Emeğin Gücü, Emekçinin Yanındayız...
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
TEKGIDA-İŞ SENDİKASI
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
KESKİNOĞLU
BARRY CALLEBAUT
BEL KARPER
Cargill
Doğadan
Tarım Kredi Birlik
Bolez Piliç
Badem Su
İzmir Su
Elmacık Atasu
Sek_Süt
Yudum_Yag
ORYANTAL TÜTÜN PAKETLEME
Olin_Yag
NuhunAnkaraMakarnasi
Nestle_Su
Pinar
Savola
Pepsi
Tuborg_Bira
Nestle cereals
Yepaş Ekmek
Yesaş
Mey
Nestle
Mauri_Maya
Lipton_Dosan
Mondelez
TtlTutun
TrakyaBirlik
Tat
Tamek
Sırma Su
Sunel
Sibaş
KristalYag
Knorr_Besan
Kent_Cadbury
Efes
ELİT Cikolata
Erikli_Su
Eti
Evyap
Ferrero
Filiz Makarna
Timtas
Kavaklıdere
ibb kent ekmek
Hayat Su
Haribo
Frito Lay
BAT
Barilla_Makarna
Banvit
Aroma
Ankara Fırınları
Akmina
Alpin Su
Bimbo QSR
Bolca Mantı
BUNGE YAĞ
Chipita Gıda Üretim A.Ş.
Coca Cola
Damla Su
Danone
Doğuş Cips
Dr Oetker
Agthia
15 Eylül 2020
12 EYLÜL DARBESİ SONRASINDA SENDİKAL HAKLAR

1961 Anayasası Türkiye’de sendikal hak ve özgürlükleri büyük ölçüde güvence altına almıştı.

12 EYLÜL DARBESİ SONRASINDA SENDİKAL HAKLAR

1961 Anayasası Türkiye’de sendikal hak ve özgürlükleri büyük ölçüde güvence altına almıştı. 1963 yılında Bülent Ecevit’in çalışma bakanı olduğu dönemde kabul edilen 274 sayılı Sendikalar Kanunu ve 275 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu ile bu hakların kullanılması düzenlenirken, bazı kısıtlamalar da getirilmişti. Bu kanunların uygulanması 12 Eylül 1980 Darbesi sonrasında durduruldu. 1982 Anayasası ile sendikal hak ve özgürlüklerde önemli kısıtlamalara gidildi. 1983 yılında Milli Güvenlik Konseyi tarafından (Danışma Meclisi’nde bile görüşülmeden kabul edilen) 2821 sayılı Sendikalar Kanunu ve 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu ile, Anayasa’da getirilen kısıtlamalar daha da pekiştirildi. Bu kanunlarda 1980’li yılların sonlarından itibaren yapılan değişikliklerle bu kısıtlamaların bir bölümü iptal edildiyse de, birçok kısıtlama devam etti. 2012 yılında kabul edilen ve bu iki kanunun yerini alan 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ile 12 Eylül Darbesi sonrasında hak kayıplarının önemli bir bölümü sürdürüldü.

SENDİKAL HAK KAYIPLARI
 
12 Eylül Darbesi öncesinde sendika yöneticilerinin aynı zamanda milletvekili olabilmelerinin önünde bir engel yoktu. Sendikasının yöneticiliğini de sürdüren sendikacı, milletvekili olduğunda, kendi partisi içinde de daha etkili oluyor ve sendikal sorunları partisinin gündemine taşıyabiliyordu. 1982 Anayasasının 82. maddesi, milletvekilliği ile sendika yöneticiliğini bağdaşmaz görevler olarak kabul etti. Böylece, milletvekili seçilen sendika veya bunların üst kuruluşlarının yöneticilerinin bu görevlerinin sona ermesi öngörüldü. Bu düzenleme, sendikaların gücünün Meclis’e yansıtılmasına engel oldu. 1961 Anayasasında işverenlerin lokavt yetkisi yer almıyordu. 1982 Anayasasında işverenlere lokavt yetkisi tanındı. Bu yetki günümüzde de devam ediyor. 12 Eylül Darbesi öncesinde bir sendikanın bir işyerindeki işçiler adına toplu iş sözleşmesi yapması için o işyerindeki işçilerin yarıdan fazlasını temsil etmesi yeterliydi. Darbe sonrasında getirilen ve halen yürürlükte olan düzenlemelerde, bir sendikanın bir işyerinde yetkili olabilmesi için önce “ehil” olması, işkolunda çalışan işçi sayısının en az yüzde onunu (günümüzde yüzde birini) temsil etmesi koşulu getirildi. Bu “baraj” koşulu, önemli bir sendikal hak ihlalidir. Darbe öncesinde toplu sözleşme görüşmelerinin süresi konusunda yasada bir kısıtlama yoktu. Toplu iş sözleşme görüşmeleri, tarafların iradesine bağlı olarak belirlenirdi. Darbe sonrasındaki mevzuatta ve günümüzde, toplu sözleşme görüşmeleri altmış günle sınırlandırıldı.
 
