu.
Kurumsal yapı bir toplumda organize olmus¸ ve aynı zamanda tarihsel boyut tas¸ıyan toplumsal ilişkiler, insanlar tarafından olus¸turulmus¸ normlarıdır.
Bu normlar aynı zamanda kurumların ve demokrasinin sınırlarını da belirleyen kurallardır.
Geleneksel ve sosyal kurumlar; devlet, aile, egˆitim, hukuk, ekonomi, siyaset ve din unsurlarını kapsar.
Kurumlas¸ma demokrasiyi ve kalkınmayı olumlu etkiler. Demokratik olan ve kalkınmıs¸ u¨lkelerde de kurumsal yapı yerli yerine oturmus¸ ve fonksiyoneldir.
Tu¨rkiye’nin gelecegˆi ac¸ısından son yıllarda o¨zellikle ideolojik bir anlayıs¸ ic¸inde degˆis¸en kurumlardan, devlet,egˆitim, hukuk ve din o¨nemli etkiye sahiptir. Bu kurumlarda çağdaş dünya gerçeğine uyan bir reform yapmak şarttır. Bu reform nasıl olmalıdır ?
(Yarın devam edecek )