GREV HAKKINDAKİ KAYIPLAR
 
Darbe öncesinde uygulanan mevzuatta, karar verilmiş veya başlamış olan bir kanuni grev, memleket sağlığını veya milli güvenliği bozucu nitelikte ise, Bakanlar Kurulu bu grevi en çok otuz gün süre ile geciktirebiliyordu. Bakanlar Kurulu, Yüksek Hakem Kurulu’nun görüşünü aldıktan sonra, geciktirme süresini altmış gün daha uzatabiliyordu. Ancak bu sürenin sonunda sendikanın greve çıkma hakkı vardı. Darbe sonrasında, hem 1982 Anayasası ile, hem de ilgili kanunlarla erteleme süresi sonunda greve çıkma imkanı ortadan kaldırıldı. Anayasada halen yürürlükte olan hüküm şöyledir: “Grev ve lokavtın yasaklandığı hallerde veya ertelendiği durumlarda ertelemenin sonunda, uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulunca çözülür.” 6356 sayılı Kanunda bu hüküm devam etmektedir. Darbe öncesinde bir işyerinde yürürlükte bulunan bir toplu iş sözleşmesinin hükümleri işveren tarafından ihlal edilir ve işveren, işçilere ve sendikalara yönelik yükümlülüklerini yerine getirmezse, sendikanın “hak grevi” uygulama hakkı vardı. Diğer bir deyişle, “hak uyuşmazlıkları” “hak grevi”ne imkan tanıyordu. Darbe sonrasında bu hak ortadan kaldırıldı. Günümüzde işverenlerin hak ihlali durumunda sendikanın hak grevi hakkı yoktur.
 
Darbe öncesinde bir sendika bir işyerinde grev kararı alıp bunu yasada öngörülen süre içinde karşı tarafa bildirdikten sonra istediği zaman grev uygulamasına geçerdi ve grev uygulamasını işverene önceden bildirme yükümlülüğü yoktu. Sendikalar, bu nedenle, grev kararını aldıktan sonra gerektiğinde aylarca işvereninin zayıf anını beklerler ve işverenin işyerine yeni işçi alması veya makineleri ve stokları işyeri dışına çıkarmasına fırsat vermeden, bir anda grevi başlatabilirdi. Darbe sonrasında getirilen ve günümüzde de yürürlükte olan mevzuata göre, grev kararı uyuşmazlık tutanağının tebliği tarihinden itibaren altmış gün içinde alınabilir ve bu süre içerisinde altı iş günü önceden karşı tarafa bildirilecek tarihte grev uygulamasına gidilebilir. Bu düzenleme grev hakkının ciddi bir biçimde kısıtlanmasıdır. Bazı işyerlerinde işverenler, altı işgünü önceden bildikleri grev uygulama kararına karşı, grevi etkisiz kılacak önlemler alabilmektedir. Grevin altmış gün içinde uygulanma zorunluluğu da sendikanın elindeki önemli bir mücadele aracını etkisiz kılmaktadır. Grev hakkına ilişkin önemli bir kısıtlama da, geçmişte grev yasakları kapsamında olmayan bazı işyerlerinin darbe sonrasında grev yasağı kapsamına alınmasıdır. 12 Eylül Darbesi öncesinde sendikal mücadele içinde olan işçi ve sendikacı sayısı iyice azaldı. Daha sonraki kuşaklar ise bu dönemin haklarını genellikle bilmiyor. 12 Eylül Darbesi’nin 40.yıldönümünde bu ve benzeri kayıpları hatırlamakta ve bu hakların geri alınmasını da sendikal mücadelenin gündemine dahil etmekte yarar vardır.
DİĞER HABERLER
BASINA VE KAMUOYUNA
BASINA VE KAMUOYUNA

EN DEĞERLİ VARLIKLARIMIZ ÇOCUKLARIMIZ Son günlerde kamuoyuna yansıyan ve gün geçtikçe giderek artan çocuk istismarı haberlerini utanarak ve büyük bir üzüntüyle izliyoruz. Oysa biz cumhuriyetin kuruluşundaki ilk adımı çocuklara bayram olarak hediye eden ve geleceğin sahipleri olarak kabul eden, onları koruma görevini devletin sorumluluklarından sayan bir neslin evlatlarıyız. Bilimin, aydınlanmanın, gelişmişliğin ilk göstergesi sağlıklı, mutlu, […]

KÜRESEL ENFLASYON VE ÜCRETLER
KÜRESEL ENFLASYON VE ÜCRETLER

ILO’nun küresel ücretlerle ilgili son raporuna göre, pandemiyle başlayan, Rusya- Ukrayna savaşı ve küresel enerji krizi ile tetiklenen küresel yavaşlama ile birlikte, yüksek enflasyon, pek çok ülkede reel aylık ücretlerde çarpıcı düşüşlere yol açıyor.

‘EYT’DE GERÇEKÇİ BİR ÇALIŞMA YAPACAĞIZ’
‘EYT’DE GERÇEKÇİ BİR ÇALIŞMA YAPACAĞIZ’

Merakla beklenen EYT düzenlemesi hakkında konuşan Bakan Vedat Bilgin, “En kapsamlı düzenlemeyi yapacağız” dedi.

İŞÇİ DEĞİL KÖLE ARIYORLAR
İŞÇİ DEĞİL KÖLE ARIYORLAR

Türk-İş Başkanlar Kurulu asgari ücret konusunda bir bildiri yayımladı. “İnsana yakışır bir yaşamı sağlayacak tutarın temel alınmasını” istedi.